Kelimelerden kelime seç

Basına yansıyan bir habere göre İçişleri Bakanlığı kamu yayıncılığında bazı kelime ve kavramların kullanılmasını yasaklayan bir karar yayınlamış. Böylece yeni bir yasaklar dönemini daha açmış bulunuyor demokrasimiz.

Getirilen yasaklarla ilgili olarak gösterilen gerekçe ise çok daha ilginç, "tartışma ve istismara" neden olmaması için getirilmiş bu yasaklar.

Ancak listeyi dikkatle inceleyip hafızamı biraz kurcaladıktan sonra bazı yasaklı kavram ve tanımlamaların ilk defa devlet ricali tarafından hatta askeri yetkilerin ağzından duyduğumda hayret ettiğimi hatırlıyorum. Bu kelimeleri nasıl olup da kullanabildiklerine anlam verememiştim doğrusu. Örneğin askeri yetkililer dahil devletin kimi üst düzey yetkililerinin, özellikle 90''lı yılların başlarında çıkıp şu anda terör diye tanımladıkları durum için savaş kelimesini kullandıkları hatırlanacaktır. Bir avuç eşkıyadan bahsederken nasıl oluyor da devlet yaptığı işi savaş veriyor olmakla tanımlayabilirdi. Bunlar ya bir avuç eşkıya değildi ya da siz yaptığınız işi abartıyordunuz. Bir devlet vatandaşlarıyla olan güvenlik ilişkisini nasıl olur da savaş tanımlaması içine sokabilirdi? Yoksa tüm bunlar demokratik uygulamalara sığdırılamayacak kimi uygulamaları meşrulaştırılmak için mi bu yola başvuruluyordu; yoksa halk karşısında ne kadar önemli iş başardığını anlatmak için mi abartılıyordu. Savaş hukukunun ne anlama geldiğini bilmeyecek kadar cahil miydiler yoksa?

İşin teknik yanı gerçekte muhtevanın da habercisidir. Kelimelerin teknik kullanımı olayın sistem açısından nasıl gösterilmek istendiğinin, kendi eylemlerini ne şekilde meşrulaştırmaya çalışıldığının işaretini veriyor.

Bir zamanlar, şu anda iş başında bulunan devleti yönetenler dahil Kürt gerçeğinden, Kürt kimliğinden bahsetmek için sıraya girmişlerdi. Bu devlet temsilcileri söylediklerinden vaz mı geçmiş oluyorlar, yoksa devlet kendi kendine sansür mü uygulayacak bundan böyle?

İnsan kelimelere sahip olabildiği oranda insandır biraz da. Kelimeler ve kavramlarımız olduğu için başka yaratıklardan farklıyız. Onun için belki de teklif sahibiyiz. Kelimelerle, kavramlarla düşünüyoruz çünkü.

Kelimeleri doğru kullanma ve doğru tanımlamalar yapabilme yeteneğimizle insanlık durumumuz arasında zorunlu bir ilişki kurmanın mümkün olup olmadığı felsefi bir tartışma konusu olsa da, şunu rahatlıkla söyleyebiliriz: Devletin meşruiyeti yetki alanına ilişkin tanımlamalardaki isabeti ile doğru orantılıdır.

Eğer devlet tanımlamalarla, kelimelerle ilişkisini yasaklar düzeyinde ele alıyorsa, en azından iddia ettiği demokratik olma açısından geçersizliğini ilan ediyor demektir. Bir devlette, üstelik ulusdevlet aşamasına geçerek kulluktan vatandaşlığa geçme evrimini göstermiş olmakla övünen bir devlette vatandaşın otantik varlık tanımlamasıyla oynuyorsanız, o devletin dokunmayacağı mahremiyet yok demektir.

Bir kimsenin etnik kökeninden haber diliyle bile bahsedemiyorsanız bir başkasının inancını açıklamış olması, bu toprakların gerçeği olan Müslümanlık''tan bahsetmeniz din ve mezhep ayrımcılığı yapmakla suçlanmanızı meşrulaştırır. Bir milletvekilinin başörtüsü toplumda bölücülük suçu işlemek olarak algılanıp siyasi partinin kapatılması için gerekçe nedeni olabilir demektir.

Tüm bunlar resmi söylem için ne ilktir ne de alışık olmadığımız standart eksikliğidir. Ancak medyanın zaten resmi jargona endekslenmiş haber diline ve etnik kimlik edebiyatı yapanlara bu yasaklar ne kadar yansıyacak onu merak ediyorum. Mesela şöyle bir haber görürsek şaşmamamız gerekecek: "Bölücü çevrelerce Kürt olarak isimlendirilen vatandaşlarımız/Türk vatandaşlarımız..." Çünkü gelen yasaklar listesinde Kürt, Kürt vatandaşlar, Kürt kökenliler gibi tanımlamaların karşılığı olarak yukarıdaki ifadenin kullanılması isteniyormuş. Etnik köken edebiyatına düşkün medyamızın dili sürçme yapacak mı merak ediyorum.

Yayınlanan bu yasaklar, devlet erkinin ne tür bir kriz içinde olduğunu, bir akıl tutulması ile karşı karşıya olduğumuzu, güven sorununun güvenlik sorununa dönüştürüldüğünü göstermektedir.