Küreselleşmeye tapınmak

Yaşadığımız krizi ekonomik boyuta indirgeyen, globalleşmeyi her şeyin üstünde mutlaklaştıran bir anlayış tam bir fanatizme dönüşmüş durumda. Daha iyi bir hayat tarzına kavuşmanın, ilerlemenin, yeryüzünde saygın bir ülke olmanın hatta insan olmanın tek şartı olarak önümüze konulan (dayatılan demek daha doğru) küreselleşmeye taraftarı gittikçe dini bir içerik katmakta. Nitekim American Prospect yazarlarından Robert Kuttner, tapınma olarak tanımladığı bu duruma çağımızın en büyük yanılsaması (illusion) diyor. Özellikle Rusya ve Malezya krizinden sonra ortaya çıkan serbest piyasa ekonomisinin sanıldığından daha ciddi sorunlar taşıdığını yazan Kuttner, bu tapınmanın öteki dünyalılar için her zaman kurtuluş anlamına gelmediğini, sorunun sistemin kendisi kadar bizzat küreselleşmeye, piyasa ekonomisine karşısında nasıl bir duruş sergilediğimizden kaynaklandığının altını çiziyor. Yani seçeneklerden bir seçenek olarak değil tapınma derecesinde saplantılı yaklaşımın bizzat kendisi çözümsüzlüğü hatta krizi besliyor.

Her türlü alternatif yaklaşımı gericilik, üçüncü dünyacı İslamcılık gibi yaftalarla mahkum etmeye çalışan globalleşme fanatiklerinden ülkemizde ve çevremizde bol miktarda var. Globalleşmenin ne ekonomik, sosyal şartlarını ne de felsefi arkaplanını kavramaktan acizlerin yaşanan son kriz karşısında ABD''den gelen her işarete hiçbir ön elemeden, eleştiriden geçirmeden adeta küreselleşme militanlığı yaptıkları çok açık biçimde ortaya çıktı.

Oysa Türkiye''deki sorun siyasal sistem ve özellikle ahlaki boyutuyla çok yakından ilgili olduğu halde önerilen çözüm paketleri evrensel anlamda daha büyük ahlaki zaaflar içermektedir. Meksika''dan Malezya''ya kadar uygulanan IMF reçetelerinden yürütülen sanal finans operasyonlarına kadar globalleşme adına önerilen/dayatılan çözümlerin temelde nasıl bir ahlaksız teklif içerdiği ortaya çıkmıştır.

Hiç bir IMF programı o ülkenin ekonomisini düzeltmek üzere hazırlanmamıştır. IMF''nin en büyük karın ağrısı verdiği kredileri ödeyecek bir programın uygulanıp uygulanmamasıdır. Başarısız denilen IMF programları zaten baştan bu amaca yönelik dizayn edilmiş sistematik ahlaksızlıktan ibarettir. Bunun bizimle ilgili boyutu her kredi önerisinin hiçbir uzun vadeli hesaba dayanmadan popülist amaçlara, daha Türkçe ifadeyle hortumlama niyetiyle kabul edip istifleyen siyasi yapı ve siyasi ahlakla ilgili oluşudur.

Küreselleşme eleştirisini, sistemin, güçsüzlerin tüm alternatiflerini elinden aldığı, adeta teslim olmayı istediği noktasına yoğunlaştıran David Ransom, Dünya finans sisteminin bizzat krizlerden beslenerek, kriz yaratarak küresel gücünü ayakta tutabildiğini söylüyor. Piyasa ekonomisi, piyasanın "serbest rekabet şartlarından değil piyasayı elinde tutan güçlerin spekülatif operasyonlarından beslenmektedir.

Küresel finans sistemi girdiği ülkede hiçbir riske katılmadan tümüyle spekülatif değer üreterek en küçük risk karşısında ülke ekonomisini çökertme pahasına çekilmektedir. Malezya bu nedenle krizle karşılaştı, bir an çekilen yabancı sermayenin yüz üstü bıraktığı Türk ekonomisi krize girdi.

Bu olup bitenlerin siyasal amacının olmadığını düşünmek için ya saf olmak gerekir ya da küreselliğe gözü kapalı tapınıyor olmak gerekir. İşin daha da vahim tarafı bu krizden çıkış için teslim olmaktan başka hiçbir çözümün olmadığını savunmak ve bunu da "dünyayı tanımışlık", "yeniliğe açılmak" görüntüsüyle sunmaktır. Krizden kurtulmak için reçete sunanların bizzat krizin kaynağı olduğunu, gücünü yeni krizlerden almakta olduğunu görmeden krizden çıkılamaz. Aynı krizi yaşayan Malezya örneğinin tartışılamaz oluşunu globalleşme fanatikliği ile mi yoksa başka nedenlerle mi izah etmemiz gerekmektedir? Tüm baskılara rağmen finans hareketlerini kontrol altına alarak kendi programını uygulayan Malezya siyasal anlamda teslimiyet içeren programlar olmadan krizden çıkılabileceğini göstermiştir. Derviş sadakatiyle sarıldıkları küreselleşmenin büyüsüyle İslamcıları üçüncü dünyacı ilan etmeye kalkışmak en hafif tabiriyle dünyada olup bitenlerden bihaber olmaktır.

Küreselleşme denen olgu siyasal amaçlarından ayrı düşünülemez. Bu siyasal proje de sanıldığı gibi daha çok özgürlük, demokratikleşme ve şeffaflaşma anlamına gelmekten çok ülkelerin dinamizmini yok ederek teslim almayı, kuşatmayı içermektedir.

Küreselleşmeye karşı çıkmak kadar savunmak da bir tercihdir. Ancak bunu mutlaklaştırmadan, alternatif çabaları tahkir etmeden. Küreselleşmenin tüm boyutlarını görmeden/göstermeden militanlığını yapmak dürüstlükle bağdaşmaz. Hayatı anlamak, dünyaya sağlam basmak için büyülü sözlerden daha ciddi önerilere ihtiyaç var.