Levhaların dili

Ogün, her akşam olduğu gibi trafik sıkışmasaydı bu ayrıntının farkına varmam mümkün olmayacaktı. İki Boğaz Köprüsü''nü birbirine bağlayan otoyol çıkışında büyükçe bir yuvarlak kavşak yapılmış ama nedense yine de trafik sıkışıyordu. Trafik düzenlemesi yuvarlak kavşak (round about) esasına göre düzenlenmediği için akışkanlık bir türlü sağlanamıyordu. Kavşaktan çıkar çıkmaz 50 m. ilerde yine trafik ışıkları konmuş; kavşakta trafik aksa bile tali yola göre düzenlenen kırmızı ışık süresi tüm trafiği alt üst etmeye yetiyordu. TEM bağlantısından yuvarlak kavşak çıkışına gelmiştik ki trafik durdu. Yol ayrımında levhalara gözüm takılıyor ister istemez. Otoyol çıkışındaki trafik levhaları standartlara uygun renk ve biçimde üst üste yerleştirilmiş görünüyor. Her ne kadar dizilişte bazı mantık hataları olsa da buraya kadar gelebilen bir yabancı az çok gideceği yönü bulabilir.

Levhalar arasında büyükçe ama standartlara uygun bir levhaya gözüm takılıyor: DSİ bilmem kaçıncı bölge müdürlüğü. DSİ bilmem kaçıncı bölge müdürlüğünün bulunduğu yönü gösteren levhanın burada işi ne olabilirdi ki? Kaç kişinin günlük hayatında bu kurumla işi vardı? Bunca trafik kargaşası içinde DSİ''nin ayrıcalıklı yanı ne olabilirdi?

O an, işin tuhaflığı ortaya çıktı. İlk okula gitmeye başladığım sıralarda edindiğim bir alışkanlıkla okuduğumu tüm trafik levhaları hızla gözümün önünden geçti. Turuncu renkte Karayolları bilmem kaçıncı bölge müdürlüğü, beyaz zemine siyah Toprak Mahsulleri Ofisi... Hayatımda hiç karayollarına işim düştü mü diye hafızamı yokluyorum. Hayır, bir kere memurluk yapan dayımı ziyarete gitmiştim. Turuncu renkli karayolları levhasının dayımın çalıştığı yeri bulmamda bir katkısının olduğunu hatırlamıyorum. Üstelik kaç kişinin dayısı Karayolları bölge müdürlüğünde çalışıyordu ve kaç kere bu levhaya ihtiyaç duyacaktı ziyaret yerini bulabilmek için.

Ancak, bu kavşağa konan levhanın biçim ve rengiyle uluslararası otoyol standartlarına uygun şekilde yapıldığını fark ediyorum. Demek artık devletin resmî yapısı sivilleşiyor ya da uluslararası standartlara uygun hale getiriliyordu!

Birkaç gün önce televizyon haberlerinde yardım ulaşmadığından şikayet eden depremzede genç kıza karşı valinin tavrı gözümün önüne geliyor bir de: "Bunlar anarşist, provakatör..." Valinin asık suratlı devlet memuru tipini çağrıştıran bir görüntüsü yoktu ama tüm yollar DSİ''ye çıkıyordu.

Doç. Vaner, laiklik, sekülarizm (çağdaşlaşma) ile dinsel ve dünyevi iktidarların ayrışmasını üç ayrı olgu olarak sıraladı. ABD, İngiltere gibi ülkelerin laik değil ama seküler olduğunu söyledi. Örneğin, Türk Lirası''nın üzerine, dolardaki gibi ''Allah''a güveniyoruz'' yazmanın söz konusu olamayacağını belirt(ti).

Ruşen Çakır/Milliyet-27 Kasım 1999

Zaman zaman iki katlı otobüse binip rastgele bir yerlere gitmek Londra''da yaşadığım keyiflerden biri. Sanki yol güzergahı boyunca helikopterle uçuş yaptığım hissine kapılıyorum. Herşey sıkıcı gelecek kadar standart. Kimi zaman tek düzelik hissi veriyor. Binalar, evler, cadde ve sokak isimlerini belirten levhalar... Hepsi birbirine benziyor. Tek elden çıkmanın uyandırdığı sıkıcı bir düzen hissi uyandıracak kadar düzen içinde...

Baptist Church, Methodist Church... Trafik levhalarının, sokak ve cadde isimlerinin yeknesaklığını bozan tek istisna, kiliselerin yerini gösteren özel yerleştirilmiş levhalar. Bir de sanat merkezi ve müze gibi yerleri gösteren levhalara rastlayabiliyorsunuz. Mahalle aralarında bile kiliseleri gösteren ok işaretleri trafik standardına uygun ama ayırtedilecek biçimde.

Bu ülke laik mi yoksa seküler mi?