Önce adını koymalı: Medyatik (iç) savaş

Filistin''de iç savaş, Lübnan ve Irak''ta mezhep çatışması yaşandığına dair haberleri günlük yorumlarımızda bile kullanır olduk. Medyaya yansıyan haberlerde bu kanıyı destekler mahiyette; ılımlı, barış yanlısı olduğu özellikle vurgulanan Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas''la seçimle iş başına gelmiş olsa da aşırı ve İslamcı olduğu özellikle belirtilen HAMAS taraftarları arasındaki çatışmalar… Lübnan''da panayır devriminin iş başına getirdiği sözüm ona Sünni başbakanın temsil ettiği hükümetle, İsrail''e karşı Lübnan''ı savunan, İran ve terör bağlantılı olmakla suçlanan Şii Hizbullah öncülüğündeki muhalefet arasında patlak veren gerilimin adı peşinen kondu bile: Mezhep çatışması. Amerikan-İngiliz işgal gücünün işin başında yaptığı kışkırtıcı tanımlama çoktan mezhep temelli bir iç savaş katogorisine kondu bile. Artık Kürtler, Şiiler, Sünniler yerine mezhep çatışması iddiasını destekleyecek şekilde birbiriyle çatışan Sünni ve Şii güçler var. Taliban''a karşı Kuzey İttifakı arasında tüm bunlardan daha uzun ve kanlı çatışmalar yaşanırken, hele hele Amerikan güçlerinin açtığı yolda emin adımlarla Kabil''e doğru yürürken kimse bu olup bitenleri bir iç savaş olarak tanımlamayı aklının ucundan bile geçirmiyordu. Çünkü dünya haber ağlarını elinde tutan medya bu durumun iç savaş olarak tanımlanmasını uygun görmemişti.

Tüm bu olup bitenlere bakarak Filistin''de, Lübnan''da, her gün onlarca insanın can verdiği Irak''ta hiç bir şeyin olmadığı, bir şekilde karşı karşıya gelen taraflar arasında hiç bir şeyin yaşanmadığı anlamı çıkarılamaz. Sorun bölgeyi askeri ve siyasi olarak yeterince karıştıran hegemonik güçlerin bundan sonra atacakları adım konusunda yaşananların gerçekte ne olmadığına bizi inandırma çabasıdır. Mezhep savaşı, etnik çatışma gibi tanımlar bu bölgede ulu orta kullanılacak realiteler değildir.

Iraktaki direnişle başa çıkamayan işgal güçleri başarısızlıklarını bölgenin kültür ve tarihinden kaynaklanan etnik ve mezhebi farklılıklarla açıklamaya çalışıyor olmasınlar? İsrail''in olur olmaz bahanelerle tokatlamaktan bıkmadığı, küresel sermayenin kaynaklarına el koyduğu, Amerika''nın keyfine göre dizayn etmek istediği hükümet Sünni oluyor; diğer tarafta başta askeri olarak bu oyunu tersine çeviren Hizbullah liderlerinin İslamcı (Sünni) İhvan kökenli Fethi Yeken''in arkasında Cuma namazı kıldığı muhalefet (Hristiyanların ve Dürzilerin de dahil olduğu) de Şii oluyor. Bir zamanlar terörist muamelesi gören el-Fetih, yolsuzlukla kirlenmiş iktidarından seçimle indiren HAMAS karşısında işgalci İsrail ve Batının rüşvet kabilinden aldığı destekle darbesi yapmaya kalkınca bir anda nasıl barış yanlısı-ılımlı taraf oluverdi. Bir yanda irsalin süıkastlarıyla tek tek avlanan, ekonomik ve siyasi ambargo ile insanlık dışı aşağılanmaya maruz kalan Hamas ise işgale direndiği için iç savaş çıkarmakla suçlanıyor. Oysa Hamas''ın en büyük avantajı, hatta Barış Süreci adı verilen uluslararası şarlatanlığa karşı Filistinlilerin tek çıkışı; Hamas''ın sunacağı alternatif politikada yatıyor. Bu direnç askeri, siyasi ve ekonomik baskıdan çok medyatik suçlama ile çözülmek isteniyor.

Irak''ta yaşananlar çok daha karmaşık. Ve mezhep çatışması etiketine de en uygun jeokültürel bir harita sunuyor. Mezhep çatışması etiketinin ne kadar yapay olduğu şuradan belli ki; Şiilik bir yana Sünni dünya ile kavgali, resmi din anlayışından başka neredeyse yeryüzünde Müslüman tanımayan Suudi Arabistan Sünnilerin hamisi kesiliyor. Çatışmada açık biçimde taraf olarak lojistik destsk vereceğini açıklıyor.

Irak konusunda göz ardı edilen önemli bir hususun altı çizilmeli. Bölgede işgale karşı savaşan direnişçiler kadar etnik ve mezhep çatışmasını kışkırtanların varlığının yanı sıra; Amerika ile açıktan çatışmayı göze alamayan bölgesel güçlerin, ABD''nin muhtemel rakiplerinin uzantılarının etin olduğunu bilelim.

Sonuç: bölgede yaşanmakta olanlara konan tanımlama siyasi hesaplardan bağımsız değildir. Medyada göründüğün kadar var olmak, her görüntünün gerçek olmasını gerektirmez. Medyatik tanımlama kullanıma girdiği oranda gerçekliğe dönüşür, benimsenir. Mezhep çatışması, iç savaş olup bitenleri anlamak için ulu orta kullanılacak tanımlar değil.