Türk Baasçılığı

Türkiye''de bilinçli olarak yükseltilen ulusalcılık dalgasının varsayılan tehlikelerin sonucu olarak ''kendiliğindenlik içermediği'', bir toplumsal tepkiden ibaret olmadığı açıktır. Sadece parçalanma korkusu, idarecilerin gaflet ve dalalet içinde olmaları nedeniyle vatanın tehlikede olduğu algısından hareketle oluşmuş olsaydı, katılıp katılmamak bir yana, siyaset sosyolojisi açısından anlaşılır bir tarafı olabilirdi.

Ulusalcılıktan beslenerek ''laik kamplaşma''ya dönüştürülen siyaset tarzı Türk modernleşmesinin, çağdaşlaşmasının toplumsallaşma göstergesi olarak okumak isteyen analizcileri alabildiğine yanıltabilir. Yaptıkları sosyolojik çözümlemelerde, batılı hayat tarzını tehdit altında hisseden, hissettirilen kitlelerin darbe (çağrıştıran) taleplerine katılmamakla birlikte, laikliğin, çağdaşlığın kitleselleşmesi, resmi ideolojinin kendi orta sınıfını oluşturarak batılılaşmaya sahip çıkması gibi sonuçlara vararak bu gelişmeyi "doğal süreç" olarak varsayıp sempatikleştirenlerin fark etmedikleri bir konu var. Her şeyden önce, yaşananların doğal bir süreçte işlemediğini, bir psikolojik savaş mantığıyla kurgulanarak kitlelerin motive edildiği, daha gerçekçi bir ifade kullanmak gerekirse, toplumun belli kesimlerinin hassasiyeti provoke edilerek siyasal bir sonuç elde edilmek istendiği ve de bu planlamanın arkasındaki zihniyetin, siyaset tarzının belirleyici özelliği üzerinde durulmalıdır. Bu zihniyetin siyasete nasıl yansıyacağını göz önüne almadan günlük politikanın diliyle konuşmanın anlamı kalmıyor.

Doğrusu ''korku siyaseti'' üzerine kurulmuş stratejilerin kamplaşmanın eşiğine gelinen ortamda başka bir konuya işaret etmenin riskleri ortada. Ancak burada söz konusu olan muhayyel bir tehditten çok sonuçları bizzat tecrübe edilmiş bir siyaset tarzının işaretlerini taşıdığı için varsayımdan başka bir anlam kazanıyor.

Ulusalcılık dalgasını yanına alarak laiklik ekseninde kamplaşmayı bilinçli olarak tırmandıran siyaset mühendislerinin ilk hedeflerinin uluslararası sistemden ''rol çalmak'' olduğuna daha önce değinmiştim. ABD ve batı karıştı söylemle yola çıkanların bölge dışı güçlerden rol çalma stratejisi ilk bakışta paradoks gibi görünse de temelde söylem ve kurduğu ilişkiler açısından başka örneklerle de örtüşmektedir. Hele hele ABD''nin retorik düzeyinde de olsa demokratikleşme taleplerinden gittikçe real politik bir anlayışı benimsemeye başladığı süreçte rol çalma niyetinin izhar edilmesi açısından, psikolojik harp teknikleriyle ''kitleselleşme gösterisi''nin zamanlaması harika sayılmalıdır.

Real politik kaygıları karşılamaya hazır rol çalma stratejisinin beslendiği ulusalcılık ve laiklik eksenli korku siyasetini iyi tanımlamak gerekir: Türk Baasçılığı… Sivil karakteri olan ama militarist bir zihniyete sahip Baasçı zihniyet vurgu yaptığı katı laik/çi ideolojisi ve ulusalcılığı ile öne çıkar… Bu açıdan bakılınca Ortadoğu ülkeleri arasında en batıcı yönetimlerin Baasçı yönetimler olması sürpriz değildir. Görünüşte seçimlerin yapıldığı, dini ve kültürel değerleri dışlayan bir toplum mühendisliğini benimseyen bu yönetimleri tanımlayan en büyük özellikleri laik ve ulusalcı ideolojilerden besleniyor olmalarıdır. Belki şaşırtıcı gelecek ama Saddam yönetimi Arap rejimleri içinde bu yönüyle Batıyla en sıkı işbirliği içinde olan ve en batıcı sayılması gereken yönetim sergilemişti. Darbe geleneğinden gelen Saddam''ın Arap milliyetçiliğinin bayraktarı olduğu kadar laik uygulamalarıyla da katı bir toplum mühendisliği uygulayarak diktatörlüğünü yıllarca batı karşısında meşrulaştırdığını kimse inkar edemez. Ulusalcı, anti emperyalist söylemine karşın iktidarı adına bölge dışı büyük güçlerle stratejik ilişkilerini sürdürebilmiştir yıllarca. Saddam''ın sonunu getiren onun laikliği değil dünya sistemindeki değişimi iyi okuyamaması, kendi gücünü abartarak ABD''nin artık partner değiştirme niyetini görememesidir. Sistem dışına çıkan parterin cezalandırılması olarak da okunabilir.

Türkiye''de olup-bitenler bu kadar kaba ve belirgin çizgilerle ortaya çıkmasa da adına ''Türk Baasçılığı'' denilen bir zihniyetin uç verdiğini görebiliyoruz. Ulusalcı, laiklik vurgusunun bolca yapıldığı, anti-Amerikancı mitinglerin organize edildiği günlerde askere davetiye çıkaran kimi siyasilerin Amerikan başkentinde, bu kitleleri arkasına almış olarak pazarlık yaptıkları duyumlarının ortalıkta dolaşıyor olması bile Türk Baasçılığının şimdiden ete-kemiği bürünmekte olduğunu gösterir.

"Türk Baasçılığı" kavramsallaştırmasıyla kastettiğimiz husus, ilkeleri belirlenmiş tutarlı bir ideolojiden çok bir zihniyet meselesi olmasıdır. Donmuş bir ideolojik kafanın kapsayabileceği kadar moderniteye nüfuz edebilmiş, batılılaşmayı semboller ve kimlikler üzerinde algılayan, kendi toplumundan korktuğu kadar kendinden menkul batıcılık anlayışının dışındaki batı/lılaşma/dan korkan, bir tür seçkinler aşiretine özgü siyasal dayanışmadır. Arap Baasçılığından farkı şu ki, "devlet iktidarı" adına konuşma cesaretini, tek adam diktatörlüğünden olmasa bile oluşturduğu bürokratik hanedan yapılanmasından alır.

AB kapısı önüne gelip dayanmış bu ''nevzuhur Baasçılık'' türünün Ortadoğu''daki emsallerinden bu kadar farkı olsun.