Mavi Akım: İtiraf ve suçüstü (1)

Mesut Yılmaz, birkaç gün önce "devletin çivisinin çıkartıldığını" söylemişti. Doğru. Ama "devletin çivisinin çıkartılması"nda "kendi çocuğu" olan "Mavi Akım projesi" ve dolayısıyla kendisi başrolü oynadı. Nitekim, hakkında "Mesut Yılmaz''ın adamı" rivayeti bulunan BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım''ın yurtdışına çıkması, Mavi Akım soruşturması nedeniyle yasak! Akıl alır gibi değil. Devletin boru hatlarından sorumlu kuruluşunun genel müdürü, yurt dışına seyahat edemez durumda ve bu yüzden ne istifa ediyor, ne de görevden alınıyor.

"Devletin çivisinin çıktığı"nın bir başka örneği, Dışişleri Bakanı İsmail Cem''in Mavi Akım''la ilgili bir yazılı soru önergesine verdiği cevapta açık seçik görülüyor. Cem, kendi bakanlığının onurunu koruyamıyor. Devletin nasıl işlediğinden ve işlemesi gerektiğinden habersiz bir cevap vermiş.

Hadise şu: Aksaray Milletvekili Ramazan Toprak, Başbakan''a Mavi Akım''la ilgili bir yazılı soru önergesi yöneltiyor. Soru önergesi aynen şöyle:

"Gazeteci-yazar Cengiz Çandar, 26 Nisan 2001 tarihli Yeni Şafak gazetesindeki köşesinde: "Mavi Akım Projesi gerçekleştiği takdirde, bunun karşılığında Türkiye''nin Rusya''ya ne kadar para ödeyeceğine ilişkin anlaşma metninin Türk Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde bulunmadığını" ima eden bilgiler vermiştir.

1. Ülkemiz ile Rusya arasında akdedilen Mavi Akım enerji sözleşmesinin hazırlanması aşamasında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı ve diğer ilgili bakanlıkların müşterek görüşlerine başvurma zorunluluğu var mıdır?

2. Böyle bir gereklilik/zorunluluk var ise, yukarıda iddia edildiği üzere, sözleşme metninin Dışişleri Bakanlığı''nda bulunmadığı iması doğru mudur?"

Cevap, Başbakan''dan gelmiyor. Onun yerine 7 Haziran tarihli bir yazı ile Dışişleri Bakanı İsmail Cem, Toprak''a cevap veriyor. "Yanıtlar" arabaşlığı altında şu hususları bildiriyor:

" 1. Mavi Akım diye adlandırılan Türkiye ile Rusya Federasyonu arasındaki 16 milyar metreküp senelik ve 25 yıl süreli doğalgaz alımı konusunda Rusya''yla iki anlaşma ve bir protokol imzalanmıştır.

Bu anlaşmalardan birincisi Hükümetlerarası Anlaşma ve ekini teşkil eden Protokoldür. Bu anlaşma ve ekini teşkil eden Protokol, Dışişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve diğer ilgili Bakanlıklar ile BOTAŞ''ın katılımıyla Rus tarafıyla müzakere edilmiş ve sonuçlandırılmış ve TBMM''nin uygun bulmasına takiben Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konmuştur.

Doğalgaz alım-satım anlaşması ise, BOTAŞ ile ilgili Rus firmaları arasında doğalgaz alımının fiyat dahil tüm ticari şartlarını belirlemek için müzakere edilmiştir. Tamamen ticari mahiyetli firmalar arasındaki bu müzakerelere doğal olarak Bakanlığımızdan katılım olmamıştır.

3. Rusya''yla imzalanan ve Rusya''dan Mavi Akım Projesi çerçevesinde doğalgaz alımı için Hükümetler açısından gerekli ortamı sağlayan Hükümetlerarası Anlaşma ve eki Protokol Bakanlığımızda bulunmaktadır. Ancak, BOTAŞ''ın diğer şirketlerle imzaladığı tamamen ticari mahiyetteki diğer doğalgaz alım-satım anlaşmaları gibi Mavi Akım projesindeki alım-satım anlaşması da Bakanlığımızda mevcut değildir. Ayrıca, kamu ve özel sektör firmalarının imzaladığı bu şekilde fiyat unsurları içeren ticari anlaşmaların Bakanlığımızda muhafaza edilmesi gibi bir uygulama bulunmamaktadır."

Neresinden tutalım şimdi bunu? Neresinden tutsanız elinizde kalıyor.

1. Biz, Mavi Akım''a ilişkin alım-satım anlaşmasının Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde bulunmadığını, Dışişleri''nin talebine rağmen, BOTAŞ''ın "ticari sır" gerekçesiyle, bu anlaşmayı Dışişleri''ne vermediğini yazmıştık. İsmail Cem, bizi doğrulamış oluyor. Türkiye Devleti''nin Dışişleri Bakanlığı''ndan devletin boru hattı kuruluşu BOTAŞ, uluslararası bir anlaşmayı gizlemiş durumda. Cem, kendi Bakanlığının "onurunu" koruyacağına, durumu normal göstermeye çalışıyor.

2. Madem, "fiyat unsurları içeren ticari anlaşmaların" Bakanlığınızda muhafaza edilmesi gibi bir uygulama bulunmuyor; niçin BOTAŞ''tan bu anlaşmayı istediniz? Niçin, BOTAŞ vermemekte direndiği halde, hem de birden fazla kez, istediniz?

Ramazan Toprak veya bir başka milletvekili bir de bu soruyu sorsun; bakalım ne cevap alacak?

3. Turgut Özal zamanında Rusya ile yapılan ve Rus doğalgazını Bulgaristan üzerinden Türkiye''ye getirten anlaşma niçin Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde var da, bu yok?

Ramazan Toprak veya bir başka milletvekili, bu soruyu da sorsun; bakalım ne cevap alacak?

4. İsmail Cem, BOTAŞ''ın kuruluş kanununu bilmiyor mu? BOTAŞ, bir devlet kuruluşu değil midir? Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı''nın bir müsteşar yardımcısının görev sahasında, bağlı kuruluş sayılmıyor mu? Hangi ticari şirket, bir bakanlığın müsteşar yardımcısının gözetimine bırakılıyor?

BOTAŞ, bir devlet tekelidir. Koç ya da Sabancı''nın bir şirketi gibi bir özel sektör kuruluşu mudur ki, "fiyat unsurları içeren ticari anlaşmaları" Dışişleri Bakanlığı''nın talebine rağmen, vermeyip kendinde saklıyor?

Ayrıca, bu doğalgaz. Kereste değil. Rusya''dan kereste almıyorsunuz. Bir ülkenin enerji gibi hayati önemde ve "stratejik" bir ihtiyacı ile ilgili bir anlaşma yapıyorsunuz. Ve, bu bir devletlerarası anlaşmanın konusu. Ama devletin Dışişleri''nden gizleniyor.

Devamını getireceğiz. Türkiye''ye atılan kazığın peşini bırakmayacağız…