Siyaset kurumu köşeye sıkıştırılıyor

Türkiye''nin son derece kaygı verici bir kavganın içinde bocalayıp durduğunu herkes görüyor. Tüm taraflar mevcut sorunları ve ileriye yönelik tahminleri kendi zaviyelerden ortaya koymaya çalışıyorlar. Ortalık toz duman gözüküyor! Sorunun özünün ne olduğunu kestirmek elbette zor, ama yaşanan gelişmeleri normal bir süreç olarak görmek de imkansız.

Sadece cumhuriyet dönemini değil ondan önceki Osmanlı Devleti''nin özellikle son asırlarını dikkate alarak söyleyebiliriz ki bu ülkede bürokrasi ile siyaset kurumu arasında büyük bir rekabet ve mücadele yaşanmaktadır. Osmanlı Devleti bir bürokratik imparatorluk idi. Yani atanmış bürokratlardan, memurlardan oluşan bürokrasi sınıfının toplumun her şeyine egemen olduğu, egemenliği bu sınıfın kullandığı, sadece idari tasarruflarla yetinmeyip siyasi işlevleri de yerine getirdiği, "siyaset" yapmayı sadece kendi hakkı olarak gördüğü ve bu işte başkalarını ortak etmek istemediği bir yönetim yapısı vardı.

Türkiye Cumhuriyeti''nde de bürokrasi siyasi işlevler üstlenmiş, egemenliği kullanmaya çalışmıştır. Her ne kadar Kurtuluş Savaşı''nı Ankara''daki Büyük Millet Meclii yönetmişse de daha sonraki düzenlemeler ve gelişmelerde bürokrasinin öne geçtiği görülmüştür. Tek parti yönetimi döneminde valilerin, aynı zamanda CHP''nin il başkanları ve belediye başkanları oldukları unutulmamalıdır. Türkiye demokratikleştiği oranında toplumun bürokrasi tarafından değil siyaset kurumu tarafından yönetilmesi ve egemenliğin seçilen siyasetçiler tarafından kullanılması gerektiğini daha iyi anlamış oldu. Ne var ki demokratikleşme ölçüsünde egemenlik yetkisi siyaset kurumuna geçerken bürokrasi buna karşı direnç göstermeye, siyaseti köşeye sıkıştırmaya ve elinde bulundurduğu kaleleri korumaya yönelmiştir. Türkiye''nin yaşadığı çatışmanın tam da bu noktada tebellür ettiği anlaşılıyor. Daha açık söylemek gerekirse Türkiye''de atanmışlardan oluşan bürokrasi idari işlevlerin yanında siyasi işlevleri de sürdürmek istemekte, buna karşılık siyaset kurumu, haklı olarak bürokrasinin sadece idari işlevlerle yetinip siyasi işlevleri kendisine bırakmasını istemektedir! İşte burada kıyamet kopmaktadır.

Cumhuriyet Başsavcısı, kamu yönetiminin en yüksek makamında bulunmaktadır. Sistem içinde son derece önemli görevleri vardır. Ama neticede o makamda bulunan kişi bir "memur"dur, bir atanmış kişidir ve halk adına egemenlik yetkisini kullanan kurullar tarafından konulmuş yasaları uygulamakla görevlidir. Onun sistem içindeki işlevi idari ve hukukidir. Hiçbir şekilde "siyasi" bir işlevi yoktur, olamaz!

Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı da bir "memur"dur ve atanmış kişidir. Görevi ne kadar önemli olursa olsun o makamda bulunan kişi halkın egemenlik yetkisini kullanamaz. Yine Genelkurmay Başkanı ve ordunun diğer önemli pozisyonlarında bulunanlar da birer devlet "memuru"durlar ve atanmış kişilerdir. Egemenliği kullanan organlarca konulmuş kararları uygulamak ve kendilerine verilmiş görevleri yerine getirmekle mükelleftirler.

Bu makamları artırmak mümkün. Sistem içinde bunların önemi büyüktür, hiç kimse bunları küçümseyemez ve sıradan bir kurum olarak değerlendiremez. Ancak temelde "idari" veya "bürokratik" organ olan bunların "siyasi" işlev üstlenmek istemeleri de normal bir gidiş olarak değerlendirilemez.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, halkın egemenlik yetkisini kullananların toplandığı TBMM hakkında çeşitli sözler söyleyebilmektedir. Partileri ve siyasi kadroları suçlayabilmektedir. Neler yapmaları gerektiğini söylemekte, ne tür kanunlar çıkarmaları icap ettiğini adeta dikte ettirmektedir.

Bu tavrının atanmış bir memurun konumuyla ve temel işlevleriyle uygun görülebilmesi mümkün değildir. Buna karşı siyaset kurumunun temsilcilerinin kendi pozisyonlarına ve halkın kendilerine emanet ettikleri egemenliği kullanma yetkilerine sahip çıkmaları icap etmektedir.

İdari ve siyasi bakımdan gelişmemişliğin en önemli ölçütü, bürokrasinin ve üst düzey bürokratların idari ve adli işlevlerin yanında siyasi işlevler de görmeleri ve bunu kendileri için tabii bir hak olarak düşünmeleridir. Nerede ise "Siyasilere gerek yok, bu işi de biz yaparız" demek istenmektedir. Bunu demokrasi ile telif etmek mümkün değildir.