Turgut Özal niçin hâlâ aranıyor?

Toplumun büyük ekseriyetinin bugün merhum Turgut Özal için "seni arıyoruz" diye iç geçirmesi, anlaşılması zor bir tutum değildir. Herkesin ve özellikle de Türkiye''nin geleceğine hükmeden kişilerin sormaları gereken temel soru şudur: "Ölümünden sekiz yıl sonra Türkiye niçin hâlâ Özal''ı arıyor? Özal bu toplum için neyi ifade ediyordu?"

Bu soruya siyaset ve devlet seçkinleri, toplumun etkin çevreleri doğru dürüst cevap veremedikleri için ne Özal''ı ne de onun arkasından koşan halkı doğru dürüst anlayabilmişlerdir.

Merhum Özal''ın arkasından çok söz söylendi. Eleştirildi, övüldü, takdir edildi, kıskanıldı, karalandı, baş tacı edildi, arkasından göz yaşı döküldü...

Aslında Özal''ı anlamak hem çok zor, hem de çok kolay.

Çok zordur, çünkü eğer geleneksel ülke yönetme refleksiyle meşbu iseniz, dünyanın nereye doğru gittiğini göremiyor ve buna göre kendi politikanızı oluşturamıyorsanız, ideolojik devleti ve bunun gereklerini savunuyorsanız, iktidarınızı birtakım vehimlere dayandırıyor otarşik toplum özlemi için ulusal sınırlarla çevreli bir dünyada kendi başınıza olmak istiyorsanız, tarihle anakronik bir ilişki içindeyseniz elbette ki Turgut Özal''ı anlamanız imkansızdır. Bundan dolayı da anlamadığınız Özal''ı geleneksel usullerle suçlamaya, karalamaya, mahkum etmeye yöneleceksiniz. Ona hem yaşarken hem de öldükten sonra yapılan suçlamaları, karalamaları lütfen bir hatırlayın! Söylenmedik söz mü kalmıştı?

Özal''ı anlamak toplumu anlamaktır

Diğer taraftan Özal''ı anlamak zor değil. Bunun için sadece Özal ve dönemini değil 1900''ların başına kadar geriye giden bir ana damarı yakalamak ve bu damarın bir asır içerisindeki serüvenini takip etmek yeterlidir.

Söz konusu ana damar Prens Sabahattin''le başlayan adem-i merkeziyetçi, liberal, gelenekçi, özgürlükçü çıkışıyla gündeme gelen ve Birinci TBMM''de İkinci Grup, ardından Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası, Demokrat Parti çizgisiyle günümüze kadar gelen eğilimden başkası değildir. Özal seksenli yıllarda bu çizginin önemli bir halkasını temsil etmekteydi.

Elbette Özal''ın üslubu, açılımı, politikaları ve tarzı, söz konusu ana damarın diğer halkalarından önemli farklılıklara sahipti. Zaten kendisinden öncekileri olduğu gibi tekrarlaması düşünülemezdi. Çünkü yaşadığı dönemdeki sosyal, ekonomik, siyasal ve kültürel şartları, toplumun beklentileri farklılaşmıştı. Özellikle dünya tamamen başka hedeflere doğru ilerlemekteydi. Dolayısıyla mesela 1924''de kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile aynı olamazdı, fakat anlam ve misyon olarak büyük benzerlikler vardı.

Türk siyaseti özellikle modernleşme döneminde iki karşıt kutup arasında salınıp durmaktadır. İttihat ve Terakki ile birlikte devlet yönetimine egemen olan devletçi, merkeziyetçi, tepeden inmeci, halkı yok sayıcı, toplumu inşaya yönelmiş modernleştirmeci, toplumu adam etmeci, iktidarı toplumla paylaşmayan, Batıcı, militan laikçi, pozitivist, bilimci, dünyadan ve çevresindeki olup bitenlerden kopuk, herkese düşman gözüyle bakan bir zihniyetin temsilcilerinin ülkeyi ve toplumu getirdikleri nokta ortadadır.

Çok partili demokrasiye rağmen sürdürülmek istenen bu İttihat ve Terakki zihniyeti karşısındaki kutupta yer alan halkı, yerel ve ulusal değerleri, siyasetin toplumla paylaşılmasını, toplumsal gelişmelere göre politika izlenmesini, dünyanın gidişinin dikkate alınmasını savunan liberal, toplumcu, özgürlükçü tavır toplumun nefes almasını sağlıyor. Bunu savunan İkinci Grup, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası, Demokrat Parti ve nihayet Özal ve onun partisi ANAP.

Bu ana damarın hiçbir halkası demokratik bir mücadele ile sahneden saf dışı edilmiş değil. Her biri olağanüstü yöntemlerle, baskı, darbe, muhtıra gibi yöntemlerle yarışın dışına çıkarılmışlardır. En son 28 Şubat, Özal ve döneminin rövanşı değil mi?

Özal''ı bugün hepimiz arıyor ve özlüyorsak, aslında onun şahsında ve politikalarında ortaya çıkan üslubu, siyaset tarzını, devlet refleksini, vizyonunu, hedeflerini ve özetle toplumun özlemlerine tercüman olmasıdır.

Aslında bugünün asıl sorusu aradan geçen şu kadar yıla rağmen onun çizgisini ve vizyonunu sürdürecek bir kişi ve grubun niçin çıkmadığı veya çıkamadığıdır. Bugünün siyaset kadrolarının onun yerini doldurmalarını bir yana bırakalım Özal''ı anladıkları bile şüphelidir. Acı olan Özal''ın rövanşını almaya çalışanlara en yakın arkadaşlarının ve kendisinin kurduğu kurumların en büyük desteği sağlamasıdır.