Bizim devlet

Gölcük merkezli depremin devletin acziyetini sergilediğini yazmıştık değil mi? Devletin bulunmadığı yerde görevi sivil toplum üstlenir; deprem bunu da sağladı ve Hakkari''den Edirne''ye insanlar deprem kurbanlarına yardım için yollara düştüler. Gönüllü kuruluşlar bir yandan yardım topladılar, bir yandan da ellerindeki imkânları depremzedelere ulaştırdılar. Şimdi sıkı durun: Bu durum devlete gücünü yeniden hatırlattı;

Sivil toplum kuruluşlarının deprem bölgelerindeki çalışmalarına sınırlama getiriliyor, bazı örgütlerin yardım toplamak için açtırdıkları banka hesaplarına da el konuluyor...

Bizim devlet acz içinde olsa da vatandaşların kendiliğinden örgütlenmesini sevmez. Bağımsız, sadece hamiyet duygularıyla çalışan örgüt bulunabileceğine, herhalde kendisi el altından bazı örgütleri desteklediği için, inanmaz bizim devlet. Öküz altında buzağı arar. Bu anlayışın en çarpıcı örneklerine geçtiğimiz yıllarda rastlanmıştı. O zihniyet, iktidarlar değişse, görüntü açısından acze düşülse de ilk fırsatta yeniden kendini ele veriyor.

Bosna''daki insanlık dramına ilk tepki veren bizim insanlarımız olmuştu; herkes dişinden tırnağından artırdığını, kimi bileziklerini satarak kimi kolyesini bağışlayarak, açılan "Bosna''ya yardım kampanyaları"na yatırmıştı. Yardımların başına Bosna''da neler geldiğini bilmek mümkün değil; ancak Türkiye''de toplanan bağışların büyük bölümünün savaşanlara aktarıldığını biliyoruz. Aradan yıllar geçmesine rağmen hâlâ sonuçlandırılmamış bir mahkemenin konusu olan ''Mercümek Skandalı'' 1994 yılında patladı; Türk insanının hamiyet duyguları o günden sonra epey törpülüdür. Kosova''ya yardım konusunda çekingen davranıldıysa, bunun sebebi, bir bardak suda kopartılan o skandal gürültüsüdür.

Benzer bir olayı daha yakın zamanda yaşadık. Genç bir doktorun yakalandığı kan kanseri hastalığı üzerine harekete geçen bireyler, yakın tarihimizin en disiplinli sivil toplum hareketinin mimarı oldular. Kimimiz kan vererek kimimiz aile fertleri başına 1 milyon TL bağışta bulunarak ''kan iliği bankası kurma kampanyası''na katıldık. Bu toplumsal hareketlenme içimizdeki Pollyanna''yı harekete geçirdi; Dr. Oktar Babuna''nın şahsında hastalarımıza gönül borcumuzu ödemeye çalıştık.

Devlet bu sivil girişimi de sevmedi. Verdiğimiz kanların heba olduğunu, yaptığımız bağışların çarçur edildiğini düşündürecek dedikodular eşliğinde kampanya durduruldu. Vatandaşının kendisi dışında işaretlerle harekete geçmesinden, bu hareketlenme hayır için veya kendi çıkarı için olsun farketmez, hazzetmiyor bizim devlet. Mercümek Skandalı''ndan sonra Dr. Babuna olayında da bu gerçek kendini belli etti.

Aynı zihniyet deprem çalışmaları sırasında da hortladı. Enkaz kaldırmada en canla başla çalışanlar, Arama Kurtarma Derneği veya kısaca AKUT olarak bilinen gönüllü kuruluşun harekete geçirdiği gençlerimizdi. Bir yandan imkân sağlayıp bir yandan genç bedenlerini yorarak hayat kurtardı AKUT mensupları. Ancak, devlet, gençlerin kendinden izinsiz harekete geçmesini kaldıramadı; enkaz hâlâ ortada durur, sayılarının 35 bin kadar olduğu söylenen cesetler enkaz altından çıkartılmayı beklerken, AKUT mensuplarını gücendirecek sözler yetkili ağızlardan dökülmeye başladı bile...

Bu yoldaki tespitimizi bir kez daha doğrulayan son haber şu: Deprem bölgesine elindeki kaynaklarla ilk ulaşan, yurt içi ve dışındaki insanlarımızın hamiyetlerini felâketin etkilerinin giderilmesine çevirmelerini sağlayan Mazlumder ve İHH gibi iki köklü kuruluşun yardım kampanyası çerçevesinde açtıkları banka hesaplarına, sebebi bile açıklanmaksızın, el konuldu. Devlet, depremde sergilediği acziyetini, en iyi bildiği bir alanda güç kullanarak telâfi etme çabasında. Kriz yönetim merkezleri depremde şaşkın olabilirler, ama irtica mücadelesinde refleksleri hâlâ sağlam...

Devlet deprem gibi doğal âfetleri öngörmek, olduğunda derhal müdahale etmek, vatandaşın can ve mal güvenliğini sağlamakla mükelleftir; yardım toplamak, muhtaç olanlara yardım ulaştırmak üzere dayanışmak ise sivil toplumun görevidir. Bizim devlet aslî görevini ifâda sınıfta çakarken, başkalarına görev yaptırmamayı da mârifet biliyor.

Devlet kendi alanına çekilmeli, sivil toplumun ise önü açılmalıdır.