Deprem acısı

Devlet, depremle sarsılan itibarını ele geçirmek için, ''devletçi'' reflekslerine yeniden kavuşma yolunda. Bir aydır yaşanan şaşkınlığı hiç yaşanmamış hale getirmek için çaba sarf ediyor. Vatandaşın ve gönüllü kuruluşların eleştirilerini duymazlıktan geliyor. Yardımları tek elde toplamaktan vazgeçmiyor. Şikâyetleri azaltmak için tedbir almak yerine sesleri kısmak için fırsat kolladığı o kadar belli ki...

Bir ay önce yaşanan deprem, devletin son yıllardaki yanlış tercihleri istikametinde içine düşürüldüğü acziyeti iyice dışarı vurdu. Depremle ilgili bilgi bombardımanına tutulmamıza aldanmayın; depremin oluşu ve devamıyla ilgili bilgilerimiz bile çelişkili. "Depremde kaç kişi hayatını kaybetti?" temel sorusunun bile bir resmi bir de gayrı resmi cevabı var. Her âfet sonrası panik yaşanması doğaldır, ancak bizde sürekli bir âfet ve panik görüntüsü insanları çaresizlik gayyasına itiyor. Devlet de, bunu, aldığı tedbirler veya almadığı kararlarla, daha da zorluyor.

Depremin üzerinden bir ay geçtiği ve havalar soğumaya yüz tuttuğu halde, depremzedelerin büyük bölümünün başını sokacak küçük bir çadırdan hâlâ mahrum kalmalarını anlamak mümkün değil. Gümrük kapılarında el konulan onbinlerce çadırın depolarda saklandığı söylentilerinden baş alınamıyor. Çadır bulmuş olanlar da daha şanslı sayılamaz; kimi çadırkentin yeterli tuvaleti yok, tuvaleti olana su temininde zorlanılıyor. Aş ocakları muntazam çalışmıyor, kullanılan malzemenin kalitesizliği bıktırıyor. Kendi yemeğini pişirmeye kalkan gıda maddesi bulmakta zorlanıyor. Eğitim ve sağlık hizmetleri aksıyor. Bütün bunlara tüy dikecek yeni bir gelişme: Bütün çadırkentlerin idaresi kendini idareden âciz Kızılay''a bırakılıyor...

Çadır hayatının geçici olduğu, depremzedeler için başlarını sokacakları birer konut sağlama yönünde çalışmalar yapıldığı kanaati yaygınlaştırılıyor; ancak kararlar mağdurların görüşüne başvurulmadan alındığı için kimse tatmin olmuyor. Prefabrik evlere tepki var, yine de yapılıyor; kalıcı evler konusunda ise henüz bir ilerleme kaydedilmedi. İlk ihalelerden yayılan yolsuzluk kokusu rahatsızlığı ülke çapında artıran bir etkiye sahip.

Devlet, sırf zayıf görünmemek için, aksayan unsurlarını gözden çıkarmaya yanaşmıyor. Devletin bölgedeki uzantılarına duyulan öfke insanları sokağa dökecek boyutta; hükümet öfkeyi yatıştırmak için hiçbir şey yapmıyor. Âciz görünmek istemiyor belli ki... İnsanların hassasiyetleri konusundaki bu duyarsızlık, bu meydan okuyucu tavır, en fazla eleştirilen kurum olan Kızılay''ı onların başlarına dikmeye kalkma cüretiyle gözlere sokuluyor...

Devlet adalete hizmet etmediği gibi, adaletin dağıtılmasında ayrımcı bir görüntüye sahip. Veli Göçer tutuklandı, deprem bölgelerinde binaları yıkılan diğer küçük müteahhitler de toplanıyor. Ancak, binlerce kişinin enkazı altında kaldığı dev sitelerin müteahhitleriyle ilgili hiçbir girişim görülmüyor. Hukukçuların uyarılarına rağmen, delil karartmayla eş değer bir yoz enkaz kaldırma hamlesi gerçekleştirildi.

Dünyanın her tarafından ve yurt içinden gelen yardımlardaki tavsamanın sebebi de devlet. Yolsuzluk ve beceriksizlik iddiaları eşliğinde yürütülen yardım toplama faaliyeti ilgi çekmiyor; bağımsız yardımlara, gönüllü kuruluşların gayretlerine sınırlama getirildi. Deprem vergisi yaygarasının sebep olduğu durgunluk da cabası. Devletin ne yapacağını bilemediği ilk günlerde bölgeye koşan şirketlerin, sivil toplum örgütlerinin sağladığı kolaylıklara el konuldu, verdikleri hizmetler kısıtlandı. Devlet, o bildik tavrıyla, "Ya ben, ya hiç" diyor...

Deprem devletin yüzündeki makyajı silip onun gerçek gücünü (güçsüzlüğünü) ortaya çıkardı; sivil toplumun kendisine ait alanı devletten geri almaya başlaması o ortamda görüldü. Şimdi, devlet, makyaj yenileyerek, terk ettiği alanları geri almaya çalışıyor. Başarılı oluyor da. Ancak, bu yeni gelişme, depremzedeler aleyhine ve gönüllü kuruluşları geri çekilmeye zorlayarak sağlandığı için kendi tehlikesini de içinde taşıyor.

Türkiye, depremin sergilediği müsait ortama rağmen devleti kendi meşruiyet alanına çekilmeye zorlayamaz ve sivil toplumunu oluşturamazsa, sarsılmayla gelen şansı da ıskalayacak.

Depremin acısını galiba esas o zaman idrak edeceğiz.