Petrol piyasalarında tansiyon bir türlü düşmüyor. Brent tipi petrolün varil fiyatı 128 doların üzerine çıkarak, son 43 ayın en yüksek seviyelerini gördü.Petroldeki tansiyonun yükselmesine neden olan "görünür faktörlere" baktığımızda, daha çok siyasi hareketlerin öne çıktığını görüyoruz. Buna göre, petrol fiyatlarındaki yükselişte İran''ın nükleer programına ilişkin gerilimin yanısıra, Orta Doğu''da devam eden "istikrarsızlaştırma hareketleri" de etkili oluyor.Önceki günlerde, İsrail Başbakanı Netanyahu
Petrol piyasalarında tansiyon bir türlü düşmüyor. Brent tipi petrolün varil fiyatı 128 doların üzerine çıkarak, son 43 ayın en yüksek seviyelerini gördü.
Petroldeki tansiyonun yükselmesine neden olan "görünür faktörlere" baktığımızda, daha çok siyasi hareketlerin öne çıktığını görüyoruz. Buna göre, petrol fiyatlarındaki yükselişte İran''ın nükleer programına ilişkin gerilimin yanısıra, Orta Doğu''da devam eden "istikrarsızlaştırma hareketleri" de etkili oluyor.
Önceki günlerde, İsrail Başbakanı Netanyahu ile yapacağı toplantı öncesinde, İsrail yanlısı bir lobi grubunun toplantısına katılan ABD Başkanı Obama''nın "İran''ın bir nükleer silah elde etmesini önlemek için güç kullanmaktan kaçınmayacağını" söylemesi ve Netenyahu''nun da sert ve savaşa yönelik açıklamaları petrol fiyatlarının yükselmesine etki etmiştir.
Avrupa Birliği''nin İran''a uyguladığı yaptırım kararı sonrasında İran tarafında yer alan ülkelerin sayısı artıyor. İran''a uygulanmaya çalışılan petrol yaptırımlarına karşı çıkan ülkelerin başında Çin ve Rusya bulunurken, Hindistan da kısmen yaptırımlara karşı olduğunu açıkladı. Son günlerde bu ülkelere petrol üreten ülkelerden Venezüela ve Ekvator''un da dâhil olması, petrol üzerinden oynanan siyasi satrancı yeni bir boyuta taşıdı.
Özellikle dünya petrolünün yüzde 25''ine yakınını üreten Venezüela''nın da İran''ın yanında yer alarak, olaya müdahil olması, petroldeki çok değişkenli siyasi denkleme "korkulası" yeni bir boyut kazandırdı.
Şimdi korkulan senaryo ise, Venezüela''nın da bu oyunda yer alması neticesinde, petrolün arz tarafından kaynaklanacak bir şokla, 1973 yılındakine benzer bir petrol krizinin yaşanması…
Tüm bunlardan hiç haberi yokmuş gibi, ABD Başkanı Obama''nın başsavcıdan petrol piyasasında bir fiyat spekülasyonu olup olmadığını incelemesini istemesi oldukça trajikomik bir durumdur. Belki de Obama kendi seçmeninin nezdinde bir rahatlama sağlamak istiyor olabilir. Çünkü ABD''de bu yıl petrol talebi son 15 yılın en düşük seviyesinde olmasına rağmen, benzin fiyatlarında son aylarda yüzde 8''den fazla artış yaşanmıştır…
Hâlbuki olası bir spekülasyonu besleyen ana etmen, ABD''nin petrol ekseninde siyasi tansiyonu yükseltmesinden başka ne olabilir?
Petrol fiyatlarında yaşanan yükselişte, siyasi tansiyonun artmasının yanında doların yeniden değer kazanması da şüphesiz etkili. Parasal genişleme politikalarının bir sonucu olarak, bol ve değersiz para ile başta değerli metaller olmak üzere birçok emtianın da fiyatlarında son dönemde ciddi artışlar yaşandı. Ancak bundan kaynaklanan bir fiyat artışı siyasi nedenlerle karşılaştırınca çok cılız kalmaktadır.
Sebepleri her ne olursa olsun, her zamanki gibi bu oyunun kazananları ve kaybedenleri var. Ve bu oyun bir süre daha olanca şiddetiyle sahnelenecek gibi gözüküyor. İşte bizi ilgilendiren tarafı da burası.
Peki, bu oyunun kazananları kimler?
Tabii ki petrol ihraç eden ülkeler ve petrol piyasasının dev batılı şirketleri. Siyasi tansiyonun yükselmesi neticesinde savaş tamtamlarının gölgesinde kasalarını doldurmaya devam ediyorlar.
Kaybedenlerine gelince, petrol ve enerjiyi dışa bağımlı olarak kullananlar. Yani Türkiye gibi ülkeler…
55 milyar dolar gibi bir enerji ithalatına sahip Türkiye için petrolden kaynaklanan kalıcı bir yüzde 20''lik yükseliş, 11 milyar dolarlık ek bir enerji faturası ve 11 milyar dolarlık ek açık demektir. Böyle bir faturanın oluşması ise yumuşak karnımız olan ve her fırsatta kaşınan cari açık riskinde istenmeyen sonuçlar doğuracaktır. Böyle bir gelişme, tüm makro ekonomik hesaplarımızı altüst edebilir.
Ne diyelim… Bu kötü senaryolar İnşallah gerçekleşmez.
Batı karşısında yıllarca milli bir "varoluşsal mücadele" olarak gösterilen Eurovision Şarkı Yarışması''nın arifesinde, "Aman petrol" şarkısını bugünlerde bir kez daha hatırlamamız ve terennüm etmemiz gerekiyor galiba…
