Nasıl girişimci olunur?

Para ile girişim arasında zıt bir ilişki var. Mısır"da girişimci, Dubai"de para olması gibi... Veya İzmir"den yönetici, Gaziantep"ten girişimci çıkması gibi..

Girişimciliğin kimyası nedir? Veya hangi ortam girişimciliğin gelişmesine daha elverişlidir?

Herşeyin kurumsallaşmaya veya sistemleşmeye doğru yöneldiği bir dünyada, girişimciliğe yeni bir ivme kazandırma gayretleri arttı.

TOBB Genç Girişimciler Kurulu bu konuda ilginç işler yapıyor... Bu konuya değinmeden önce ilgili başka bir konuya da değineyim...

Geçen hafta Kurumsal Yöneticiler Derneği ile birlikte İzmir Ekonomi Üniversitesi"nde, İzmirli bir grup ekonomi gazetecisi ve Ege Genç İşadamları Derneği ile üç ayrı panel ve sohbet toplantısı yaptık. Konu aile şirketlerinin kurumsallaşmasıydı..

Aile şirketlerinin varlığı girişimciliğin dinamizmiyle doğru orantılıdır. Ne kadar girişim ruhu varsa, o kadar aile şirketi kurulur. Sorun aile şirketlerinin üçüncü veya dördüncü nesle ulaşmasıdır.

Geçen yıl Asırlık İmzalar adıyla yüzyıllık markaları ekrana taşıyan bir program yaptım. Tespit edebildiğimiz, yüzyılı aşan 64 markamızdan 48"i gıda şirketlerinden oluşuyor.

Türkiye gibi asker ve göçler yaşamış bir millette gıda şirketlerinin çokluğunu neye yormamız gerekiyor? Yemeği herkes sever ve bu topraklar bereketlidir. Ancak ilk paranın icat edildiği, ilk anlaşmanın yapıldığı ve dünyada ilk şehirleşme örneklerinin görüldüğü bu topraklarda diğer alanlarda da asırlık şirketler çıkmalıydı...

Tarih, girişimcilik konusunda pekçok örneği taşıyor ama kurumsallaşma konusunda yeterli olmadığını da gösteriyor.

Malum, Kurumsal Yöneticiler Derneği"nin dört temel esas üzerine faaliyetlerini konumladırıyor: Adillik, Şeffaflık, Hesap Verilebilirlik, Sorumluluk üstlenmek...

Dernek Başkanı Mehmet Göçmen"e göre, Türkiye"de tasarruf sıkınıtısı yaşanıyor. Haliyle hızlı büyüme sürecinde dış finansman sağlamada zarlanıyor ve hakettiği büyümeyi sağlayamıyor.

Aile şirketlerinin kurumsallaşmasının gündeme taşınması ilk defa İngiltere"deki Polly Peck"in başına gelen olayla başladı. Malum Polly Peck, Asil Nadir"in şirketiydi. Şirketin hesaplarını kişisel harcamalarında kullanması sebebiyle kamuoyuna taşındı ve dava hala sürüyor.

Good Governance yani "iyi yönetişim" tanımı artık yeni Türk Ticaret Kanunu ile yasal zemin buldu.

Aile şirketleri yukarıda saydığımız dört unsurla birlikte mutlaka "Aile Anayasası", "Aile Meclisi" ile "Markanın Kurumsallaşması"nı sağlamalılar. Aksi takdirde "damatın ve gelininin konumu"nu tartışmaktan şirketin işlerine zaman bulamayacaklar.

İlk nesil girişimci oluyor ve ikinci nesil babasını temsil etmeye çalışıyor. Ancak üçüncü nesilde durum değişmeye başlıyor. Şirketin yönetiminde üçüncü nesilden kimin geçeceği tartışması yanı sıra markanın sahipliği de tartışmalı hale geliyor.

TKYD yönetiminden Fikret Sebilcioğlu, "aile için iyi olan şirket için iyi olmayabilir" diyor.

AB ülkelerinde aile şirketi oranı yüzde 35, Güney Amerika ülkelerinde bu oran daha yüksek.

Türkiye"deki aile şirketi oranı yüzde 95 olmasına karşılık sermaye birikiminde yüzde 75 bir paya sahip bu kesim.

Aile şirketi oranının yüksek olması kötü bir şey değil. Girişimciliğin bir göstergesidir. Sorun bu şirketlerin dördüncü nesle ulaşabilecek bir yapı oluşturulması.

Girişimciyi "bulunduğu ortamdaki problemleri ve fırsatları gören kişi" olarak tarif etmek mümkün. Ancak, her "gören kişi"ye girişimci diyemeyiz. Eyleme geçmeyen fikrin ne kıymeti olabilir? Fikir somut bir şey değil ki, "iyi" ya da "kötü" olduğu bilinsin.

Girişimci, fikir kıvılcımı, o kıvılcımın kuluçka ortamı ve hayat bulacağı çevreyi birlikte ele almalıyız.

Türkiye, Pakistan, Hindistan gibi ülkelerde fikir üretme tutkusu olan insanların sayısı oldukça fazla fakat para olmadığı için eyleme geçiremiyorlar bu fikirlerini. Amerika ve İsrail gibi ülkelerde ise hem tutku var ve hem de para.

TOBB Genç Girişimciler Kurulu Avea"nın sponsorluğunu aldı ve Ekonomist Dergisi ile birlikte bir "Girişimci Kulübü" kurdu. 80 kadar üyesi olan bu kurul senede 4 defa toplanıp "girişimcilikte lider olmuş" uzmanları dinliyor ve böylece üyelerinin birbirini tanıyıp dinlemesine zemin hazırlıyor.

Girişimci Kulübü"nün bu ay davet ettiği konuşmacı 2010 yılında "Hayat Boyu Girişimcilik Başarı Ödülü"ne layık görülen Jeff Hoffman"dı. Hoffman girişimcilere "cesur olmaları"nı tavsiye etti ve girişimcinin "maksat" odaklı olması gerektiğini söyledi.

Hoffman"ın genç girişimcilere tavsiyelerinden birkaçı söyle: "Ekibinize iş tutkusu olan ve sizden daha akıllı insanları alın. Fikirlerinizi hayata geçirmekten çekinmeyin. Hedef kitlenizi iyi tanıyın ve onları dinleyin. Kâr odaklı düşünmeyin. Hata yapmaktan ve başarısız olmaktan korkmayın."