“Hakikat bize aşinadır”*

Bazen bir şey geliyor aklımıza, bir kaç kelimelik bir şey... O birkaç kelimenin size söylediğiyle dünyanın içini bütünüyle doldurabileceğinizi zannediyorsunuz. Öyle büyülü bir an oluyor ki o an, bozulur diye kalkıp bir yere not almaya bile çekiniyorsunuz. Oysa biliyorsunuz, o an geçecek, dünyanızı doldurabileceğine inandığınız o birkaç kelime bir an sonra çözülüp dağılacak, büyü bozulacak. Birkaç kelimenin bir araya gelmesiyle oluşmuyor çünkü o büyü, her şeyi içinizde bir araya getiren o anın sıra dışı enginliği... Neden anlar içinde o an? Neden, zihninizin sınırlarını zorlayacak kadar çok şey, birer anlam çiçeği gibi açarak kendilerini bir anın içine damıtıyor? Bilmiyoruz, bilemiyoruz. Şu var ki, hayatımızın içinde böyle istisnai zamanlar var, bizi aşan bir şey, parmağını uzatıp şefkatle kalbimize dokunuyor.

“Aklıma çok güzel bir şey geldi” dedi heyecanla genç olan. “Belki de o an güzellik seni hatırladı” dedi daha çok yaşamış olan.

Çocukluğumun Bursa’sından ışıltılı bir saatçi dükkanı hatırlıyorum. Kapalıçarşı’ya yakın bir yerdeydi. Vitrininde ilginç bir oyuncak vardı, dairesel şekilde sıralanmış bebekler ve orta yerde dönen bir platform üzerinde bir başka bebek. Ortadaki bebek yavaşça dönüyor, önüne geldiği her bebeğin önünde birkaç saniye duruyor, uzanıp o bebeği yanağından öpüyordu. Sonra yine dönerek bir sonraki bebeğin önüne geliyor, aynı şekilde onu da öpüyordu. Bu böyle devam edip giden bir şeydi. Ne zaman önünden geçsek, bizimkileri dakikalarca o vitrinin önünde bekletir, bu tatlı döngüyü seyrederdim. Sonraki yıllarda bu oyuncak bana bizim anlamla ilişkimizi hatırlatır oldu hep. Bizler hayatımızın içinde durup sabırla anlamın geleceği anı bekliyorduk ve bir büyülü an geliyor anlam gerçekten de uzanıp yanağımızdan öpüyordu bizi.

“Zaman içinde balık tuttuğum bir akarsu. Suyundan içerim ve içerken kumlu dibini görüp anlarım ne kadar sığ olduğunu. Cılız akıntısı kayıp gider ama kalır sonsuzluğu. Ah, daha derinden içebilsem” diye yazmış Henry David Thoreau, ‘Nerede Ne İçin Yaşadım’ adını verdiği ilginç kitabında.

Sanıyoruz ki aklımıza, fikrimize gelen şeyler, bir araya getirdiğimiz kelimeler, ulaştığımız anlamlar, içimize düşen imgeler, ağzımızdan çıkıp havaya karışan sözler, birer küçük pınar gibi bizim toprağımızdan hayat bulup yeryüzüne çıkıyor. Oysa o suyu oraya gökyüzünden üstümüze yağan yağmurlar getiriyor.

“Modern olmak, Allah gökyüzünden her gün bıldırcın kebabı indirirken, ille de soğan sarımsak isteriz diye tutturmaktır” dedi gülümseyerek beyaz saçlı adam.

Kalbimizi bir sokak ateşi bilip arada bir ısınmak için ellerimizi ona doğru uzatmasaydık, bu soğuk çağda belki de hepimiz buz kesecektik.

“Bizler, nasırlaşmış akıllarımızın üstünde, cimrilerin paralarının üstüne oturmaları gibi oturuyoruz. Bizim düşündüğümüz anlamda akıl, bir yanlış anlamadan başka bir şey değil. Eğer salt düşünce düzeyinde sürdürülebilen bir yaşam varsa böyle bir yaşam sürdürebilen tek insan şu karşınızda gördüğünüz delidir!” diyor Elias Canetti, eskimez eseri ‘Körleşme’de.

“Sor bakalım dilinin ucuna gelen söze” dedi meczup, “oraya nereden geldi?”

* Başlıktaki düşmekle dibine ulaşamayacağımız söz Alman düşünür Eckhart’a ait...