Kendi dünyamızın yabancısı olmak

Ülkemizde de yayın yapan ve kime sorsanız en çok seyrettiği kanal olduğunu öğrenerek şaşkınlığa uğradığınız bir ünlü bir belgesel kanalı Discovery''de üst üste iki kısa belgesel izledim. Birincisinde İstanbul, ikincisinde bütünüyle Türkiye anlatılıyordu. Artık kanıksadığımız birkaç oryantalist takıntı dışında (ki bu takıntıların yaygınlaşmasında ülkemizin geçmişte ısrarla sürdürdüğü epeyce sorunlu turizm propagandalarının da rolü var), özellikle görsel kalitesiyle kendi ülkemi milyonuncu kez yeniden keşfe çıkmış gibi oldum. Teorik olarak güzel bir ülkede yaşadığımızı, büyük insani ve kültürel zenginliklere sahip olduğumuzu hepimiz biliyoruz. Bunu sık sık dile de getiriyoruz. Ama gerçekte bütün bu güzelliklerin ve zenginliklerin ne kadar farkındayız, bundan emin değilim. Bana öyle geliyor ki; ya bize bahşedilmiş bu gerçekten istisnai toprakların değerinden bihaberiz ya da hayatın kendi kendimize kurduğumuz gündelik tuzakları içinde bu harikuladelikleri unutup gidiyoruz. Yanından geçip gidiyor, dönüp bakma ihtiyacını bile hissetmiyoruz.

Bu ülkenin batısından doğusuna, kuzeyinden güneyine birçok şehrine gittim, dolaştım. Köylerine misafir oldum, dağlarına, yaylalarına çıktım. Daha görmediğim öyle çok yer var ki, hiç durmadan dolaşsam herhalde bitiremem. Gezip gördüklerimi bir hazine gibi hafızamda saklıyorum. Ama yeterli değil! Bugünkü aklım, bugünkü duygularım o zaman da yanımda olsaydı her şey çok başka olurdu diye hayıflanmadan edemiyorum.

Her insanda öyle midir, yoksa sadece bende mi jeton bu kadar gecikti bilemiyorum; ama insan kırkından sonra hayata, çevresine, dünyaya bir başka bakıyor. Gelip geçici olan şeyler benliğinden yavaş yavaş dökülmeye ve insan, tutmaya, saklamaya, biriktirmeye değer olan şeylerle kendini arındırmaya başlıyor. Geçmişte çok önemsenen, peşinde koşulan pek çok şey, en sakınmasız tarifiyle adeta çöpe dönüşüyor, ardından bünyeden atılıyor, unutuluyor. Hayatın damıtıla damıtıla bir sabah ezanına, bir yudum demli çaya, bir sıcak simide, bir deniz rüzgârına, bir dağ esintisine, bir uğur böceğine, bir içli melodiye kadar yalınlaşabileceği “hakikat”i idrak edilebiliyor adım adım. İşte o zaman hayatın üstüne doladığımız kirli kabuk yeniden soyulmaya, altından çıkan güzellikler görülmeye başlanıyor.

Tabii bu bir zihinsel bir yolculuk sadece... Yoksa hayatı, insanı, dünyayı saran o kirli kabuk var olmaya devam ediyor. Çünkü hayatı çıplak güzelliğiyle görmekte çok geç kalıyoruz. Zihnimizi değilse bile gündeliklerimizi o kaba döngüye kaptırmış oluyoruz. “Hakikat” olanın varlığını bilerek o kirli kabuğa katlanmaksa gerçekten büyük, çok büyük bir eziyet...

Yaş kemale erdikten sonra akıl başa geri dönüyor, ama bu dönüş devranı değiştirmeye yetmiyor. İnsanı akıntıdan kurtarmıyor. Bu sebeple ki, en azından gelecek için çocuklarımızın etrafımızda eksikliği hiç hissedilmeyen güzellikleri görmesini, tanımasını, ama daha önemlisi idrak etmesini sağlamamız gerekiyor. Bunun için de elbet, önce kendi benliklerimizi berraklaştırmamız lazım. Bahanemiz yok, “hakikat” ara sıra Discovery''de bile bulunabiliyor.