Plastik 100 yaşında!

Hayatımın işe yarar neredeyse bütün hatıraları bundan yirmi-otuz yıl öncesine ait... Bende muhtemelen klinik değeri olan bir erken eskime durumu yaşanıyor.

Özellikle yirmili yaşlarını henüz doldurmamış olanların sıkça dile getirdikleri bir itiraz var. Diyorlar ki, “Aslında eskiden her şey daha iyi değildi, sadece bugün eskiyi özleyenler o gün gençti. Özledikleri gençlikleridir!” Doğrusu ortalama zekanın üstüne çıkan bir cümle bu. Ancak ben yine de bunun doğru olduğuna inanmıyorum. Çünkü hayatın kıyı köşesini merak etmek, insanın hallerine yakından bakmak gibi konularda zihinsel olarak benden on yaş, yirmi yaş daha genç olanlardan çok daha genç olduğumu hissediyorum. Onlar, bu işleri sıkıcı buluyorlar. Onlar için ne insan, ne hayat bir muamma... Her şeyin bir kurgusu var, takılırsın olur biter. Popüler kültür piyasasında neyin ayakta kaldığına bakan, durumun sosyo-ekonomik izahından bir sosyo-psikolojik teşhise ulaşabilir.

Bu teşhisin geçerli olduğunu düşünüyorum.

Gençlere, gençliğe o acemi heyecana, o uslanmaz umuda hiçbir zaman karşı olmadım ve Türkiye''nin hayatın her alanında, ki buna siyaset, felsefe, özellikle kültür ve sanat da dahil genç heyecanlara ihtiyacı olduğunu düşünüyorum.

Ancak bu düşüncelerim, benim eskimiş ve kaygılı bir adam olmama engel olmuyor! Açıkçası kaygılıyım. Çünkü hızla parça olmaktan çıkarak irileşen ve sınıfsal barikatları da aşarak şehrin kıyısına, taşranın ortasına kadar yayılmakta olan bu içsiz “trendy” hallerin, bu ülkenin kendine özgülüğünü, asırlardan gelen insani kimliğini ve zenginliğini kemirmekte olduğunu görüyorum. Yazdıklarımın bir yüzü insanlara açılan bir pencereden söylenmiş olduğunun bilincindeyim. Bu işi de kısa sayılmayacak bir zamandır yapıyorum. Nedir yaptığım? Belki bütün köşe yazarlarının yaptığıyla aynı şey... Belki bütün köşe yazarlarının da iddia edeceği gibi biraz daha kişisel, biraz daha farklı, ayrı bir şey... Bu önemli değil; önemli olan bu işe başladığım günlerden bugüne kadar geçen zaman içinde pencerenin öbür tarafında, yani sizlerin durduğunuz yerde, yani aslında benim de durduğum yerde çok önemli değişikliklerin olduğu gerçeğidir. Bu süre içinde elbet bende de önemli değişiklikler oldu, hem ruhsal olarak, hem de inkar edilemez biçimde fiziki olarak... Ancak insan ve hayatla ilgili temel ilgilerim bugün de sürüyor. Duymayı aradığım cümlelerin tadı, kokusu, başkalığı değişmedi. Baktığım yer, hissetmeye çalıştığım duygular, görmeyi umduğum incelikler üç aşağı beş yukarı aynı... Yani bendeki değişim bir romanın, bir uzun hikayenin kurgusunu çok da zorlamayacak bir anlam güzergahında gelişti. Oysa pencerenin öbür yanında, bana başıyla selam veren, belki göz de kırpan aşina insanları hâlâ görüyor olmama rağmen, daha ziyade her yanı kaplayan soğuk bir yabancılık duygusuyla karşılaşıyorum. Dün esas olan şeyden, o herkesi zenginleştiren muhabbet bağından, bugün “âşinâlık” diye söz ediyor oluşumuz zaten her şeyi anlatmıyor mu?

Aslında bu yazıya çocukluğumun sokak satıcılarından bahisle girecek, “Nayloncu geldiii!” diye bağırarak ev kadınlarından hayatın eski püsküsünü toplayan, yerine de plastik leğen, naylon tabak, mandal gibi son teknoloji kırılmaz kolaylıklar dağıtan o sinsi adamlardan sözedecektim. Onlara belki de hak etmedikleri şekilde “sinsi” sözcüğünü yakıştırıyorum. Çünkü bugün aldıkları eski püskünün hayatımız olduğunu, verdikleri plastik kolaylıkların da elimizdeki her şeyi yavaş yavaş geri dönüşsüz biçimde katılaştırdığını, kırılmaz ve tabiatıyla yaşamaz hale getirdiğini üzülerek anlamış bulunuyorum. Ne kadar geç! Bu katılaşmaya karşı hiçbir şansımın, şansımızın olmadığı bir zamanda! Plastik denen mikrobun hayatın ortay yerine boca edildiği tarihten tam 100 yıl sonra... İnsan hâlâ toprakta çürüyüp gidebiliyor hâlâ... Demek biz gidince bu naylon uygarlıklara kalacak dünya!