Suskunun ölümü

Kime sorsanız Salinger''ı son yüzyılın en önemli yazarları arasında mutlaka sayar. İsabetlidir bu seçim; çünkü Salinger özellikle hem "Gönülçelen" hem de, "Çavdar Tarlasında Çocuklar" ismiyle bilinen, hatta ayrı ayrı bilinip, ayrı ayrı sevilen başeseriyle bu yüzyıla damgasını vuran yazarlar arasına rahatlıkla sokulabilir. "Franny ve Zooey", "Yükseltin Tavan Kirişini Ustalar" ve "Dokuz Öykü" de ilgi çekmiş kitaplardır ama bizim bu iki ismiyle birden tanıdığımız eseri sadece Salinger''ın en önemli eseri olmakla kalmaz, dünya edebiyatının da gözde eserleri arasında yerini alır. Hatta birçok edebiyatsever için ''başucundan ayrılmayacak kitaplar" statüsündedir. Yazarının karmaşık kişiliğinin aksine, bir çırpıda okunuveren, eğlendiğinizi zannederken içinize fena halde işleyiveren kitaplardandır. Son derece kırılgan bir ruha sahip olduğunu düşünürsünüz yazarın. Salinger bu kadar kırılgan bir ruha mı sahiptir, yoksa çok katı bir kişilik midir, bu tartışılır bir şey ve zaten 91 yıllık ömrünün neredeyse üçte ikisinde bu tartışma sürüp gitti. Dünyaya tamamen kapalı agresif bir münzevi gibi yaşadı Salinger çok uzun zaman boyunca. Bilinen tek fotoğrafında da, çekene çok sinirlendiği için epeyce agresif çıkmıştır. Kendisiyle ilgili hayat detaylarını ifşa eden eski karısıyla ve öz kızıyla bütün bağlantısını kesmiştir. Kimseyle konuşmamış, hayatı ya da eserleriyle ilgili asla tek kelam etmemiştir. Dışa açık tek yüzü yazdıklarından ibarettir. Yazıp paylaştıklarından demeli belki de, çünkü yayınlamadığı romanları olduğu rivayetleri var. Ölümünün ardından birkaç yeni Salinger romanıyla müşerref olabilir edebiyat dünyası. Kötü de olmaz bu açıkçası… Okunması keyifli bir yazardır Salinger; otuz seneden beri yeni bir eser çıkarmadığına göre özlenen bir yazardır da aynı zamanda.

Bu aksi asosyal ihtiyarı, eserle yazar arasına ördüğü duvar sebebiyle özel bulmuşumdur öteden beri. Uç bir örnek olduğunu biliyorum elbette… Durumunun sağlıksız tarafları da var, bunu da herkes biliyor. Ama bu zor ve hassas insani tablo içinden, eserin yazarla tamamlanmaya muhtaç olmadığını gösteren esaslı bir örnek oldu bana göre yine de Salinger. Eserini anlatan, anlatma gayretkeşliği içine giren yazar modeline hiçbir zaman sıcak bakmadım ben. Kitabını tanıtım turlarına çıkan, ekranlar boyu dolaşan, promosyon mekiği kıvamında yeni tip profesyonel kalemleri ise en hafif tabiriyle irkiltici buluyorum. Bu anlamda yazdıklarını sakınmayan, kendini arıza derecesinde sakınan sıra dışı haliyle Salinger, insan olarak itiraz hakkımı baki tutarak söyleyebilirim ki, bana daha doğru bir yazar karakteri olarak görünüyor. Eserin yazardan bağımsız bir varlığı olmalı mutlaka, tümüyle okurun malı olabileceği bir dokunulmazlığı… Okurla eser arasına giren yazar tipi, sadece okura değil, esere de ağır haksızlıktır bana göre… Bu anlamda kendi hayatını sakınmaya çalışırken aksi bir münzeviye dönüşen Salinger''a bir teşekkür borçluyuz. Dokunulmamış, vıdı vıdı ile tadı kaçırılmamış, sulandırılmamış, tafralandırılmamış eserler sundu bize. Okuduk ve eksik gelmedi hiçbiri. Sormak lazım o halde; eseri önümüze koyup sessizce gitmek yerine bu bir yığın yazar çıfıtı neden dolduruluyor edebiyatın çıkınına?