Dil elden gidiyor!

İşte öz dilimizle konuşuyoruz, yazıyoruz. Meclisimizi Türkçe yeminle açıyor, Türkçe küfürleşmelerle kapatıyoruz. Nasıl oluyor da dil elden gidiyor?

Bir dil nasıl elden gider? Nasıl ölür? Hiç şu konuşduğumuz dil gün olur da ortadan kalkar mı, demeyin; insanlığın geçmişi ölü dillerle doludur. Yazılı metinlerden varlığını bildiğimiz Sümerce, Akadca, Hititçe gibi diller artık yok. Bir zamanlar Orta Asya ticaretini ellerinde tutan Soğdların, bütün Orta Asya''nın ortak dili olmuş olan dilleri artık yok. Latince, bilimin soğuk lâboratuvarlarına saklanmış, birbirlerine Lâtince ilân-ı aşk eden sevgililer yok.

Bir dil, o toplumun fertleri arasındaki bildirişimi yürütme fonksiyonunu kaybettiği zaman ölmüş olur. Üniversitelerin taş duvarlarla örülü odalarından başka yer bulamaz kendine. Kimi diller ise yaşamaktan daha beter bir bitkisel hayat sürerler evlerin mutfaklarında.

Türkçe elden gidiyor mu?

Bir şehir olarak düşünelim ülkemizi. Bu şehrin en itibarlı pazarındaki tellalların mallarını satarken, işçi ararken o şehir ahalisinin çoğunun bilmediği bir dil kullandıklarını farzedelim. Bu elbette akla uygun gelmez. O itibarlı pazarın itibarlı alıcı ve satıcılarına bildikleri dilden hitap etmek gerekir.

Şimdi, gazetelerimizin "insan kaynakları" eklerini böyle tellalların yerine koyalım. Ortaya nasıl bir görüntü çıkıyor? Tellallar halkın çoğunun anlamadığı bir dilden konuşuyor, öyle değil mi? Hayır, durum böyle değil. Onlar, itibarlı pazarın alıcı ve satıcılarınca ortak olan bir dil ile konuşuyorlar. İtibarlı bir iş ve hayat satıyorlar. Bu itibarın dili ise Türkçe değil, İngilizce. Muhtemel alıcılarının ülkenin itibarlı üniversitelerinde İngilizce eğitim gördüklerini, bunların önemli bir kısmının ülke dışında yüksek lisans yaparak dil gelişimlerini tamamladıklarını biliyorlar. Türkçe üst sınıflar arasında itibarlı konumunu çoktan kaybetti (acaba hiç sahip olmuş muydu?). Büyük şirketler İngilizce düşünülen, konuşulan, üretilen ortamlar haline geldi. Ülkenin en büyük şirketinin veliahtı olan Mustafa Koç, Koç Üniversitesi''nin Yüksek Lisans öğrencilerine İngilizce hitap ederek bir konferans vermiş (Hürriyet, 7 Şubat 1999).

Şunu düşünmeliyiz: Anne babanın yoğun bir şekilde yabancı dil kullanılan bir ortamda iş gördüğü, çocukların yüksek bir hayat standardına sahip olsunlar diye İngilizce eğitim veren okullarda okutulduğu bir ailede Türkçe''nin yeri ne olacaktır. Elbette zamanla Türkçe gerileyecek, yalnızca kapıcı Mehmet Efendiye sipariş verilirken kullanılan murdar bir metaya dönüşecektir. Bundan üç beş ay kadar önce bir gazetede Bilkent Üniversitesi''nin yardımcı hizmetlilerine, yani müstahdem, bahçıvan, bekçi gibi görevlilerine de İngilizce öğretmeye başladığını okumuştum. Türkçe''nin bilim ve teknoloji için uygun olmadığına inanan bilim adamlarını günlük işlerinde sefil bir dille konuşmak zorunda bırakmamak için yardımcı hizmetlilere de İngilizce öğretmek gerekirdi elbette.

Artık şöyle feryad edebiliriz: Yetişin ey ehl-i irfan, dil elden gidiyor!