Tefecilere nasıl gün doğdu

İktisat bir bilim dalı ama öyle matematik gibi kesin kuralları olmuyor. Bugün yapılanın yarın tam tersi yapılması gerekebiliyor. İktisatta 2+2 eşittir dört neredeyse hiç olmuyor. Denklemler nedense hep küsuratlı sonuç veriyor.

Para arzı konusuna bakalım mesela. Merkez Bankası para basarak piyasaya sürmektedir. Bugünkü para miktarı ile yarınki para miktarı aynı olmasına rağmen para arzı değişebiliyor. Kısaca aynı para ile aynı sonuçlar alınamıyor.

Para arzını sadece yurtiçi varlıklar üzerinden ve yerli para türünden değerlendirsek dahi değişim çok yüksek oranlara varabiliyor. Sadece bir örnek vermek gerekirse; kriz korkusu ile (psikolojik etki) kişiler ve kurumlar daha yüksek oranda para tutma eğilimine girdiklerinde, aynı para miktarı dahi para arzında büyük bir daralma yaşatabilir. Paranın dolaşım hızının değişmesi, belirli ellerde birikmesi para arzının seviyesinde para miktarından daha büyük etki yapabilir. Yeniden belirtelim ki para politikasının etkisinde psikoloji çok önemlidir. Başbakan''ın psikolojiye dikkat çekmesini bu noktada çok yerinde bir tespit olarak gördüğümü de ifade edeyim.

Ben bugün başka bir psikolojiye değineceğim. Aslında dün aktarmaya çalıştığım konuya devam edeceğim. Para politikamız neden işlemiyor? Neden yetersiz kalıyor? Neden tefeciler revaçta?

Bu soruları sadece benim değil ekonomi yönetiminin de sorması gerekiyor. Ama onların sormaktan öteye çözüm de üretmesi gerekiyor. Maalesef girdiyi alıp çıktıya çevirmeleri bu ülke için zaruri bir şart haline gelmiştir.

Merkez Bankası faizleri indirerek, paraya giden yolda ilerliyor. Likidite problemine çözüm getirmeye çalışıyor ama sistem hâlâ tıkanmışlık durumunda. Kredi işleyişinde aksaklıklar artarak devam ederken, bankalarımız ya kasalarını doldurmaya çalışıyor ya da kredi riskini üstlenmek istemiyor.

Ben şahsen açıkça fikrimi ilan ediyorum: Artık ilk günlerden daha çok sorumlu tarafta bankaları görebiliyorum. Bakınız Yeni Şafak gazetesi olarak petrol fiyatlarındaki düşüşün akaryakıt fiyatlarına yansıtılmadığını belirttikten sonra hızla fiyatlar düştü. Merkez Bankası''nın malum ekonomi aktörlerini bir kenara iterek acil faiz indirimlerine başlamasını belirttikten sonra bu sürece girdik. Ama ya bankalar?

Bugün bankalar faiz düşüşlerini müşterilerine yansıtmıyorlar. Merkez Bankası''ndan yüzde 18''lerden para kullanabilme imkânları varken hâlâ kredi cimriliği yapıyorlar. Bankaların faizleri bir türlü beklenen seviyeye düşürülmüyor. Kısaca Merkez Bankası ile bankaların faizleri arasında uçurum oluşuyor.

Merkez Bankası yüzde 18''lerde gezinirken bizim bankalar daha yüzde 30''un altını zor kabul ediyor. Oysa bu dönemde bırakın enflasyonu deflasyon korkusu bile yaşarken yüzde 30''ları hangi sanayici kaldırabilir? Kim bu kâr marjını yakalayabilir?

Kamu bankalarının kredi yerine devlete borç verdiklerini, yani tahvil-bono tutmayı tercih ettiklerini sizlere yine Yeni Şafak olarak aktarmıştık. Özel bankaların ise yabancı ortakları veya yabancı borçları yüzünden sıkıntılar yaşayabildiğini de aktarmıştık. Bu sonuca göre Merkez Bankası ya doğrudan piyasaya girecek veya kamu bankalarına yeni bir misyon verilecek.

Bu politika işlemiyor ki; tefeciler bayram ediyor.