AVM gibi oldu başın, ama AVM"lere karşısın

İstiklal caddesi, İstiklal Savaşı"na katılmayanların, işgal günlerinde bile hiçbir şey olmamış gibi eğlenmeye devam edenlerin mekanıydı.

Osmanlılar bu caddeye Cadde-i Kebir (Büyük Cadde) diyorlardı. Cumhuriyet döneminde, nasıl olduysa, adı İstiklal caddesi oldu, ama ismiyle müsemma olamadı. Adının anlamını taşı(ya)mayan "ezük"lerin (loser) en meşhurlarından biri oldu. Bakmayın bugün orada kapitalizm aleyhine sloganlar atılmasına, kültür orada sinema perdesi gibidir. Örtüdür, örtücüdür.

Perdeler açıldığında gerçek ortaya çıkacaktır: Pera, gayrimüslim tacirlerin inşa ettiği bir yerdi. Bugünün Türkçesine çevirecek olursak, Türkçe meali şu oluyor: İstiklal caddesi, zaten kapitalizmin eseridir. Bu meale biraz da tefsir eklesek, aşırı-yorum yapmış olur muyuz: Kapitülasyonlar olmasaydı, o zor günlerde bütün ülke karanlıklar içinde ve üzgünken, orası ışıl ışıl, renkli ve neşeli olamazdı?

Bizi önyargılı bulanlar, akademik çalışmalar için vakti olmayanlar, eski CHP milletvekili Yakup Kadri Karaosmanoğlu"nun, Sodom ve Gomore romanına bakabilirler. İstanbul işgal altındayken, şehrin önde gelenlerinin işgal güçleriyle kurdukları kirli ilişkiler, belgesel tadında canlandırılmıştır. Unutulmasın diye...

Buna ön-yargı demekte mahzur yok, detaylı olarak araştırma yapıp doğru olup olmadığını görmek lazım, son-yargımızı vermek için: Bu caddeye Cumhuriyet döneminde İstiklal caddesi adı verilmesinin nedeni, muhtemelen, bu caddenin İstiklal Savaşı sırasında yaptıklarını ve yapmadıklarını gizlemek için olsa gerektir. İstiklal Savaşı"nı desteklemeyen, işgal güçleriyle sabahlara kadar eğlenmeye devam edenlerin caddesine, ne hikmetse, İstiklal caddesi adı verilmiştir.

Unutmadan, şu noktanın altını çizmezsek, yanlış anlaşılma ihtimali artabilir, asıl mesele gaz bulutu altında kaybolabilir: Yeni vapurlar yapılırken, İstanbulluların kendi vapurunu seçmesini sağlayan belediye, neden İstanbulluların meydanını seçmesine müsaade etmemiştir?

Tarihimizde ve medeniyetimizde çok önemli yeri olan, "birlikte balı kovanından çıkarmak" anlamına gelen istişare kavramı, niçin yerini saldırgan arıların vızıltılarına bırakmıştır? Asabiyetiyle tanınan Hazreti Ömer, "ilmin kapısı" olan Hazreti Ali bile sürekli istişare ederken, bizi istişareden alıkoyan nedir?

İstişareden uzak duranları anlayamadığım gibi, kısaca AVM dediğimiz alışveriş merkezlerine karşı çıkanları anladığımı da söyleyemem. Kapitalizmin ne menem bir bela olduğunu anlamama rağmen.

Her halükarda serinkanlı olmayı başararak, meseleyi tahlil etmesi gerekirken, meydanı mübalağalara bırakanlar fikir üretemezler. Daha da vahimi, Taksim"i İstanbul"un kültür merkezi gören aydınlara entelektüel AVM desek, yeridir. (İstanbul"un kültür merkezi yok, kültür pazarları var.) Haksızlık etmiş olur muyuz? Onlar da edebiyat, felsefe ve bilim dünyasının markalaşmış isimlerine tezgahtarlık yapıyorlar. Tezgahtarlar gibi, aynı cümlelerle onları methediyorlar...

Yerli malı haftası yapmayalım, küçük bir test yapalım. Haksızlık yaptığımı düşünenleri, kendileriyle yüzleşmek için aşağıdaki testle baş başa bırakalım.

"Düşünmek, yola çıkmaktır. Aklın bilinenden bilinmeyene yolculuğudur."

Sizce bu söz kime ait olabilir:

a) Sokrates

b) Newton

c) Taşköprülüzade

d) Ömer Hayyam

***

Tezgahtarsın, hep tezgahtar kal!