Tek mi çift mi?

Nüfusunuzun bir bölümünü ulusun organik bir parçası kabul etmiyorsunuz. Aksine varoluşsal bir tehdit olarak algılıyorsunuz. Aynı zamanda demokratik bir devlet olma iddianız da var. Ne yaparsınız?

Kurucu ideolojisi Yahudiliği sadece bir din değil bir ulus olarak da tanımlayan İsrail devletinin ilk başvurduğu yöntem, istediği tarz demokratik çoğunluğu tehcirle sağlamak oldu. İsrail 1948"de Filistin topraklarının yüzde 78"ini almıştı. Filistinlilerin Nakba (Felaket) olarak andığı acılı süreçte de, bu topraklar yerleşik nüfusunun yüzde 90"nından arındırıldı. Kalan Filistinliler içinse, demokratik devletin ilk başta vaad ettiği eşit vatandaşlık kağıt üstünde kaldı. Kurucuların coğrafi sorunsalı da vardı; sınırların genişletilmesi. Öfkeli komşular, yani 1967 savaşı, işgale ve yerleşim politikalarına zemin hazırladı.

İsrail bugün hala bu politikalarla yönetiliyor. Ayrımcı yasalar ve icraatla ezilen, potansiyel düşman muamelesi gören İsrail vatandaşı Filistinliler, tarihçi İlan Pappe"nin deyişiyle tam 64 yıldır ''şartlı tahliyedeler.'' Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas da geçen Perşembe BM kürsüsünden Batı Şeria"da yaşayanlar için yeni bir Nakba kaygısı dile getirdi. Abluka altında 5. yılını dolduran Gazze ise, bir milyonu Batı Şeria ve İsrail"den sürülmüş mülteci 1,5 milyonluk sakini için zaten çoktandır hapishane..

Denkleme başka ülkelerdeki yüzbinlerce mültecilerin hakları, Kudüs"ün statüsü, hatta sayıları 500 bini bulan yerleşimcilerin durumu gibi sorunları da ekleyince, kalıcı, adil bir barışa iki devletle ulaşmak eskisinden zor görünüyor. Buna karşılık tek devlet formülü ütopya olmayabilir. Hatta insan haysiyetine dayalı, din dil ırk cinsiyet ayrımı gözetmeyen eşitliğe dayalı katılımcı demokrasiler artık Filistin dışında, tüm Arap coğrafyasında da özleniyor.

-Tankın içindeyken ne hayal ettin?

-İnsanları öldürdüğümü..

-Savaştayız ve beni vurmaya çalışıyorlar.. Suriye''den gelmişler, haki üniformaları var...

-Ölü bir Arap düşündüm ve mutlu oldum...

Çocukları müzeye getiren ailelere sövdüm; İsrail devletinin savunma adı altında sürekli savaş hali üreten politikalarına, militarizme...

Sonra birden dank etti: Çocuklarımızın eline oyuncak silahlar verdiğimizde biz ne hayal ettiklerini sanıyoruz ki? Soruyu hiç sormamıştım, bundan sonra yüzüm de yok...

Neşet Ertaş ''aşktır bizimkisi, insandır, insan aşkıdır'' diye anlatmış hep müziğini. Hemen her mülakatında da söylemiş: ''Kendi doğrularımı söylüyorum. Kendi doğrumun türkülerini: Sana kendin tarif eder özün / İyiyi de kötüyü de görür gözün... ''

Ondan gördüğüm doğrular var:

İnsan olmak kırılgan olmak demek, kırılganlığını gizlemeye çalışmadan varolma mücadelesi vermek de insan kalmak. İncinmişliklerin yarattığı mağduriyeti, gün olup devran döndüğünde mağruriyete çevirmemek, seni incitenleri dahi incitmemek...