Bir kere daha "64 kararnamesi"ni hatırladık

Unutmuşum, internette karşıma çıkınca hatırladım; meğerse geçen hafta Merkel''in Türkiye ziyareti dolayısıyla konuştuğumuz "Almanya''da Türk okulları" meselesi Başbakan''ın 2008''de Berlin''de Alman başbakanı ile karşılaşmasında da uzun süren bir tartışmaya konu olmuş.

Demek ki, Başbakanımız özellikle bazı fikirlerinde son derece ısrarcı olan bir kişilik yapısına sahip. Radikal''in dünkü sayısında yer alan bir haber de, Başbakan''ın bu ısrarcı tutumuna işaret ediyordu. Başbakan, Der Spiegel''e verdiği mülakatta, ülkede oturma izni bulunmayan Ermenistan vatandaşlarına ilişkin olarak –bir kere daha- "Bugüne kadar sınır dışı etmeyi hiç gündeme getirmedik, ancak diaspora baskı yapmaya devam ederse kendimizi bunu yapmak zorunluluğunda görebiliriz" demiş.

İnanılması güç ama haber böyle diyor…

Medyada ve diğer mahfillerde bugüne kadar söz konusu açıklamaya ilişkin şu hatırlatma yapıldı mı bilmiyorum. Yapıldı ise de bir kere de ben tekrarlayayım:

Söz konusu "sınır dışı etme" operasyonunun yakın tarihteki en kınanası örneği, 1964''de İsmet İnönü''nün Yunan vatandaşı Rumları sınır dışı edişidir. Bu operasyon, bildiğiniz gibi, Türkiye''nin "Kıbrıs davası" çerçevesinde kaleme alınmış bir kararnameye dayanıyordu. Bu kararnameye dayanılarak binlerce Rum "yanlarında sadece 22 dolar ve 20 kilo kişisel eşya götürebilecekleri" kaydıyla birkaç günde "sınır dışı" edilmişlerdi.… Tahmin ettiğiniz gibi, sınır dışı edilenler sadece "Türk pasaportu" taşımayanlardan oluşmuyordu. Geride kalan on yıllar boyunca bu "pasaportsuzlar" ile ev kuran insanlara da yol görünmüştü haliyle.

Yani diyeceğim, Başbakan''ın her şeyden önce bir İstanbullu olarak, altında "İsmet İnönü" imzası bulunan bu vicdansız kararnameyi de hatırlaması gerekir herhalde. Tamam Avrupa''nın özellikle sağ iktidarlarının kafasında da benzer hayaller yok değil. Ama biz onlara benzemek zorunda mıyız? Bu işlere aklı iyi çalışan Sarkozy''yi örnek alacağımıza, 80''li yılların başında ülkesindeki on binlerce "kağıtsız" yabancı işçi ve ailelerinin durumunu yasal kılan Mitterrand''ın sosyalist iktidarına öykünmek daha doğru bir seçim değil mi? Ayrıca unutmayalım ki, Türkiye''deki "kaçak" Ermenistan vatandaşları –kendileriyle yapılan röportajlarda açıkça gözlendiği gibi- bu ülkeyi (yani Türkiye''yi) -mesela bir Faslının Fransa hakkında beslediği duygulardan çok farklı biçimde "babalarının malı-memleketi" olarak değerlendirmektedirler.

Yani sonuç olarak ve haklı olarak, "kimi kimin mülkünden kovuyorsunuz" diye soruyorlar…

Doğru, "kağıtsızlar" sorunu bugün başta Avrupa ülkeleri olmak üzere hemen herkesin üzerinde kafa patlattığı büyük bir mesele. Bu ülke hükümetlerinin çözüm bulmaya çalıştıkları belki de en önemli mesele bu. Ama ne yaparsınız ki, varılan bu nokta da dünya kapitalist sisteminin tabii bir sonucundan ibaret. Avrupa''nın gelişmiş ülkelerinin "daveti" ile başlayan yabancı işçi göçü, "muhteşem 30 yıl"ın çarklarının paslanmaya başlamasıyla "sorun" haline dönüşmeye başlamadı mı? Bugün gelinen noktada Avrupa''da artık hiçbir aklı başında hükümet "bir çırpıda" bu sorundan kurtulabileceğini hayal bile edemez. Bu sorunun arkada bıraktığımız hiç değilse otuz yıl içinde "siyaset" alanına ilişkin ortaya koyabildiği tek "yaratıcılık" Avrupa ülkelerinin ırkçı-faşist partilerinin güçlenmesi ile sınırlı kaldı. Bunu söylüyorum, çünkü milyonlarca "yabancı" ile birlikte yaşayacağı artık besbelli olan Avrupa ülkelerinin merkez ve sol iktidarlarının bu soruna yepyeni bir yaklaşım ve çareler üretmeye koyulmalarının zamanı çoktan geldi. Avrupa''nın "Avrupa Parlamentosu" gibi bir kurumu olacak, ama bu mecliste milyonlarca "yabancı" tek bir üye ile bile temsil edilemeyecek? Şimdilik sınırlı sayıda insanın kafasını meşgul eden bu kayıtsızlığın ve adaletsizliğin giderek Avrupa siyasetinin temel konularından birisinin olacağını-olmak zorunda olduğunu bugünden öngörebiliriz.

Bu çerçevede Avrupa ülkelerinde, meseleye ilişkin giderek nasıl olumlu düşünüş ve eylemler gerçekleştirildiğini de hatırlayalım. Bu toplumsal girişimler sonucudur ki, (mesela) çocukları okula giden bir "kağıtsız" ailenin sınır dışı edilmesi "çocuğun eğitim hakkı"nı esas alan bir karşı çıkış ile engellenebiliyor, konuyu canlı tutmak ve sınır dışı etme uygulamalarını engellemek için çok sayıda platform oluşturulabiliyor.

Sonuç olarak diyeceğim şudur: Avrupa''da bu çerçevede de her şey var… Irkçısı-faşisti de, sağcısı-solcusu da, demokratı-ayrımcısı da, birlikte yaşamak isteyeni- dışlayıcısı da, (…) aradığınız herkes orada. Hükümetlerin de her türü mevcut. Ama orada her şeyden önce, iktidarları asla kendi başlarına bırakmaya yanaşmayan ya da iktidarların mutlaka hesaba katmak zorunda oldukları güçlü bir demokratik kamuoyu var.