Sınır dışı edilen Romanlar ve AB

Siz de izliyorsunuzdur muhakkak; Fransa''nın geçenlerde yüzlerce Romanı zor kullanarak memleketlerine (Romanya) göndermesi bu ülke içinden ve dışından gelen çok ciddi tepkilere konu oldu. Bu sınır dışı etme operasyonu da, Sarkozy''nin “güvenlik” politikasının açılımlarından birisi olarak değerlendirildi. Ayrıca, giderek su yüzene çıkan tasarılara bakılacak olursa, bu “güvenlik” politikasının Fransa''daki “yabancılar”a yönelik yeni biçimler kazanacağı da anlaşılıyor.

Romanların geçen yıl olduğu gibi bu yıl da zorla sınır dışı edilmelerinin Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner''i rahatsız ettiği söyleniyor. Sosyalist Partiden Sarkozy''nin hükümetine transfer olan Kouchner''in bu olaydan dolayı “istifanın eşiğine geldiği” söyleniyor. Ancak kısa sürede anlaşıldığı üzere, söz konusu “istifa”nın ciddiye alınır bir yönü yokmuş. Hatta tam tersine Dışişleri Bakanı''nın büyükelçilerle yaptığı bir toplantıda Cumhurbaşkanı''nın bizzat ilgilendiği çözüm tarzını içine sindirememiş olsa da, hükümetin “güvenlik politikası”nın arkasında olduğunu açıkladığı söyleniyor.

Neyse, kendi “iç işleridir” bizi fazla ilgilendirmez diyelim… Romanların Fransa''dan sınır dışı edilmesi ile bir zamanlar ülkedeki Yahudilere karşı uygulanan politika arasında benzerlikler bulan (Naziler özellikle Yahudileri ve Romanları hedef almamış mıydı?) ağır eleştirileri ve bu eleştirilere yetiştirilen cevapları da kurcalamayalım.

Biz asıl, Romanların sınır dışı edilebilmesine izin veren düzenlemelerden hareketle Avrupa Birliği''nin (AB) pek berrak görünmeyen geleceğine ilişkin birkaç soru sormakla yetinelim.

Romanya vatandaşı olan Romanların Fransa''da –hem de zor kullanılarak- sınır dışı edilmeleri bu ülkeyi benzer yöntemler kullanılarak terk etmeye zorlanan –mesela- Afrikalıların durumuna benzemiyor. Çünkü bildiğiniz gibi Romanya artık bir AB üyesi. Bu ülke yakın zamanda Bulgaristan ile birlikte AB üyesi devletler arasına girdi. Dolayısıyla her Romanya vatandaşı her Romen gibi Romanların da AB ülkelerinde serbest dolaşım hakkı (hem de sadece kimliklerini ibraz ederek) mevcut. Bu durumda, Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı''nın söylediği gibi, Fransa''nın Romanları sınır dışı etmesi her şeyden önce AB üyesi bir ülkenin vatandaşlarına yönelik olmaması gereken bir uygulamadır.

Ancak konuya biraz daha yakından bakacak olursanız, Romanya ve Bulgaristan''ın AB üyelikleri bu ülkelerin vatandaşlarına hemen, yani imzaların atıldığı gün AB ülkelerinde “işgücünün serbest dolaşım hakkını” tanımamış. Bu iki ülke vatandaşları bu hak için 2014 yılını beklemek zorundalar. Ama eğer isterlerse, 2014 yılına kadar Macaristan, Polonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti ve Estonya gibi aslında “yabancı işgücüne” ihtiyacı olmayan ülkelerde bu haklarını kullanabilirler.

Demek ki, Fransa''nın bir AB ülkesinin (Bulgaristan ile birlikte iki AB ülkesinin) iki yılda yaklaşık 20 bin vatandaşını ülkelerine geri “postalaması” üzerinde özellikle düşünülmesi gereken bir gelişme. Bulgaristan gibi Romanya vatandaşlarının halihazırda merkezde yer alan bir AB ülkesinde üç ay oturma izinleri var. Bu izin süresi dolunca doğru memlekete…

Toparlayacak olursak: Avrupa Birliği, “ulus-devletler birliği” modelini aşmadığı müddetçe bugün Romanların başına gelen “sınır dışı etme” uygulamalarıyla daha çok karşılaşacak gibi görünüyor. Halihazır yapı içinde AB''nin “merkezde” bulunan üyeleri ile “çevrede” yer alan üyeleri arasında bu türden başka sorunların baş göstermemesi imkansızdır. Kısa yoldan söyleyecek olursak, bu ve benzer sorunların çözümü tabii ki “ulus devletler birliği” modelini aşabilmiş yepyeni bir birliğin oluşturulmasında yatıyor. Ulus devletlerin öz niteliği sayılabilecek olan “sınırlar” AB içinde var oldukça, bir “Avrupa federasyonu” ortaya çıkmadıkça ve bu süreçlerin beraberinde getirdiği yeni “yurttaş” tipi “idareyi ele almadıkça” Romanların kaderini daha başkaları da paylaşacaktır. Yani özetle, Avrupa Birliği Balibar''ın sözünü ettiği bir “yurttaşlık şantiyesi” gibi çalışmak zorundadır.

Konuyu kapamadan, Başbakan Erdoğan''ın Fransa''da yaşanan Romanlar olayına ilişkin açıklaması hakkında da bir iki satır not düşmek istiyorum:

Başbakan, “Fransa insanoğluna Fransızdır. Ama biz insanoğluna Fransız değiliz. Sarkozy''nin son dönemde yaptıklarını görüyorsunuz. Şu ana kadar 11 bini aşkın Roman Fransa''dan dışlanmıştır. Hani AB üyesi ülke olmak. Hani bunlarda ayrımcılık yoktu. Bizde Roman kardeşlerimiz var mı, var… Şimkdi TOKi olarak konutlarını yapmaya başladık” diyor.

Başbakan''ın Sarkozy''ye “Hani AB üyesi olmak” hatırlatmasını yapması çok yerinde.

Ama Başbakan''ın TOKİ''nin Türkiye''de T.C. vatandaşı olan Romanlara verdiği hizmet ile Fransa''nın bu ülkede vatandaşlık statüsü olmayan Romanyalı Romanlara yönelik uygulamasını “hangi ülke daha ayrımcı” bulmacası çerçevesinde karşılaştırması olmamış doğrusu…