"Sözel şiddet" ile örülmüş bir referandum kampanyası

Siz ne düşünürsünüz bilemem ama bana soracak olursanız, “referandum kampanyası”na hakim olan dil ve üsluptan bir yurttaş olarak hiç mi hiç memnun olmadığımı söylerim. Sandık başına giderek anayasa değişikliği hakkındaki kanuna “evet” ya da “hayır” diyecek olan biz yurttaşların siyaset erbabı tarafından miting meydanlarındaki kürsülerden bu derece “sözsel şiddet”e maruz bırakılmasını -deyim yerinde ise “terörize edilmesi”ni- bir demokrasiye hiç mi hiç yakıştıramıyorum.

Ahmet İnsel (Radikal) geçenlerde yayımladığı yazısında (“Taraf olma veya olmama hakkı”) hatiplerin miting alanlarından yurttaşlara yönelik yaptıkları çağrıyı bence de yerinde bir biçimde kavramsallaştırdı.

“Taraf olmama hakkı demokrasinin en temel kurallarından biridir. Taraf olabilme, hangi tarafta olduğunu açıklama hakkı kadar önemlidir. Taraf olmama hakkını ortadan kaldırmak, ilişkiyi mutlak bir dost-düşman veya daha ılımlı biçimde hasım-yandaş ikilemine hapseder. Bir ihtilafta, bir tartışmada veya bir çatışmada taraf olmamayı seçmenin sorumluluğu elbette vardır. Ama bu sorumluluk taraf olmaktan daha büyük değildir ve yaptırımı daha ağır olamaz.”

Bu paragrafta altı çizilmesi gereken birinci hususun, siyasetin “bir dost-düşman veya daha ılımlı biçimde hasım-yandaş ikilemi” olduğu muhakkak.

Benim “sözsel şiddet” olarak adlandırdığım durum da işte tam da siyasetin bu “dost-düşman” ilişkisine dönüştüğü zaman ortaya çıkıyor. İnsel, Başbakan''ın “taraf olmazsanız bertaraf olursunuz” şeklindeki sözlerini bu çerçevede yorumladıktan sonra şöyle devam ediyordu:

“Yandaş-hasım zıtlığını mutlaklaştırmak için bu zıtlığın dışında kalmayı gayrımeşru ilan etmek gerekir. Genellikle otoriter zihniyet yapısına sahip kişiler ve otoriter siyaset geleneği, en çok mutlak yandaşlık ve mutlak hasımlık konumları dışında kalanlardan rahatsız olur.”

“Söz” ve “şiddet”in siyaset bağlamında birbirini dışlaması, birbirinden haz etmemesi gerektiğini tekrarlamıyor muyuz? Oysa “referandum kampanyası” bize siyasetin “sözel şiddet” üzerinden nasıl yapılabildiğinin örneklerini gösteriyor.

Referandum öncesi meydanlarda değişik kürsülerden yükselen bu “sözel şiddet”e ilişkin örnekleri sıralamaya gerek yok sanırım. Taraflar kendilerini destekleyen kitleler önünde birbirlerini başta “ihanet-hain” suçlaması çerçevesinde yerden yere vuruyor. Ana muhalefet lideri Başbakan''a “yargının kantarı”nı bozmamasını, aksi halde “o bozulanlan kantarın bir gün Recep Bey''i de tartacağını” hatırlatıyor; MHP liderinin gözünde “ülkücüler” dışında kalan hemen herkesin zaten birer “gizli gündemi” var; Başbakan ise, ağzından “genel af” gibi bir sözcük kaçırmış olan Kılıçdaroğlu''nu “Şu bayrağımız, bu kırmızı rengini nerden alıyor biliyor musun? O şehitlerimizin kanından alıyor. Sen nerden aldın bu yetkiyi de böyle genel aftan bahsediyorsun” diyerek paylıyor.

(AK Parti''den Suat Kılıç''ın yine bu “genel af” konusunda “Kılıçdaroğlu, memleketi Tunceli''de maskesini düşürmüştür, terörist başı Öcalan''ı da kapsayacak şekilde genel af vaadinde bulunmuştur” şeklindeki açıklamasını yorumlamadan geçmek istiyorum, çünkü insana gerçekten “böylesi görülmemiştir” dedirtecek bir “şey” bu.)

Madem başladık bir örnek de BDP Genel Başkanı Demirtaş''ın Cemil Çiçek''in bir kere daha açtığı “sünnetsizler” bahsine ilişkin yaptığı açıklamayı da hatırlayalım. Demirtaş, Çiçek''e “Eğer sorun buysa sen de çok meraklıysan seni ''hükümet sünnetçisi'' yapalım, Kandil''e gönderelim, git bu sorunu çöz” diyerek sesleniyordu.

Bana göre Demirtaş''ın Başbakan Yardımcısı''na “hükümet sünnetçisi” unvanını uygun görerek getirdiği eleştiri de siyaset çerçevesinde duymak istediğimiz “söz”ün dışında kalması gereken cinstendi. Düşünün; Demirtaş, konuya ilişkin olarak “Şu Başbakan Yardımcısı''nın ağzından çıkan sözlere bakın, yakışıyor mu?” demekle yetinse çok daha etkili bir davranış içinde olmaz mıydı?

Sonuç olarak anlaşılan o ki “biz” adına halkoylaması-referandum denilen şeyi de başkalarından farklı anlıyoruz. Dünyayı “dost-düşman” ikiciliği çerçevesinde görme alışkanlığımız toplumun isteğini doğrudan ölçmek için icat edilmiş bu basit yönteme de hakim oluyor. Hatırlayın; beş yıl kadar önce Fransızlar AB Anayasası olarak nitelenen bir metnin oylanması için sandık başına gitmişlerdi. Bu referandum öncesinde çok -ama çok- yoğun ve heyecanlı tartışmalar oldu, ülkenin geleneksel siyasal cenahlarında çatlaklar oluştu. Ama bu yoğun ve heyecanlı tartışmalar asla bizde gözlendiği gibi “sözel şiddet”e dönüşmedi.

Bitirmeden bir kere daha söyleyeyim: Bu “kampanya” istisnasız bütün taraflarıyla, “yurttaşlar”a gerekli saygıyı ve özeni göstermeyen, ellerinde bir oy pusulası bulunan yurttaşları “araçsallaştıran” tatsız bir kampanyadır.

Demirtaş: Çiçek sünnetçi olarak Kandil''e gitsin

BDP Genel Başkanı Demirtaş, “Cemil Çiçek''e göre; bu halkın dil, kültür, inanç sorunu yok, mesele birkaç PKK''lının sünnet sorunu. Eğer sorun buysa sen de çok meraklıysan seni ''hükümet sünnetçisi'' yapalım, Kandil''e gönderelim git bu sorunu çöz” dedi.