Büyüme rakamı, PMI ve enerji krizi

Geçtiğimiz hafta Türkiye’nin 2022 yılı ikinci çeyreğine ait büyüme oranları açıklandı. Büyüme hız kesmeden devam ediyor. Diğer yandan yine büyümenin öncüsü olan PMI verisi son 6 aydır düşüşte. Bu veriye dikkat etmek gerekiyor. Son olarak Avrupa bir enerji krizinin tam ortasında. Bunun bize de olumsuz etkisi olacak. Bugün tüm bunları bir arada yorumlamaya çalışacağım.

Türkiye, dinamik bir ülke. Son dönemlerde de Türkiye ekonomisi karşılaştığı pek çok siyasi ve diplomatik krizi aşarak büyümeyi başardı. Açıkçası bu konuda ciddi bir birikim elde ettiğini kayda geçirmekte fayda var.

Geçtiğimiz günlerde açıklanan son veri de olumsuz küresel tabloya ve içerideki risklere rağmen Türkiye ekonomisinin %7,6 gibi önemli bir büyüme kaydettiğine işaret ediyor. Son veri ile beraber Türkiye ekonomisi üst üste sekiz çeyrek boyunca büyümüş oldu.

İktisadi faaliyet kollarına baktığımızda en çok büyümenin %26,6 ile finans ve sigorta faaliyetlerinde olduğunu görüyoruz. Onu %18,1 ile hizmetler sektörü izlerken inşaat sektörü %10,9 daralmış durumda. Sanayi sektöründeki %7,8’lik büyüme de oldukça dikkat çekici.

Büyümeye harcama yöntemiyle baktığımız zaman yurtiçi yerleşiklerin tüketiminin %22,5 arttığını görüyoruz. Diğer yandan mal ve hizmet ihracatındaki artış da %16,4 olarak gerçekleşmiş.

PMI verisi büyümenin öncü göstergeleri arasında yer alır ve şirketlerin satın alma yöneticilerinin mal ve hizmet satın alma eğilimlerini takip etmek için kullanılır. Daha önceki yazılarımda da detaylı bir şekilde belirttiğim üzere bu veri imalat sanayinin durumunu okumak açısından son derece önemlidir. Söz konu veri 50 puanın üstünde olduğunda büyümeye altında olduğunda ise daralmaya işaret eder.

Geçen hafta açıklanan PMI verisi bir önceki aya görece olarak bir artışa işaret edecek şekilde gerçekleşti. Son veriye göre PMI endeksi 47,4’e yükseldi. Bu veri Temmuz’da 46,9’du. Bu ay her ne kadar bir iyileşme görmüş olsak da genel duruma baktığımızda PMI endeksinin son 6 aydır 50 puanın altında seyrettiğini görüyoruz.

Kıta Avrupa’sındaki ülkeler Türkiye en önemli ticaret partnerleri. İngiltere’yi de dahil edersek toplam dış ticaretimizin yarıya yakını Avrupa ile. Dolayısıyla Avrupa ekonomilerinin yavaşlaması veya sıkıntıya girmesi Türkiye ekonomisini de olumsuz etkiliyor.

Avrupa şu an bir enerji krizinin tam ortasında ve görünen o ki kışa doğru bu kriz daha da derinleşecek. Avrupa sanayisi için elektrik ve doğalgaz kesintileri kapıda. Hemen hemen tüm tahminlerde Avrupa ekonomisinin bir resesyona gireceği konusunda fikir birliği oluşmuş durumda. Bu olumsuz tablonun Türkiye’ye de olumsuz etkileri olacağı aşikâr. Özellikle Avrupa’nın daralması bizim ihracatımızı da olumsuz etkileyecektir. Diğer yandan Avrupa’nın enerji sıkıntısı nedeni ile zorunlu daralması Avrupa ülkelerinin boşaltacağı ihracat pazarlarını Türkiye’ye açabilir. Özetle son derece dikkatli bir şekilde planlanması ve yönetilmesi gereken bir dönemdeyiz. Riskler ve fırsatlar var.