Küresel risklerin ekonomiye yansımaları

Ekonomistler arasında 2019 ve 2020’nin dünya ekonomisi için oldukça zor geçeceğine dair yaygın bir görüş var. Bu görüşü destekleyen uluslararası kuruluş raporlarının sayısı da artmaya başladı. Bu bakımdan doğrudan ekonomi ilgili olmasa bile ekonomiye etki etmesi muhtemel her gelişme ekonomistlerin dikkatini çekmeye başladı. Bunlardan birisi de geçtiğimiz hafta sonu yaşanan Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim. Zaten Brexit ile ciddi yara alan ve henüz ekonomik göstergelerde de beklenen seviyeye gelemeyen Avrupa Birliği’ni (AB) zor günler bekliyor.

AB, ENERJİ VE RUSYA-UKRAYNA GERİLİMİ

Geçtiğimiz Nisan ayında Brüksel’de gerçekleştirilen 4’üncü AB Enerji Zirvesi’nde bir konuşma yapan AB Komisyonu İklim ve Enerjiden Sorumlu Üyesi Miguel Arias Canete, “Kısa vadedeki jeopolitik ve enerji durumumuzu değerlendirdiğimizde, Rusya’nın AB’nin temel enerji tedarikçisi olmaya devam edeceği açık.” ifadesi ile AB’nin enerji konusunda Rusya’ya olan bağımlılığını bir kere daha itiraf etmiş oldu.

Rusya Avrupa Birliği için oldukça önemli bir gaz tedarikçisi. İhtiyaç duyduğu gazın yüzde 37‘sini Rusya’dan alıyor ve söz konusu gaz Ukrayna üzerinden geliyor. Avrupa 2009 yılında Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan enerji krizi yüzünden kış aylarında doğalgazsız kalmıştı. Bu bakımdan Rusya ile Ukrayna arasındaki her türlü gerginlik AB’yi oldukça fazla tedirgin ediyor.

Daha önceki krizde Rusya’nın Ukrayna yüzünden gazı kesmesi üzerine Avrupa kış ayının ortasında günlerce gazsız kalmıştı. O dönemde yapılan haberlerde gazsız Avrupa için “insanlık dramı” ifadelerini içeren haberler yapılmıştı. Bu bakımdan zaten yavaşlama süreci içerisinde olan AB ekonomisinin küçük bile olsa bir de gaz krizi yaşama ihtimali ekonomi için ciddi bir risk oluşturuyor.

AVRUPA MERKEZ BANKASI TEDİRGİN

Pazar gecesi Ukrayna ile Rusya arasında yaşanan sıcak çatışmanın ertesi günü Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi Avrupa Parlamentosu komisyonunda bir konuşma yaptı ve eylül ayından bu yana gelen verilerin beklenen daha düşük olduğunu ifade etti. Draghi korumacılık, gelişen piyasalardaki kırılganlıklar ve finans piyasasındaki oynaklığa ilişkin riskler belirgin olmaya devam ediyor derken kayda değer parasal teşviğin devam etmesine ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Her ne kadar anlaşma sağlanmış görünse de İngiltere’nin birlikten ayrılmasının net etkilerini henüz görmedik. Dahası İtalya’nın henüz onaylanmamış bütçe sorunu ve onun domino etkisi oluşturma ihtimali de göz önüne alındığında “Batı cephesi” açısından işler pek iyi görünmüyor.

Görünen o ki; artan küresel riskler, Trump’ın en hafif ifade ile korumacı politikaları, petrol fiyatları, bölgesel riskler ve olumsuz beklentiler para politikası açısından belirleyici olmaya devam edecek.

PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞ RUSYA’YI AGRESİFLEŞTİREBİLİR Mİ?

Elbette bir enerji ihracatçısı olarak petrol fiyatları Rusya’yı yakından ilgilendiriyor. Bu bakımdan petrol fiyatlarının aşağı yönlü hareketleri Rusya bütçesi açısından kritik öneme sahip. Ancak son Ukrayna gerilimini düşen petrol fiyatlarına bağlayan görüşler çok da gerçekçi değil. Zira 2018-2020 dönemi için Duma’da kabul edilen federal bütçede petrol varil fiyatının 2018’de 43,8 dolara, 2020’ye gelindiğinde ise 42,4 dolara gerileyeceği öngörülüyor. Öte yandan bugün için bütçe gelirlerine petrol ve doğalgaz sektörünün sağladığı pay yüzde 39 civarında iken 2020’de bu payın yüzde 33’e düşmesi öngörülüyor. Bu bakımdan son Ukrayna Rusya gerilimi ekonomik değil daha ziyade jeopolitik nedenler içeriyor ve şu sıralar jeopolitik riskler ekonomiyi ekonomik göstergelerden daha fazla etkiliyor.