Taliban bumerangı

Sovyetler Birliği Afganistan işgalinin bedelini ağır ödedi. Afgan savaşı ardından Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği dağıldı. "Demir Perde" çöktü. Avrupa''dan Bering Boğazı''na kadar onlarca ülke bağımsızlığını kazandı.

Kızıl Ordu Afganistan''dan çıktıktan sonra Dr. Necibullah başkanlığındaki yerli komünist hükümet ancak 1992 Baharı''na kadar dayanabildi.

Hükümeti devralması beklenen "Mücahitler" başkent Kabil''e birlik beraberlik içerisinde giremediler. Afganistan''ın kaygan zemininde saflar sık sık değişti. "Herkesin herkesle savaştığı" bir anarşi dönemi başladı. Derebeylikler tüm Afganistan''ı sardı

1994 yılında ortaya çıkan Taliban Hareketi kısa sürede zemin kazanıp başkent Kabil''i 1996 Güzü''nde ele geçirdi. Afganistan''ın büyük bölümünde hâkimiyet kurdu.

Talib, Farsça / Peştuca ve hatta Arapça''da (talibul ilm) medrese talebesi manasına kullanılıyor. Kelimenin aslı Arapçadır. Taliban ise medrese talebeleri demektir..

Nasıl oldu da medrese talebeleri politize ve hatta militarize oldular büyük bir araştırma konusudur. O dönemlerde yaptığım araştırmalarda Taliban''ın oluşumunda ABD – İngiliz aklı, Körfez sermayesi ve Pakistan istihbaratının izlerini görmüştüm.

O dönem Taliban''ı ( şimdiki Taliban''ı biraz farklı değerlendirmek gerekiyor) aslında Pakistan''ın yönlendirdiği büyük bir kontrgerilla hareketi idi.

Şüpheli bir uçak kazasında hayatını kaybeden Pakistan eski Devlet Başkanı General Ziyaülhak sonrası genelkurmay başkanlığı yapan General Eslem Beg Taliban''ın temellerini kendilerinin attığını açıkça söylemişti.

Taliban projesi Afganistan''da büyük oranda başarılı oldu. Ama buna öncülük eden Pakistan ve özellikle de istihbarat servisi ISI''ın unuttuğu bir nokta vardı: Taliban''ın medrese talebesi olduğunu söylemiştik.

Pakistanlılar Afganlı medrese talebelerini seferber ederek bir hareket kurmakla kalmadılar aynı zamanda kendi medreselerindeki talebeleri de teşvik ettiler. Hatta Pakistan''daki bazı medreseler kapılarını kapatıp öğrencilerini Taliban ile birlikte "Cihada" yolladılar.

Unutulan bunun bir bumerang etkisi yapacağı idi: Pakistan''daki binlerce medresede yüz binlerce medrese talebesi vardı. Medrese öğrencilerinin politize ve militarize edilmesi kısa erimde olmasa bile orta ve uzun erimde Pakistan''ı mutlaka etkilerdi.

Öyle de oldu.

Bugün Pakistan''da Afganistan''dakinden farklı olarak bir Pakistan Taliban Hareketi var. Pakistan''ın sınır bölgesinde etkin, büyük bir istikrarsızlık unsuru ve Pakistan ordusu ile kıyasıya çatışıyor.

Pakistan''daki Taliban bununla da sınırlı değil; Son dönemlerde Pencap Talibanı adıyla başka bir örgütte de arzı endam eyledi.

Ayrıca, Taliban adını kullanmayan ama medrese kökenli bir dizi örgüt de Pakistan''ın çeşitli eyaletlerinde faaliyet gösteriyor.

Pakistan''ın sahip olduğu medrese potansiyelinden dolayı çeşitli diğer bölgesel talibanların çıkması sürpriz olmaz.

Pakistan, ezeli düşmanı olarak gördüğü Hindistan''a karşı "stratejik derinlik" aradığı Afganistan''da Taliban''ın hâkim olmasına ön ayak oldu. Medrese talebelerini politize ve militarize etti. Afganistan ve Keşmir''de medrese talebelerinin silahlı mücadeleye girmelerine ön ayak oldu.

İçerideki Taliban''la savaş halinde olmasına rağmen, Pakistan Afganistan Talibanı ile hâlâ yakın ilişki içerisinde. Stratejik geleceği için Taliban''a yatırımda buluyor.

Şu da var ki, Taliban bumerangı döndü dolaştı bugün Pakistan''ı vuruyor.