Bu kadarı sehl olmaz

Uzmanlar tarafından yapılmış konuşmaları dinlemekten oldum olası, ayrı bir keyif alırım. Ancak bu defa Prof. Dr. Diş Tabibi Yalçın Işımer''in Kur''an''ın Türkçe''ye çevrilmesiyle ilgili konuşmasını dinleyemedim. Dinleyemedim bari metnini bulup okuyayım dedim, o da mümkün olmadı. Bilimden nasipsiz gazeteler konuşmadan sadece belli pasajlar vermişler. Onlarla yetinmek zorunda kaldım.

Bir diş tabibi profesörün Kur''an''ın Türkçe''ye çevrilmesiyle ilgili konuşması neden uzman konuşması olsun dediğinizi duyar gibiyim. Şu genel kuraldan dolayı uzman konuşması oluyor: Bizde herkes kendi alanında sınırlı bilgi sahibidir; o alanda ihtiyatlı konuşmayı sever. Ancak bir başka konuda uzmandır; konuştuğu zaman mangalda kül bırakmaz. Bir hukukçunun pekala iktisat, iktisatçının siyaset, kasabın beyin cerrahisi, dişçi kalfasının din konusunda uzmanlaştığını görebilirsiniz. Türkiye bir uzmanlar cennetidir kısacası. Sayın Işımer''in diş tababeti alanında mutlaka belirli bir bilgisi vardır. O alanda konuşsaydı her halde ölçülü bir uslubu seçerdi. Ancak o, uzmanlık alanında, Kur''an''ın Türkçe''ye tercümesi konusunda ahkam kesmeyi tercih etmiş. Bizi bu konudaki bilgilerinden mahrum etmek istememiş anlaşılan.

Herkes konuşma metnindeki "Bedr''in aslanları"na ve Mehmet Akif''e dil uzatılmasına takılmış. Ben uzman profesörün konuşmasında daha farklı yönlere takıldım. Diyor ki Işımer: "Mehmet Akif Al-Azhar şeyhi Muhammed Rıza Raşid''e danıştığında Rıza Raşid ''Kur''an Türkçe''ye çevrilemez, Türkçe''ye çevirme çabasında bulunanlar Arap indinde dinsiz ve kafirdirler'' görüşünü dile getirdi". Bu cümleye neden takıldım? Bin senedir Kur''an''ı Türkçe''ye çeviren ecdad adına endişelendim de onun için takıldım. Türkler''in İslamiyet''i kabulünden hemen sonra başlayan tercüme çalışmalarında bulunanlar, dini bir hizmet yapıyoruz zannederken kafir mi olmuşlardı yoksa?

Kur''an-ı Kerim''in Türkçe''ye çevrilme çalışmalarının geçmişi onuncu asra kadar gider. Yani Atatürk''le veya Mehmet Akif''le başlamış değil. Onikinci asrın şairlerinden Edib Ahmed Yükneki''nin meşhur eseri Atabetü''l-Hakâyık''da Kur''an ayetlerinin ve hadislerin Uygur Türkçesine çevrilmiş ve eski Uygur alfabesiyle yazılmış örneklerini bile bulabilirsiniz (Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya nr. 4012). Satır arası Kur''an tercümesi eski Türk kültüründe çok yerleşmiş bir tercüme geleneğidir. 1300''lü yıllarda yaşamış Muhammed b. Hamza''nın satır arası Kur''an tercümesi uzun asırlar yaygın bir kullanıma mazhar olmuş, değerli bilim adamı Ahmet Topaloğlu tarafından da Latin alfabesiyle yayımlanmıştır (İstanbul 1976-1978).

Bu örnekleri hatırlayınca ecdadımızın bu çabalarını dinsizlikle itham eden "Al-Azhar" şeyhi de kimmiş diye araştırdım. Bildiğimiz el-Ezher''i bile İngilizce yazılışını esas alarak "Al-Azhar" diye telaffuz edecek kadar "bilimsel normlara uyan" diş tabibimiz bu konuda yanlış bilgi verecek değil ya! Encyclopedia of Islam''daki "Al-Azhar" maddesine baktım, Ezher şeyhleri arasında böyle bir şeyh yok (I, 819-20). Bu Muhammed Rıza Raşid acaba aynı dönemde yaşayan Mısırlı alim Reşid Rıza olmasın dedim. Onun da Ezher şeyhliği yok (Encyclopedia of Islam, VIII, 446-448). Bu Rıza Raşid''in Mehmet Akif''i ikna için kullandığı "Ebu Hanife''nin 12 ayeti"ne ola ki dedim. O konuda maalesef tatmin edici bir sonuca ulaşamadım. Mecburen sayın profesörün yeni bir konuşmasını bekleyeceğiz. Ama araştırmalarım sonunda Mehmet Akif''i ikna edenleri buldum. Raşid Rıza''nın bu işte bir dahli yok. Mehmet Akif''i Kur''an-ı Kerim''i tercüme etmeme konusunda Türkiye''deki irticai faaliyetlerini organize eden kimseler olarak resmi kayıtlarda da adı geçen Bahaeddin Nakşibend ile Abdülkadir Geylani ikna etmişler. Kur''an tercümeleri tarihine bu kadarcık katkı da benden olsun.

Şimdi "bir bilim adamı hiç bilgisi olmayan bir alana böyle bir uslüpla neden girer de kendini küçük düşürür, kendi alanında kalsaydı ya?" dediğiniz duyar gibiyim. Haklı olabilirsiniz ama böyle diyenlere bir sorum olacak: Siz bu konuşma metnini ve Sayın Işımer''in bilimsel kişiliğini önceden bilseydiniz yukardaki konuşmayı dinlemeyi mi tercih ederdiniz, yoksa dişinizi tedavi etmesini mi? Benim cevabım belli. Ben uzman konuşmalarını dinlemeye bayılırım.