Kamu vicdanı ve mahkemeler

Ben inanıyorum ki Danıştay''ın başörtüsünü demokratik hak saymayan kararına imza atanlar, aslında hukukun temel prensiplerini çiğnediklerinin farkındalar.

Bir ülkede adaletin ne ölçüde tahakkuk ettiğinin tesbiti için kamu vicdanı ile yargı kurumlarının kararları arasındaki paralelliğe bakmak gerekir. Eğer böyle bir paralellik kurulabilmişse o ülkede adalet terazisinin doğru tarttığını söyleyebilirsiniz. Çünkü her ne kadar davanın ayrıntıları hakkında bir hukukçunun sahip olduğu bilgilere sahip olmasa da kamunun irfanı, doğruyu bulmada meslekten yargıçlardan çoğu kere daha isabetli sonuçlara varabilmektedir.

Bu açıdan bakıldığında Türk yargı sistemi acaba hangi noktada bulunmaktadır? Diğer bir ifadeyle son zamanlarda verilen kimi kararları kamu vicdanı ne ölçüde adil bulmaktadır? Tayyip Erdoğan''dan Hasan Celâl Güzel''e Eşber Yamurdereli''den Nurettin Şirin''e varıncaya kadar bir çok siyaset ve fikir adamına verilen cezalar bu açıdan değerlendirilebilir. Ancak izninizle ben son günlerde verilen iki kararı değerlendirmek istiyorum.

Kısa bir süre önce Danıştay''ın 8. Dairesi başörtüsünün demokratik bir hak olmadığı yolunda karar verdi. Adı geçen daire, başörtülü örtülü öğrencileri okula almayan üniversite yöneticilerini haksız bulan Samsun İdare Mahkemesi''nin kararını bozdu. Gerekçe olarak da yüksek öğretim dersliklerinde ve ilgili yerlerde dinsel inançları simgeleyen belirtilerden ve yüksek öğretimde karışıklık ve karmaşa yaratan huzur bozan durumlardan uzak kalınması zorunluluğunu gösterdi.

Önceki gün de Yargıtay 9. Ceza Dairesi Ankara DGM''sinin TBMM''de pankart açan gençlere vermiş olduğu toplam 48 yıllık cezayı onadı. Mahkeme gençleri silahsız terör örgütüne üye olmakla suçlu buluyor.

Kanunların uygulanmasında içtihatlarıyla onlara bir anlamda canlılık veren hukukçuların, hakimlerin önemli bir yeri var. Bu hukukçular, yorumlarını yaparken ülkenin içinde bulunduğunu siyasi, sosyal ve kültürel şartlardan ister istemez etkilenirler. Bu da onların tarafsızlıklarını bir ölçüde etkiler. Özellikle hakim çevreler bu hukukçuları brifinglerle bir etki bombardımanına tabi tutmuşlarsa.

Türkiye''de son dönemlerde iki konuda önemli bir hassasiyet oluştu; terör ve irtica. Bu hassasiyetlerden bir tanesi (terör) gerçek bir tehlikeye dayanıyor; ülke senelerdir onunla uğraştı, diğeri (irtica) ise büyük ölçüde bir vehimden kaynaklanıyor. Yukarda zikrettiğimiz iki karar, hukukçuların bu iki hassiyetin etkisinde fazlaca kalmış olduklarını gösteriyor.

Ben inanıyorum ki Danıştay''ın başörtüsünü demokratik hak saymayan kararına imza atanlar, aslında hukukun temel prensiplerini çiğnediklerinin farkındalar. Öğrencilerin başlarını örtmekle dersliklerin huzur ve sükununu bozmadıklarının da bilincindeler. Ancak "irtica" ile kutsal bir savaş yaptıklarını düşündüklerinden veya buna inandırıldıklarından böyle bir kararı içlerine sindirebiliyorlar.

Aynı değerlendirmeyi pankart açanlara ceza veren hakimler için de yapabiliriz. Yine inanıyorum ki bu kararı veren hakimler de nerede olursa olsun bir pankart açma için verdikleri cezanın ağır olduğunu biliyorlar. Özellikle örgütlü suçlar konusunda sabıkaları çok fazla olan kimilerinin gördükleri müsamaha karşısında bu cezaların ağırlığı daha da sırıtıyor. Ancak onlar da bunun terör amaçlı yapıldığını düşünüp, terörle mücadele adına bu cezayı makûl kabûl edebiliyorlar.

Ancak ya "irtica" diye bir tehlike yok ve pankart açanlar terörle ilgisi olmayan bir amaç taşıyorlarsa? Evet durum böyle ise, bu kararların kurbanı olan kimselerin mağduriyetlerinin boyutlarını hesap edebiliyor musunuz? İşte bu noktada hakimlerin verdikleri kararların isabetini kontrol etmek için zaman zaman kamu vicdanının sesine kulak vermelerinde isabet olduğunu düşünüyorum.