Sömürge ruhlu sefillerle işimiz var

Şimdi abicim, "besteci" demek tam karşılamıyor; "composer" daha geniş bir kavram, daha dolgun...

Beyazıt"ta üniversitenin sembolü olarak bilinen kapıya doğru yürüyen iki genç öğrenciden biri böyle söylüyor, diğeri itiraz ediyordu.

İngilizce composer kelimesi, daha kapsayıcıymış ona göre.

"Besteci" ise zayıf kalıyormuş.

***

Biraz yabancı dil öğrenince, kavramları o dildeki kullanışıyla daha şık bulmak, bizim aydınlarımız ya da aydın adaylarımız için yeni bir tavır sayılmaz.

Kendini, etrafındakileri, evdeki danayı, küçük görmekle başlayan bu algı biçimi, giderek milletini de küçümsemeyi sıradanlaştırır.

***

Avrupa dillerinin bir kısmı aşağı yukarı aynı kök üzerinden isimlendiriyor o kelimeyi.

Fransızca: Compositeur, Almanca: Komponist, İtalyanca: Compositore.

Fakat farklı kelimelerle ifade edenler de var.

Mesela Macarca: Zeneszerz_, Fince: Säveltäjä, Çekçe: Skladatel, Slovakça: Skladate_ iken İrlanda dilinde "Cumadóir" deniliyor.

Acaba kökeni Latinceye dayanmayan Avrupa ülkelerindeki gençlerden bir kısmı da aynı aşağılık duygusuna sahip mi?

***

"Ci" takısının kelimeleri biraz hafiflettiğine dair bir hatıra var çıkınımda.

Gençler aralarında anlaşmışlar.

Kız delikanlıyı sevmiş, delikanlı da kızı.

Ailelerine açmışlar, makul karşılanmış.

Geleneğe uyarak, çikolata ve çiçek alınıp kapıyı çalmışlar.

Kahveler içilmiş, hatırlar sorulup herkesin iyi olduğu ortaya çıkmış.

"Efendim, sebeb-i ziyaretimiz" ile başlayan ve "Allah"ın emri, Peygamber"in kavliyle..." şeklinde devam eden "kız isteme" faslına geçilmiş.

Kız babası pek hevesli değilse de başka türlü olmayacağını bildiğinden "Kısmetse olur, hayırlısı..." gibi cevaplar vermeye çalışırken, olaya babaanne müdahale etmiş.

Delikanlıya sormuş:

"Evladım sen ne iş yapıyorsun bakayım."

"Yayıncılık efendim."

Bu cevap, babaanneyi pek memnun etmemiş, dudak bükmüş.

***

Kız babası merakla ona dönmüş.

"Ne oldu anne, beğenmedin mi?"

"Ne bileyim yavrum... Ben bu cılık culuk işlerden pek hoşlanmam."

Bu defa delikanlının babası karışmış lafa.

"Niçin hoşlanmadınız efendim? Gayet güzel bir işi var oğlumuzun."

"Bu işler cılk" olur demiş babaanne, "Meslek dediğin şeyin sonu cılıkla culukla bitmemeli. Ne bileyim şöyle doktor olur, avukat olur, mühendis olur, hâkim olur... Bak bu saydıklarımda hiç cılık mılık var mı?"

***

Netice nereye varmış derseniz, babaannenin itirazı geçerli sayılmamış. Söz kesilmiş, yüzük takılmış. Ardından nişan, düğün. Onlar ermiş muradına, biz de çıkmışız kerevetine.

Şişe dibi gözlüklü babaannenin gönlünden geçtiği gibi, delikanlı bir doktor olsaydı daha mı iyi olacaktı?

Kim bilir?

Üstelik bizim "doktor" dediklerimize şimdi bazıları "daktır" demeyi tercih ediyor. Aslı öyleymiş!

Aslı öyle olabilir ama Şirin değil.

***

Dönelim baştaki delikanlının "besteci" kelimesini zayıf bulmasına.

O zayıfsa, şişmanı var: "Bestekâr" denilebilir; şart mıdır İngilizcesini söylemek, sömürge ruhlu sefil?