Borsa nereye gidiyor

İMKB son haftalarda inanılmaz bir güç gösterisinde bulunuyor. Genelde baktığınızda yurt dışı borsalarla aynı yönü izleyen borsa, son dönemde dış piyasalardan ayrıştı. Yabancı borsaların ciddi düşüşler gösterdiği dönemde dahi, piyasamız yükselişe devam etti. Nedeni bulunamayan bu yükseliş dalgası için, yabancı bir fonun yaptığı çapraz işlemlerden bahsediliyor.

Konuşulanlara göre, Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında (VOB) İMKB endeksi için yükseliş öngörerek alım yapan güçlü bir veya birkaç yatırımcı grup veya fonun, pozisyonlarını karlı kapatmak için İMKB''de alım yaparak endeksi bilinçli yükseltiyorlar.

Bu doğru olabilir, olmayabilir. Bu konuda net bir şey söylemek, bir fonu, bir kişiyi hedef göstermek çok zor. Ancak şunu söylemek mümkün; her şeyden önce IMF''den tutun da, son günlerde yaşanan cunta belgesi ve ay sonu açıklanacak yüksek negatif büyüme rakamları karşısında piyasaların tutunmasının mantıklı açıklaması olamaz. Bu olsa dahi, tüm yatırımcıların tek bakış açısı ile yükselişe oynadıklarını söylemek doğru olmayacağına göre, geriye bir tek şey kalıyor. Demek ki az sayıda, homojen ve güçlü bir yatırımcı grubu piyasalarda tek yönlü hareketler yapıyor.

Aslında basında yer aldığı gibi bu işlemleri manipülasyona yakın anlamlarla yorumlamak doğru olmayabilir. Çünkü azınlık bir grup, sadece paranın verdiği imkânı, piyasanın sığlığı ve piyasa bilgisini kullanarak, piyasada tek yönlü ve genel beklentilerin tersine hareket ederek para kazanmaya çalışıyor o kadar.

Peki, sorun nerede o zaman diye soracak olursanız. Sorun piyasaların aşırı dar ve sığ oluşunda. Böyle olunca birkaç yüz milyon dolarlık fon veya fonlar, piyasalarda istedikleri gibi hareket edebiliyorlar. Yüzde yetmiş beşten, yüzde altmışlara düşen bir yabancı yatırımcı grubunun oluşturduğu boşluğu, bir veya birkaç grup rahatlıkla doldurabiliyor. Bu da her zamankinden daha rahat hareket imkânı sağlıyor bu tür yatırımcılara.

Son dönemde kaldıraç etkisinden dolayı, yani bir lira ile on lira borçlanarak işlem yapabilme imkânından dolayı, yerli yatırımcıların çoğu VOB piyasalarına kaçtı. Maalesef çok bilinmeden yapılan yatırımların kaybı veya kazancı, çok aşırıya kaçabiliyor. Sanırım bu aşamada yapılması gereken ilk uyarı, bu piyasanın mantığı dışında aşırı risk alarak yapılan işlemlerden yatırımcıların kaçınması olacaktır.

Kriz mantığı içerisinde baktığınız zaman İMKB yapması gereken yükselişi yapmıştır düşüncesi çok yaygın durumda. Her ne kadar başta biz, yılın ikinci yarısında ekonomimizde daha iyi işaretler olacağı beklentisi taşıyor olsak da, borsa anlamında daha fazla yükseliş için temkinli olmanın daha doğru olduğu kanaatini paylaşıyoruz.

Sonuç olarak, VOB, İMKB, SPK ve aracı kuruluşların ortak gayreti ile sermaye piyasalarının derinleşmesi konusunda çalışma yapılmaz ise bu tür durumlarla daha çok karşılaşabiliriz. Yüksek halka açıklık oranına, daha güvenli yatırım ortamına ilişkin ihtiyaç giderilmeden, daha fazla yatırımcı hayali sürmeye, piyasalar kan kaybetmeye devam eder.