Çevik Bir: Aday mı yoksa yem mi?

2000 yılı, Avrupa''yla Asya''yı birleştiren, ancak Doğu-Batı ikilemini bir türlü aşamayan iki ülkeye, Türkiye''yle Rusya''ya hoş bir sürpriz hazırlamışa benziyor. Malum 2000 yılında Ruslar, yanından votka şişesiyle serum şişesini yanından ayırmayan Yeltsin''in yerine bir cumhurbaşkanı seçmek için sandık başına gidiyorlar. Adaylar yavaş yavaş pozisyon almaya başladılar. Kartlar teker teker masaya açılıyor. Bütün dünya Rusya''ya odaklanmış, gelişmeleri izliyor. Adaylar arasında adaylığı şüpheli de olsa, hemen hemen herkesin çekindiği bir isim de var: Emekli General Alexander Lebed. 1996 Çeçen-Rus Savaşı''ndan hatırlayacağınız bu isim, iki günde bir değişen Rus siyaset vitrininin en dirençli simalarından.

2000 yılında Türkiye''de de cumhurbaşkanlığı seçimi var. İşin ilginç yanı, bu seçimde yarışanlar arasına önceki gün emekli bir general de katıldı: Çevik Bir, Rumelili İşadamları ve Sanayicileri Derneği''nin NTV''den pazartesi akşamı naklen yayınlanan gecesinde, cumhurbaşkanlığı için aday olmak istediğini ağzından kaçırıverdi. Çevik Bir, Türkiye''nin nadiren değişen siyaset vitrininin en yeni simalarından.

Tabii, Çevik Bir''in o toplantıda aday olma hevesini ağzından kaçırmış olması, biraz da oradaki basın mensuplarının da baskısıyla olmadı değil. Ancak hazirundan olan gazeteci İsmet Solak''ın da itiraf ettiği gibi, Çevik Bir''in paşalığı zamanında sürekli olarak ve hassaten Gölcük''te şekillenen gidişatı istişare ettiği bazı gazeteciler de orada olduğu için, bu "baskının" biraz danışıklı olduğu şüphesi uyandı bizde. Bir Paşa, Rumelili işadamlarımızın coşkulu alkışlarından mülhem, halkın kendisine bahşedeceği bir cumhurbaşkanlığı mevkiini, "ülkesine hizmet ateşiyle yanıp tutuşan bir nefer olarak" kabul etmek durumunda olduğunu itiraf etti.

Ancak, paşanın adaylığını açıklamasını müteakip Murat Birsel''in haklı olarak sorduğu, "İlk yüz günlük icraatınız ne olacak?" sorusuna neden bu kadar kızdığını bir türlü anlayamadık. Zira ülkesi için kafa patlatan ve bunun için zatı alilerinin sivil olarak addettiği bir "strateji araştırma enstitüsü" kurmayı bile planlayan birinin, adaylığını tasarladığı cumhurbaşkanlığı gibi bir mevkide ne tür icraatlar yapacağını düşünmemiş olması, oldukça muhal bir durum. Kafasında tasarladığı projeleri, biz seçmen kitlesine açıklamaktan çekinmesi ise bir o kadar saçma.

Gerçi Çevik Bir, Mehmet Ali Birand''ın "Bu konuda kimlere danıştınız?" sorusunu ve bir işadamının "Halkın arasında Amerikan adamısınız rivayeti geçiyor" yorumunu es geçmedi de değil. Hani tüm bunları birleştirince, insanın aklına "Yoksa, emekli paşa bugüne kadar üzerinde teferruatlı bir şekilde düşünme imkanı bulamadığı memleket meselelerine sırf birilerinin gazıyla mı atlamaya hazırlanıyor?" gibi bir soru takılıyor.

Zira Çevik Bir''in, adaylığını açıklamadan önce Türkiye''nin stratejik açıdan önemi konusunda yaptığı konuşmadaki yaklaşımı, ihtisas sahası olması gereken bir mevzuda dahi paşanın oldukça sığ düşündüğü izlenimini doğurdu bizde. Sözgelimi, Türkiye''nin Ortadoğu, Balkanlar ve Kafkasya şeytan üçgeni içinde güvenlik üreten bir ülke olarak bölge istikrarını temin ettiği ve bu konumuyla özellikle Avrupa''nın bundan böyle Türkiye''yi görmezden gelemeyeceği iddiası, altı boş bir hüsn-ü kuruntudan başka bir şey değil. Çevik Bir''e göre, Türkiye bu noktada Batılı ağabeylerinin kendisine verdiği "ev ödevini" düzgün yapmıştı.

1. Dünya Savaşı''ndan sonra Osmanlı Devleti''nin boşalttığı Kuzey Afrika ve Ortadoğu hinterlandı üzerinde oluşan jeopolitik boşluğun hâlâ doldurulamadığı ve hatta doldurulmak istenmediği bugün artık iyice anlaşılmıştır. Sovyetler Birliği''nin çöküşüyle birlikte dünyanın bu kriz dinamosu, Balkanları, Kafkasları ve hatta tüm Orta Asya''yı içine alacak şekilde genişlemiştir. Batılı güçlerin kontrollü bir şekilde körüklediği bölgesel krizlerde Türkiye''ye verilmiş olan ev ödevi güvenlik üretmek değil, açma kapama musluğu Batılılar''ın elinde olan bir vana görevini icra etmektir. Yakın gelecekte Rusya''yı da benzer bir görev beklemektedir. Batı, kendi istikrarı için Çevik Bir''in tahayyül ettiği gibi istikrarlı bir Türkiye''ye değil, istikrar ile kaos arasında çok rahatlıkla oynatılabilen bir Türkiye''ye muhtaçtır. Güneydoğu, Kıbrıs, irtica ve askerî müdahaleler gibi yaralar neden bir türlü onmuyor bu ülkede sizce?

Kendi ifadesiyle "Türk siyasetini düşünmeye sevk eden tek kurum olan" MGK''dan yetişme bir vatan evladının siyasete atılma talebini, işte bu yüzden ihtiyatlı karşılamak durumunda hissediyorum kendimi.

Yoksa ortaya atılan bu yem, bizi Demirel''e mahkum etmek için mi?