Türk Demokrasisinin Zaafı

Türkiye''de ekonominin ardından siyasetin de normalleşmesi adına dün önemli bir adım daha atılmış oldu. Adı ne olursa olsun, seçilme kıstaslarını tutturan birinin demokratik kurallar dâhilinde, üstelik bu süreç siyaset içi ve dışı etkilerle aksatılmış olduğu halde, cumhurbaşkanı seçilmiş olmasını, demokrasi adına önemli bir kazanç olarak görmek gerekir.

Bunu herkes böyle görecek mi? Şüphesiz ki, hayır. Cumhurbaşkanı olan Abdullah Gül''ün eşinin türbanından tutun, kendisinin siyasi ve düşünce birikimine kadar hemen her niteliği, kimilerinin gözüne o makama çıkışı engellemesi gereken büyük bir kusur olarak gözükmeye devam edecek. Gül''ün şahsiyetine karşı takındıkları tavır, demokrasinin bu uzun vadeli kazanımını hakkıyla algılamalarını engelleyecek.

Sanılıyor ki, demokrasinin düzgün işlemesini sadece iktidardakiler engeller. İktidardakilerin demokratik teamülleri hiçe saydığı örnekler tarihte sıklıkla böyle örnekler görürüz. Hitler''in iktidara demokrasiyle gelip ardından faşist bir diktatörlük kurduğu devamlı surette gözümüze sokulur. İktidarın gücünü devretmek istemeyeceği, bu yüzden demokratik teamülleri zorlayabileceği ihtimali, hemen her demokrasinin üzerinde sallanan Demokles''in kılıcı gibidir. Bugün Bush yönetiminin, ABD demokrasi tarihinde ciddi bir yara açtığı muhakkak.

Ancak gözden kaçan önemli bir nokta var: Demokrasileri daha ciddi derecede sekteye uğratanlar iktidardakilerden ziyade çoğu zaman muhalefettekiler. Muhalefetin, özellikle de geçmişte iktidar tadı tatmış bir muhalefetin, demokrasi dışı mecralar üzerinden yürüttüğü kimi zaman haklı gerekçelere dayanan, ama amacı iktidar politikalarını düzeltme olmayıp, iktidarı yıpratmak olan yürüttüğü kampanyaların sonucu, özellikle bizim gibi demokratik bilincin henüz yerleşmediği ülkelerde çoğu zaman demokrasi adına hüsran oluyor. İktidarı da, muhalefeti de sindiren, sonuçta demokrasinin çarklarını bozan darbelerin öncesini bir inceleyin. Göreceksiniz ki, demokratik süreçten kopuşu büyük ölçüde muhalefetin muhalefet tarzı belirlemiş.

İktidar sorumluluk gerektirir. Kimileri CHP Başkanı Deniz Baykal''ın iktidar sorumluluğundan kaçtığını dillendirse de, aslında muhalefet belki iktidardan çok daha fazla sorumluluk gerektiriyor. Türkiye''de bu sorumluluğun bilinciyle yapılan ciddi bir muhalefet ile karşılaştınız mı hiç? Bizde herkes, "darbe sonrasında mevcut durumumdan daha iyi bir noktada nasıl bulurum kendimi?" hesabı yapıyor.

Türk halkı, belki bu yüzden iktidardan daha az seviyor muhalefeti. Ve belki bu yüzden seçim dönemlerinde uçlarda yaşıyor. Marjinal bir partiyi alıp meclise sokabiliyor ya da politikalarından canı yanmış olduğunu hissetse de, iktidar partisine yeniden gidip oy verebiliyor.

Demokrasi, demokratik sistemin kurumları olan partiler ve sivil toplum örgütlerince savunulmadıkça sağlıklı gelişmeyecektir. Partilerin ve sivil toplum kuruluşlarının demokrasiyi savunmaları için önce kendilerinin kendi içlerinde demokrasiyi benimsemeleri gerekir.

Türkiye''de sağlam demokrasinin temelleri, sağlam parti içi demokrasinin varlığına sıkı sıkıya bağlı. Biri yoksa, diğeri de hastalıklı kalmaya mahkum olacaktır.

Yeni anayasayı yazarken sadece genel anlamda demokrasiyi müdahalelerden koruyacak önlemleri değil, parti içi demokrasiyi de temin edecek tedbirleri alalım.