Ekonomiden "hükümet" manzaraları

Tahkim yolunu açan Anayasa değişikliği büyük pazarlıklar, ardı arkası kesilmeyen lobicilik faaliyetleri sonucunda gerçekleşti. İşin, ekonomik boyutu bir yana Türkiye Anayasası''nda değişikliğe gitti. Bu önemli bir olaydır. Ama, tahkim için motive edilen kamuoyu bu değişikliğin neye yarayacağı konusunda tek bir somut bilgi sahibi bile değildir. Bırakın kamuoyunu, bizzat Başbakan bile bilgisizdir. Kanal 6''da, Bahar Tunalı''nın programında Emin Çölaşan, Başbakan Ecevit''e soruyor: "Sayın Başbakan, tahkim Türkiye''nin hangi acil ve önemli altyapı yatırımı için gereklidir?" Ecevit''in cevabı, herkesin adını bildiği birkaç hayali proje... Başka bir soru: "Tahkime gidilmezse ülkenin elektriksiz kalacağı ve enerji darboğazına girileceği söyleniyor. Türkiye''nin bu konudaki gerçek durumu nedir? Gerçekten bir enerji darboğazıyla karşı karşıya mı bulunuyoruz?" Yine, genel geçer sözler, baştansavma bilgiler. Ortada ne tahkimle birlikte geleceği iddia edilen 35 milyar dolar yabancı sermayeden iz var, ne de ülkenin karanlıkta kalacağı korkusunu doğrulayan rakamlar. İşte, bir anda Türkiye''nin gündemine giren ve rüzgar gibi gelip geçen tahkim konusundaki arka plandan bir kesit. Bir hükümetin, ülkeye hangi kaynakları getireceğini bilmeden, hesaplamadan böyle bir yükün altına nasıl girdiği, Anayasa''yı nasıl değiştirdiğini anlamak güçtür. Hal böyleyken, tahkimin hükümete dışarıdan dayatıldığını iddia edenlerin haksız olduğunu söylemek mümkün müdür?

* * *

Bu sis perdesini aralıyor, ekonomide olup bitenlere bakmaya çalışıyoruz. Herkes iyimserlik beklentisi içinde, birilerinin işlerin yoluna girdiğini söylemesini bekliyor. Çünkü, piyasa da Ankara da ekonomideki durgunluğun önemli bir bölümünün psikolojik olduğuna inanıyor. Tahkim''le ilgili Anayasa değişikliklerinin Meclis''te ardarda geçtiği sırada Maliye Bakanı Sümer Oral''la ekonomideki son durumu konuşuyoruz. Oral, sınırlarını bilen, hayal pazarlamaktan kaçınan tecrübeli bir politikacı. İstanbul Ticaret Odası''nda yaşadıklarını anlatıyor. Mali Milat başta olmak üzere alınan son önlemleri memnuniyetle karşılamışlar. İşte sözleri: "Kararlar daha Meclis''te görüşülürken yayılan hava bile olumlu ve iyiye gidişin işaretlerini veriyor. Tabii, bugünden yarına işlerin hemen düzelmesini beklemek hayalcilik olur. Ama, güven aşıladığımızı görüyorum. İTO yöneticileri bize güveniyor. Uzun uzun konuştum, beni yine de bırakmak istemediler."

Bakan''ın da ilk hedefi piyasadaki psikolojik direnci kırabilmek. Bir Maliye Bakanı olduğunu unutturmuyor. "İşler açılsın ki vergi toplayabilelim" diyor.

* * *

Sosyal Güvenlik Yasa Tasarısı''nın hiçbir mutabakat gözetilmeksizin Meclis''ten madde madde geçirilmesi ileride büyük problemler doğuracaktır. Sendikalar kendi aralarında özellikle Türk-İş''in ikili tutum izlemesi nedeniyle uzlaşma sağlayamadı. Bayram Meral hem "Tasarının yüzde 98''i bizim istediğimiz gibi hazırlandı" hem de son ana kadar "Genel greve karşıyız" diyerek işçi hareketini sabote etti. Emek Platformu ile hükümet arasındaki temaslarda da uzlaşma sağlanamadı. Hükümet ortakları bile, DSP''li Rıdvan Budak''ın açık itirazı, ANAP''lıların da sert tepkileri nedeniyle kendi aralarında tam bir uzlaşma sağlayamadılar. Başbakan Ecevit son ana kadar "Grev anarşi doğurur" diyerek işçiyi hedef aldı, "Türk-İş''e baskı yapıyorlar" diyerek sendikal hareketi bölmeyi çalıştı.

Uzlaşmazlığın her türlüsünün yaşandığı bu tasarının sosyal güvenlik yarasına merhem olacağı kuşkuludur. Özellikle, ekonomideki krizin ileri boyutlara ulaştığı bir ortamda, bu yasayla sosyal devlet ilkesi fiilen zedelendi. Hak-İş Başkanı Salim Uslu''nun şu sözüne kulak vermek lazım: "Sosyal devlet ilkesi de laiklik gibi anayasal ve temel bir haktır. Laiklik ilkesinin çiğnenmesi gibi sosyal devlet ilkesinin çiğnenmesi de Anayasa''ya karşı çıkmaktır."