Dünyaya bütün olarak bakmak

Yirmibirinci yüzyılda, ülkelerin karşı karşıya olduğu sorunlar, bir boyuta indirgenemediği gibi, sorumluluklarda bir kesime yüklenemez. Ekonomik, siyasal ve kültürel sorunlardan ve bu sorunlara bulunan çözümlerden, başta aydınlar olmak üzere, toplumun bütün kesimleri sorumludur. Hayata bütün olarak bakmasını bilen aydınlar, görevlerini yerine getirmezlerse, azınlığın saplantıları, çoğunluğun beklentileri olarak gösterilir.

*

Çoğunluğun ümitlerinin, azınlığın korkularıyla kuşatıldığı toplumlarda, güvensizlik, tedirginlik ve sorumsuzluk, zamanla yeni boyutlar kazanırlar. İkiyüzlülük, bencillik ve açgözlülük, bulaşıcı hastalık gibi, toplumun bütün kesimlerine yayılır. Azınlığın doğrularının, çoğunluğun doğruları olarak sunulursa, haksızlıkların önüne hiç bir güç geçemez. Çünkü, azınlığın değerleriyle çoğunluğun değerleri çatışırlar. Çoğunluk sağduyuda birleşirken, azınlık birleşmez.

*

Sorunların ekonomik ya da kültürel yalnızca bir boyuta indirgenerek, bütünden soyutlanması, sağlıklı çözümler bulunmasını önler. Aynı şekilde sorumluluklar da, denetimsiz ve sorumsuz bir azınlığa yüklenirse, çözüm değil, sorun üretilir. Bu yüzden, ülkelerin sınırlı kaynaklarının dağıtılmasında ve değerlendirilmesinde, toplumun bütün kesimleri görev almalı ve sorumluluk yüklenmelidir. Görev ve sorumlulukların dağıtılmadığı ülkelerin, kurum ve kuruluşları kendilerini yenileyemezler.

*

Dünyada bütün olarak bakıldığında, ülkelerin ekonomik, siyasal ya da kültürel sorunlarının değil, bir sorunlar yumağının olduğu görülür. Çoğu kez, ekonomik alanda ortaya çıkan sorunların, kültürel alandaki sorunlardan kaynaklandığı gözlenir. Bazan siyasal alanda bulunan çözümler, ekonomik alanda sorunlara yol açabilir. Türkiye''nin yakın tarihinde, açıkca gözlendiği gibi, bugünün ekonomik sorunları, dünün kültürel çözümlerinden kaynaklanırlar.

*

Ekonomik, siyasal ve kültürel alanlarda ortaya çıkan sorunlara sağlıklı çözümler bulabilmek için, sorunun ortaya çıktığı alana özgü boyutlarıyla diğer alanlarla ortak boyutları, ayrıntılı olarak incelenmelidir. Hem ulusal, hem de uluslararası düzeyde, her alan birbirleriyle iletişim ve etkileşim içinde olan bir bütündür. Bir alandaki çözümün, başka bir alanda sorun doğurmaması için, dünyayla birlikte hayata da bütüncü bir gözle bakmak ve geniş bir vizyonda değerlendirmek, büyük önem taşır.

*

Hayatın canlılığı, değişik alanlarda ortaya sorunların ve sorunlara bulunan çözümlerin, bütünlük içinde ele alınmasına dayanmaktadır. Bütün ülkelerin karşı karşıya olduğu sorunlar, tek boyutlu düşünmekten kaynaklanmaktadır. Dünyanın her yerinde tek boyutlu düşünme dönemi kapanmış, çok boyutlu düşünme dönemi başlamıştır. Yeni yüzyılda sorunlar ve çözümler gibi, ülkeler de birbirlerinden bağımsız değildirler.

*

Bütün insanlığın bilgi ve bilgelik birikimine dayanarak, hayatı her boyutuyla kucaklayan, bütüncü bir bakış açısı geliştirmeden, dünyadaki sıcak ve soğuk savaşların önüne geçilemez.

*

Çok boyutlu bir dünyada, hiçbir ülke, hiçbir kurum ve hiçbir kuruluş, yalnız başına varlığını koruyamaz.