Anayasa Mahkemesi kararı ve "af"

Ekonomi allak bullak; işi düzeltmek için bir kurban daha verildi: Enis Öksüz.

Bir günah keçisi ile batakta olan ekonomik durumu düzeltmenin mümkün olamayacağını görüyoruz. Meclis içi alternatifleri tıkayanlar, "Teknokratlar Hükûmeti" çözümünü teklif ediyorlar.

Teknokratlar Hükûmeti

Bir tek Derviş''e dahi, siyasi destek tam olarak sağlanamadı. Bu yüzden, güven bunalımı derinleşti. "Çok sayıda Derviş" demek olan Teknokratlar Hükûmeti, kime dayanacak? Siyasetçi niçin Teknokratlar Hükûmeti''ne destek versin? Mecburen verse dahi, bu gönülsüzlük ile, güven bunalımını gidermek hiç mümkün olabilir mi?

Teknokratlar Hükûmeti''ne asker mi sahip çıkacak? 12 Mart''taki benzer bir kabinenin akıbetini ve başarısızlığı düşünün.

"Halk umutsuz, ne yapalım"diye düşünüyorsanız, önce siyasetteki bu gayritabiî yapılanmadan vazgeçeceksiniz: Siyaseti, yukarıdan inşa etme yerine, millete bırakacaksınız.

Bir günah keçisini bertaraf ederek, işleri halledemezsiniz.

Halka güven vermek için, saat 17 sularında basın toplantısı düzenleyen başbakan, söze "Günaydın" diye başlıyorsa, titrek bir sesle, sadece yazdıklarını okuyorsa, robot gibi yürüyorsa, hastalık söylentileri iyice yaygınlaşmışsa ve bütün alternatiflerin önü tıkalıysa, hem vatandaş, hem de bankacılar yaşadıkları ikinci krizden ve yedikleri kazıklardan sonra, fevkalâde temkinli davranacaklardır. Devlete öyle kolay kolay borç vermezler. Hatta, paralarını bankada bile tutmaktan çekinirler.

Son olarak 5 bankaya el konuldu. Ama IMF, özellikle medya ilişkili birkaç bankadan daha söz ediyor. Ve gene, özellikle Mesut Yılmaz''ın, bu bankaları himaye etmeye çalıştığı iddiaları piyasalara yayılıyor.

Yok... Türkiye, bu hükûmetle kendini toparlayamaz.

Ülke insanına umut mu vermek istiyorsunuz? Tayyip Erdoğan''ın önünü açın. Bakın göreceksiniz, borsa nasıl canlanacak, dolar istikrar kazanacak.

Anayasa Mahkemesi önemli bir kararın arefesinde. Hasan Celâl Güzel hakkında vereceği karar, Tayyip Erdoğan ile Yeni Oluşum''un kaderini etkileyecek. Mamafih, karar nasıl tecelli ederse etsin, sonuç değişmeyecektir. "Yenilikçi" denilen kadronun kurduğu parti, ortada başka bir seçenek bulunmadığı için tek iktidar alternatifi olarak görünüyor. Anayasa Mahkemesi''nin bu defa, siyasi mülâhazalara yenik düşmeyeceği umudunu taşıyoruz.

Güzel ve Erdoğan''ın durumundan başka, Anayasa Mahkemesi, Şartla Salıverme Yasası''nın istisna kapsamına aldığı ceza maddelerini de eşitlik açısından inceliyor.

Mahkeme, 31.3.1992''de verdiği kararla, bugün bazı noktalarda çelişkiye düştü.

1991 tarihli Terörle Mücadele Kanunu''nun geçici 4''üncü maddesi, bazı suçları (Anayasayı İhlâl "146"; uyuşturucu satma "405-407"; ırza geçme "414-416"; bölücülük "125") şartla salıvermeden yararlandırmakla birlikte, hapishanelerde geçirilecek süreyi, diğer hükümlülere göre, daha uzun tutmuştu. Bu suçlardan ölüm cezasına hüküm giyenler, 10 yıl değil 20 yıl yattıktan sonra ancak şartla salıverilecekti. Müebbet mahkûmiyet alanlar 8 yıl değil, 15 yıl, diğerleri ise hükümlülük süresinin 5''te 1''ini değil, 3''te 1''ini çekince hapishaneden çıkacaktı.

Anayasa Mahkemesi, o tarihte, 146, 405-407 ve 414-416''dan ceza yiyenlerin de, diğerleriyle aynı şartlardan yararlandırılması gerektiğini savundu.

İnfazda eşitlik

İnfazda eşitliğin altını çizen Anayasa Mahkemesi''nin (1992/20 sayılı 31.3.1992 tarihli) kararı şöyleydi:

"...Anayasa Mahkemesi''nin önceki kararlarına göre, yasa önünde eşitlik, herkesin, her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Anayasa''nın öngördüğü eşitlik, mutlak anlamda bir eşitlik olmayıp, haklı nedenlerin bulunması durumunda farklı uygulamalara olanak veren bir ilkedir. Ancak, aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme Anayasa''ya aykırılık oluşturur. ...Cezanın infazı, suçlunun topluma uyum sağlamasını ve topluma yeniden kazandırılmasını amaçlar. Bu amacın gerçekleştirilmesi, suça bağlı kalmadan ayrı bir programın uygulanmasını gerektirir. Tüm çabalar, suçlunun suça yeniden yönelmesini önlemek içindir. Bu da, infazın, mahkûmların işledikleri suçlara göre bir ayırıma gidilmeden, aynı esaslara ve belirli bir programa göre yapılmasını ve sonuçlarının gözlenmesini icap ettirir. Aynı miktar cezayı alan iki hükümlüden birinin, sırf suçunun türü nedeniyle daha uzun süre ceza çektikten sonra şartla salıverilmesi, cezaların farklı çekilmesi sonucunu doğurur ve bu iki mahkûm arasında eşitsizliğe neden olur. ...Böylece, infaz yönünden eşit ve aynı durumda bulunan mahkûmlar arasında şartla salıverme bakımından ayrı uygulama, Anayasa''nın 10''uncu maddesinde öngörülen yasa önünde eşitlik ilkesine uygun düşmemekte ve bu ayrılığın haklı bir nedeni de bulunmamaktadır."

Haklı sebeb ve istisna

Anayasa Mahkemesi, uyuşturucu satmaktan ve ırza geçmekten mahkûm olanların ayrı bir infaz rejimine tâbi kılınmalarını, haklı bir sebeb olmadığı için, yukarıdaki gerekçeyle eşitliğe aykırı bulurken, bölücülük konusunda eşitliğin bozulabileceğini kabul ediyordu:

"Anayasa''nın 38''inci maddesinde, ceza hukuku alanında yapılacak düzenlemelerde, yasa koyucunun suç ve cezalara ilişkin uyması gereken temel ilkeler belirlenmiştir. Suç ve cezalara ilişkin bu ilkelerin dışında, ne tür eylemlerin suç sayılacağı, suç sayılan eylemlere ne kadar ve ne tür ceza verileceği, nelerin cezayı ağırlaştırıcı ya da hafifletici neden sayılacağı, yasa koyucunun takdir alanı içindedir. Suç ve ceza yönünden sınırları belirtilen bu takdir alanı, ceza sisteminin tamamlayıcı bölümünü oluşturan infaz hukuku için de geçerlidir. Bu nedenle, yasa koyucu, şartla salıvermede hükümlünün yararlanma koşullarını, suç türüne göre ayırım yaparak, zaman içinde toplumun gelişmesini gözeterek, serbestçe, farklı biçimde takdir edebilir. ...Türk Ceza Yasası''nın 125''inci maddesinde belirtilen suçları işleyenlerin daha uzun süre cezaevinde tutulmasında, yasa koyucuyu farklı düzenleme yapmaya iten haklı neden vardır. Hükümlünün şartla salıvermeden yararlanabilmesi için gerekli olan iyi durumlu olma ve cezaevi kurallarına uyma koşulları, maddede belirtilen suçları işleyenler için aranmamıştır. Toplum düzeni ve kamu yararı gözetilerek suç türüne göre ayırım yapılmış ve bazı hükümlülerin şartla salıverilmesi için cezaevinde geçirecekleri süre daha uzun tutulmuştur."

Demek, 1992''de, Anayasa Mahkemesi''ndeki çoğunluk oyu, 125''ten mahkûm olanların infaz süresindeki farklılığı haklı bir sebebe dayandırarak uygun görüyordu.

Görüldüğü gibi, Anayasa Mahkemesi''nin kararları da tutarlı değil. 125''inci maddeden (bölücülükten) hüküm giyenlerin, daha uzun süre hapiste kaldıktan sonra şartla salıvermeden yararlanmalarını, bir haklı sebeb bulduğu için eşitliğe aykırı görmemişti Anayasa Mahkemesi''nin çoğunluğu. Tabiî, bu kararda, çoğunluk oyuna katılmayanlar da vardı. Bunlar, Yekta Güngör Özden, Selçuk Tüzün, Yalçın Acargün ve Ahmet Necdet Sezer''di. Sezer, üç arkadaşıyla birlikte, bölücülükten mahkûm olanların, diğer mahkûmlardan farklı bir infaz uygulamasına tâbi olamayacaklarını ileri sürmüştü.

Bazı çelişkiler

Anayasa Mahkemesi''nin incelediği Şartla Salıverme Kanunu''na, hem başlangıç tarihi, hem de bazı istisnalar açısından itiraz vardı.

İlk Şartla Salıverme Kanunu seçimlerden birkaç ay sonra (28.8.1999) çıktı ve başlangıç tarihi olarak 23 Nisan 1999''dan önce işlenen suçlara uygulanması benimsendi. Cumhurbaşkanı Demirel kanunu veto edince, yeni düzenlemede de (21.12.2000), Meclis sadece 23 Nisan 1999''dan önce işlenen suçları, kapsama aldı.

Dün verdiği kararla Anayasa Mahkemesi, aynı tarihi (23 Nisan 1999''dan önce işlenen suçların şartla salıvermeden yararlanmasını) kabul etti. Bunun yanı sıra, eski kararlarıyla kısmen çelişerek, bir çok maddeyi istisna kapsamında bıraktı.

Ama gene de, Anayasa Mahkemesi, 1992 tarihli kararında bugünkü kararının dayanağını bulabilir, toplumun hassasiyetinin dikkate alındığını söyleyebilir.

Nitekim, irtikâp, rüşvet, zimmet, çete, uyuşturucu, ırza geçme, dolandırıcılık gibi suçlar istisna kapsamında bırakılmıştır. Bir başka ifadeyle, infazda eşitlik olur, suç nevileri değil, suçlular göz önünde tutulur gibi bir gerekçeyle, hırsızlar, banka hortumlayıp çeteden yargılananlar, ırza geçenler, uyuşturucu satanlar şartla salıvermenin istisnaları içinde kalmıştır.

Böylece, Cavit Çağlar, Dinç Bilgin gibi kişilerin umutlu bekleyişi son buluyor.

Anayasa Mahkemesi''nin dünkü kararı, 1992 tarihli kararıyla çelişiyor. O tarihte, meselâ, ırza geçenlerle, uyuşturucu kullananlara da kanunun uygulanması hükmünü vermişti. Bugün uyuşturucu ve ırza geçmeyi istisna kapsamında bırakıyor.

Bakalım, Hasan Celâl Güzel konusunda ne yapacak?

Siyasi yasaklara karşı tavır alıp, Türkiye''nin önünü açacak mı?

Şunu hemen kaydedelim, eski kararına ters düşse dahi, Anayasa Mahkemesi''nin hırsızları, soyguncuları, ırza geçip, uyuşturucu satanları şartla salıvermeden yararlandırmaması toplumun hassasiyetine özen göstermesi faydalı olmuştur.

O zaman, siyasi yasak meselesinde de toplumun hassasiyeti gözardı edilmemeli.