Fakirleşiyoruz; küçülüyoruz

Geçtiğimiz yılın ikinci çeyreğinden itibaren üretimdeki yavaşlama, rakamlara yansımaya başlamıştı. Büyüme hızındaki artışın hızlı bir düşüş trendine girdiği ortaya çıktı.

1998 yılının üçüncü çeyreğinde, milli gelirin artışındaki yavaşlama iyice belirginleşti ve yılın son çeyreğinde negatif olarak gerçekleşti.

1999 yılı, Milli Gelirin ciddi boyutlarda azaldığı yıl olarak karşımıza çıktı. Bu yılın birinci çeyreğinde GSYİH % 8.5 oranında, GSMH ise % 8.4 oranında azaldı. Kafaları karıştırmamak için GSYİH ile GSMH kavramlarını açıklamaya gerek yok. Bunlara kısaca üretimin parasal karşılığı ya da milli gelir olarak diyebilirsiniz.

1999 yılının ilk üç ayında, 1998 yılının ilk üç ayına göre % 8.5 daha az ürettik. Bir başka açıdan, aynı oranda daha az tükettik.

Bir toplumun daha az üretmesi veya tüketmesi demek her şeyden önce fakirleşmesi anlamına geliyor. Üretimimiz ne kadar azalmış ise o oranda fakirleşiyoruz.

Milli Gelirin azalması çok sık rastlanan bir durum değildir. Bütün ülkeler milli gelirlerinin artırılması için uğraşır. Milli Gelir artarsa, ülkenin refah düzeyi yükselir, yeni istihdam imkanları ortaya çıkacağı için işsizlik azalır v.s.

Milli Gelirimizde 1994 Nisan ayında yaşanan krizden sonra düşüş yaşanmıştı. Bunun dışında Milli Gelir artışı hep pozitif olmuştu.

Milli gelirdeki düşüş devam edecek. Yılın üçüncü çeyreğindeki azalış oranı, ikinci çeyrekte ortaya çıkan azalış oranının üzerinde gerçekleşecek. Tahminler bu yönde. Deprem felaketinden kaynaklanan üretim azalmaları ve kayıpları üçüncü ve dördüncü çeyrekte rakamlara yansıyacak.

Kısacası önümüzdeki aylarda fakirleşme devam edecek. Yani insanlar bugün satın alabildikleri bazı şeyleri satın alamaz hale gelecekler. Binlerce insanın gelirlerinde ve harcamalarında azalma meydana gelecek. Binlercesi yardıma muhtaç duruma düşecek.

Milli Gelirin azalması, gelir dağılımının bozuk olduğu ve devamlı bozulduğu ülkelerde düşük gelir grupları üzerinde nisbi olarak daha fazla olumsuz etkiye sahiptir. Milli Gelir % 8.5 oranında azalmış ise dar gelirliye etkisi % 8.5''in üzerinde gerçekleşiyor. Buna mukabil üst gelir grubunda bulunanlar azalıştan daha düşük oranda etkileniyorlar. 100 lira gelir elde eden alt gelir grubunda yer alan birisinin geliri örneğin, % 20 oranında bir azalışla 80 liraya düşerken, 1000 lira gelir elde eden üst gelir grubunda yer alan birisinin geliri örneğin, % 5 azalışla 950 liraya düşer. Bu oransızlığın temel nedeni, alt gelir gruplarında bulunanların ekonomik olaylar karşısında pasif ve edilgen konumda, üst gelir gruplarında bulunanların ise aktif ve etken konumunda olmalarından kaynaklanmaktadır. Üst gelir gruplarında yer alanlar, ekonomik değişmeler karşısında alacakları pozisyonlarını kendileri belirleme imkanına sahiptir. Örneğin, bir fabrika sahibi, durgunluk ortamında, küçülerek ayakta kalma imkanına sahiptir. Ancak, işten çıkartılan işçinin yapabileceği çok fazla bir şey yoktur.

Ülkemiz açısından büyük sermaye gruplarına Devlet''in borçlanma politikası yoluyla çok yüksek reel faiz ödeyerek kaynak aktarması, gelir dağılımını daha da bozmakta ve yukarıdaki değerlendirmeyi daha vahim hale getirmektedir.