Kötü tecrübe, yanlış hesap ve dengesiz denge

Görev süresinin uzatılması için neredeyse hükümet eliyle "milli seferberlik" ilan edilen kişi, bu ülkenin dengeleyici kurumlarının en önemlisine tüm dengeleri zorlayan bir biçimde yerleştirilmeye çalışılıyor.

Demirel''i yeniden seçtirmek üzere "seferber" olan hükümetin varlık sebebine uygun davrandığını söylemek gerekir. Bu hükümet, 28 şubat statükosunu siyasetin imkanları içinde devamlı kılmak üzere iş başına gelmişti. MHP''nin üzerinde hareket etmek zorunda kaldığı "dengeler", Ecevit''in şahsında temsil edilen devlet "tecrübesi" ve Mesut Yılmaz''ın ince ayarlı ve çok vektörlü "hesapları" birleştiği zaman ortaya çıkan tablonun bu olması kaçınılmaz.

Demirel''li Türkiye''nin devamlılığı adına yürütülen "faaliyetler" son derece ilginç hesapları içeriyor kuşkusuz. Bu hesaplar kendilerine bir sahne bulmuşken, olan Türkiye''ye oluyor tabii. Türkiye''nin "siyaset sosyolojisi" bütün tehlike sinyallerini çalıştırıyor. Eğer Demirel yeniden seçilmenin bir yolunu bulursa, bu, öyle bir psikolojik atmosferde gerçekleşecek ki, Demirel''in kendini tanımlamak üzere pek severek kullandığı "Türkiye''ye hizmet" söylemi, artık yön değiştirerek Demirel''e "Türkiye''nin hizmeti" haline gelecek. Başkanlık sistemindeki bir başkanın tüm yetkilerini kuşanmış, ama sorumluluklarından azade bir çerçeve ile başa gelecek Demirel.

Zaten ortada Demirel''in 1997''den beri gösterdiği performans olmasa bile işin çerçevesini oluşturan psikolojik atmosfer öylesine koyu bir "kişi kültü" üzerinde temelleniyor ki, bu temelde iş başına gelecek birinin kendini ülkenin "çimentosu" olarak hissetmemesi imkansız dense yeridir. Bu sabah ülkenin içine doğacağı atmosferin böyle bir kilitlenmeye mecbur hale getirilmesi, aslında görev süresi uzatılması düşünülen kişinin 40 yıldır bu ülkenin kurumsallaşmasına ne kadar hizmet verdiğinin göstergesidir. Doğru düzgün kurumsallaşmış bir ülke, kişiler üzerinden yapılan tartışmalar ile "beka sendromu"na girer miydi. Ülkenin 40 yıldır başında olan biri gerçekten başarılı olmuş olsaydı, gerçekleştirdiği kurumsallaşmalarla, bu ülkeyi "kişilere endeksli politikaların arenası" haline sokar mıydı?

Bütün bu sorulara verilecek cevaplar biliniyor aslında, bilinmesine rağmen Demirel''in görev süresinin uzatılması için böylesine bir tartışma yürütülmüş olması, o üzerinde hassasiyetle durulduğu söylenilen "sistemin dengelerini" hepten bozuyor zaten. Görev süresinin uzatılması için neredeyse hükümet eliyle "milli seferberlik" ilan edilen kişi, bu ülkenin dengeleyici kurumlarının en önemlisine tüm dengeleri zorlayan bir biçimde yerleştirilmeye çalışılıyor. Bu durumda "denge makamı" olan cumhurbaşkanlığının "nasıl dengeleneceği" bizzat sorun olacak. Ülkenin en önemli "hakemli kurumu" tartışılmaz bir "hakimiyet kodu" haline gelecek bu süreçte ve "dengeler tek yönlü" olarak bozulacak. Hükümetin de Meclis''in de "fiili şekillendiricisi" köşk olacak. Bu durumda köşkte başkanlık sisteminin tüm yetkilerini kuşanmış ama sorumluluklarından uzak kalmış bir idare yerleşikleşecek.

Bütün bu şema, "yeni çelişkiler" ve bunlara bağlı güç ilişkileri ile yeniden tanımlanan dünyada ayakta kalmakla yetinmek istemeyen, daha "merkezi roller" üstlenmeye çalışan bir ülkenin yapmaması gereken şeyler. Bir ülke hem iddiasını korumak istiyor, hem de bu tartışmalara "gömülüyorsa", bunun açık sonucu, o ülkenin tümüyle dünya liginden çekilmesi, fakat bunun farkında bile olmamasıdır. Kendi çıkarlarını iç siyasetinde tanımlamaktan bile bu derece uzak olan bir ülkenin, dünyanın dinamik şartlarında kendine bir yer açmasını kimse aklından bile geçirmez artık.