Yeni imkanların adresi olarak depolitizasyon

Seçime katılımın miktarı ile depolitizasyonun derecesi arasında birebir bağlar kurmak Türkiye şartlarında çok mümkün değil. Böyle bir teşebbüs çok yanıltıcı sonuçlar doğurabilir. Çünkü para cezasından kurtulmak adına sandık başına gitmek hâlâ birçok şeyden daha belirleyici. 14 Nisan tarihli Hürriyet''te Mümtaz Soysal''ın işaret ettiği şekilde, boş atılan oylarla usulüne uygun olarak mühürlenmediği için geçersiz sayılan oylar ayrı değerlendirebilseydi, depolitizasyonun yan etkilerinin belirleyiciliği konusunda kaydadeğer veriler yakalamak mümkün olabilirdi. Fakat boş atılan oy pusulaları geçersiz oy kategorisinde değerlendirileceğinden, böyle bir imkan sözkonusu değil.

Öyleyse depolitizasyonun izi nerede/nasıl sürülebilir?

Büyükşehirleri işin bir miktar dışında tutacak olursak, seçmenin hangi tercihlerle oyunu kullanacağı konusunda ciddi tahmin güçlükleri var. ''Susurluk'', ''kartel'', ''din istismarı'', ve/hatta ''28 Şubat'' gibi seçimin kodu durumunda görülen kavramların, ideolojik eğilimleri yoğun olmayan geniş seçmen kitlesinin tercihlerini belirlemede ne derece etkili olacağı çok tartışma götürüyor. Devletin, medyanın ve siyasi partilerin birbiriyle örtüşen, çatışan veya birbirini yatay ya da dikey kesen yayınları ile seçmenin ''decoder''i arasında bir uyumsuzluk olduğu açıkça görülüyor.

Açık olan şey şu: seçmen, mevcut güç odaklarının birbirlerine yaptıkları hamlelerin ''gereği'' ile ilgili değil. Bir güç odağının diğerine dönük hamlesinin yanında yer almak ve hamleyi yapanı güçlü kılmak amacıyla hareket eder gözükmüyor. Bir hamlenin yanında yer alması, hamleyi yapanın kazancına katkıda bulunmak için değil, hamleye muhatap olanın hakettiğine inandığı zararı tesis etmek üzere oluyor. Bu bakımdan, bu seçim, seçmenin pozitif tercihlerinden çok negatif tercihleriyle hareket etmeyi tercih ettiği bir seçim olarak belirginleşiyor. Siyasetten kaçınma temeline oturan bu hareket tarzı, tepkilerin, hem de siyasi duraklarının getirisi hiç hesaplanmayan tepkilerin merkeze yerleşmesine yol açıyor. Bunun çevre düzenlemesinde varolan dinamikler, doğal olarak, depolitizasyonun etkinleşmesi anlamına geliyor: Kamuoyu üretim merkezleri bir tür kablolu yayın gibiyken seçmenin ekranı tam bir ''tabula rasa.''

Anglo-sakson tipi ya da Batı Avrupa tarzı bir depolitizasyon değil bu. Kendine özgü bir şey. İçinde gerçekçi bir siyasi düzenlemenin beklentilerini koruyor. Tepki yönüne sevkettiği dinamiklerinin, gerçekçi bir siyaset yönüne çevrilmesi için gereken ''esnekliği'' barındırıyor. İşte bu noktada reel değişim tartışmaları güç kaybetse de, ''değişim'' iması gücünü koruyor. Depolitizasyon, değişimin kaybetmesi anlamına gelmiyor, nadasa bırakılması anlamına geliyor. Seçim sonrasının siyasi zemini, bütün imkansızlıklarına rağmen, hantallıklarından arınmış bir oyunu başlatacak imkanları tam da herşeyin dibe vurduğu noktada yeşertmeyi işaret ediyor. Oluşan tam bir ''tabula rasa''dır, ve siyaset ekranına yeni şeyler yazılması mümkündür.