TR
EN
AR
FR
RU
UR
yüzyıllardan süzülen sözler
sevgili okuyucularım.. atasözlerimin ata yâdigarı olduğunu bilirsiniz.. her biri, birer mânâ ve söz incisidir.. ve dahi birer şiir parçasıdır.. kelimeler ve cümleler gönül ve mânâ imbiğinden geçirilerek atasözü haline getirilmiştir.. gönlüm gam ve kasavete düştüğü zaman da neş''em yerinde bulunduğu vakit te elime aldığım kitaplardan birisi hep “atalar sözü” olmuştur.. o kitap âdetâ bir edebiyat hazînesidir...
doğumundan ölümüne kadar insanoğlunun başından geçen serencamın ve insanlar arasında vukûa gelen olayların, münasebetlerin, alışverişlerin, kavgaların ve dostlukların kanunlarını, âdetâ elle tutulur gibi dile getiren atasözleri, hem bir yaşantı rehberidir, hem de âdemoğlunun kaderini ve bütün hayatını temsil eden bir şiirdir, bir destandır...
bugün size zaten çoğunu bildiğimiz bu destanın küçük parçalarından üçbeş tanesini hatırlatmak istiyorum.. tâ ki, atalarımızın binlerce yıllık birikiminden süzülmüş bu mânâ parçalarının nasıl birer ateş olduğunu, satıhtan derinliklere doğru nasıl yayıldığını bir miktar anlayabilelim...
uçsuz bucaksız bu hazineye şöyle gelişigüzel dalarsak karşımıza neler çıkmıyor ki:
* * *
âdet insana tabiat olur.. (ohalde iyi adetlere yapışmaya bakacağız)
adamın kötüsü olmaz, meğer ki züğürt ola.. (demek bütün kötülükler fakirlikten doğuyor.. çalışkan adam, çalışan adam ne fakir kalır, ne züğürt olur.. alın teriyle geçinen adam, tembellikten yılmayan adam; asıl aslanın o olduğu anlaşılıyor)
adâvetin (düşmanlığın) sonu rezalettir.. (sadece hakkını savunur başkasının hakkına da tecavüz etmezsen, düşmanlığa sebeb kalır mı?)
âdemoğlu hilekardır, kimse bilmez fendini - kime iyilik edersen sakın ondan kendini.. (ben bu fikirde değilim ama bazı karışık hislerin esiri olup ta nankörlük edenler çıkabilir mi diye düşünülse gerektir)
adam olana tâzir gerekmez, çehre ile bakmak elverir.. (tâzir=azar, azarlama)
adam ikrarından, hayvan yularından çekilir.. (ikrar=söyleyiş, beyan)
(bir başka atasözü de (lâf insanın yarısıdır) der.. bir diğeri, (üslububeyan, ayniyle insandır) demez mi?.. suçluyu, yahut şahidi sorguya çekmek, ikrarından yakalamak için olsa gerektir..
adam eti ağırdır.. (bu sözün görünen görünmeyen mânaları vardır.. hepsini de sevgili okuyucularıma bırakırım)
adalet ile zulüm bir yerde durmaz..
aç.. yanından kaç..
açın karnı doyar, gözü doymaz..
aç yanında sarpın kurcalanmaz.. (sarpın= gıda deposu)
aç ile dost olayım diyen evvelâ karnını doyursun
aczini itiraf eden ehliyetini ispat eder..
acı acıyı keser, soğuk da sancıyı..
aç, kiminle olsa savaşır..
ağrısız baş mezarda olur..
ağır ağır demeli, çabuk çabuk yemeli..
ağanın gözü, yiğidin sözü..
ahmak ahmağı bulur
ahmak gelin, yengeyi halayık sanır.. (halayık=hizmet eden kız)
akçesi ucuz olanın kendisi kıymetli olur..
akçeli adamdan dağlar korkar..
akçenin yüzü sıcaktır..
akı
bir vezirdir, gönü
bir padişah..
akı
fiilin lalasıdır..
aklı başında olan kuru kavgaya düşmez..
aklın haricinde iş tutma..
aldatayım diyen aldanır..
âlem, ağyârdan hâli değildir.. (ağyar: gayrileri, muhalifler)
alçak yer yiğidi hor gösterir..
alacakla verecek ödenmez
akraba idik akreb olduk bizbize, ayrı düştük bakmaz olduk yüzyüze.. (miras olayları, akraba arasını nası
açar akı
sır ermez; akraban hasta olsa, parasız kalsa imdadına kim koşacak, bir düşünmek gerekmiyor mu?)
âlemde itibar zengin ile güzeledir.. (bu söz, kısa görüşlülerle eşyanın ve mahlükatın dış görünüşüne bakanlar için doğru olsa da akıllı, arif ve gerçekçi kişiler için muteber değildir)
alma delinin kızını soy kovalar.. (her zaman değil)
altın altın deyip durma altında kalırsın..
* * *
son yıllarda yayınlanmış iki atasözleri kitabı:
1)atalarsözü (müntehabatıdurubuemsal: ahmet refik paşa)''nın eserini inceleyerek kendi yorum analiz ve açıklamalarıyle birleştirip yayınlayan: prof. dr. recep durmaz''dır.. (bilimevi basın yayın, 0216 327 65 61 )
2) atalar sözü yerde kalmaz; müjgan üçer (sivaslılar vakfı yayını, 0216 461 18 06)
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.