Gözün üstünde yükselen minare

Haberi okudunuz mu bilmiyorum, İsviçre''de minare yapımına yasak getirip getirilmeyeceğine karar vermek amacıyla düzenlenen referandumda, seçmenin yüzde 57''den fazlası minare yasağına destek vermiş. Ülke çapındaki minarelerin toplamı 4''ü geçmediği halde üstelik…

Bu noktada, temel hak ve özgürlüklerin referanduma sunulamayacak olmasından, sonucun ülkenin anayasasına ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi''nin ilgili maddesindeki din özgürlüğü fıkrasına aykırılığından sözedecek değilim. “Vaaay, adını altın harflerle özgürlük kalemlerimizin başına yazdığımız İsviçre''nin vaatleri fos çıktı” şeklinde ahlanıp vahlanacak da…

Ne olurdu en fazla? İsviçre''nin bisikletli bakanlarını bizim burnu kaf dağına uzanan kibir abidesi siyasilerle kıyaslamaktan, İsviçre''nin adı sanı bilinmeyen Genelkurmay Başkanı''nı, asker dendiği anda hazrola geçen yerli bürokrasi ve medya geleneğine örnek vermekten vazgeçerdik, olur biterdi.

Ama naçiz kanaatimce, çelişkinin hası bu değildi.

Beni ilgilendiren bu referandumun gerekçesi oldu; oylamanın şeriatın geleceğinden korkanların isteğiyle düzenlenmesi. 11 Eylül sonrası Avrupa''da baş gösteren İslamofobia''dan neredeyse hafifletici unsur olarak sözedilmesi.

Madem İsviçre''ye şeriatın gelmesinden korkuluyordu; günde beş vakit içinde buluşulup ibadet edilen, sohbet edilen, kararlar alınan camiler değil de, şerefelerinden ezan bile okunmayan bodur, işlevsiz bırakılmış minareler niye göze battı?

Sakın “camileri kaldıralım” demenin aşırılık anlamına gelecek, ayrımcılığı iyice gün yüzüne çıkaracak olmasından ve İslamsevmez Avrupalılar''ın artık bu kadarına cesaret edemeyeceğinden olmasın. Hele de İslam dünyasından gelme olasılığı bulunan ekonomik yaptırımların bir Avrupa ülkesinde varoluş-yokoluş mesabesinde depremlere neden olacağı bilinen şu ekonomik kriz ortamında.

Oysa bana kalırsa, camilere dokunmayıp, minareleri şeriatla ilişkilendirmek de başka bir kapıya çıkmıyor. İslam inancının gösterenlerinin başında gelen minareler de en az ibadet mekanları olan camiler kadar toptan bir aidiyeti, toptan bir mensubiyeti temsil ediyor. Bu aidiyete terörle, şeriatla bağlantılandırarak ayrımcılık uygulamak, en başta Batılı değerler sistemine göre yargılanması gereken bir suç anlamına geliyor.

Haberde ayrıca, İsviçre''deki Protestan ve benzeri dini cemaatlerin minare referandumuna karşı çıktığı belirtiliyordu.

Bu, ritüellerini beğenelim beğenmeyelim, akidelerini onaylayayım onaylamayalım her dinin kendi kavlince bir vicdan ölçüsü olduğu gerçeği hatırda tutulursa, çok da şaşırılmayacak bir reaksiyon. Milliyetçiliklerin din olgusunun geri çekilen dalgaları üzerinden inşa edildiğini ve sekülarizmin yarattığı anlam boşluğunu ırksal özelliklere dayalı milli kimlik etrafında biçimlenen aidiyet ile doldurduğunu söyleyen Benedict Anderson (Hayali Cemaatler) haklı yani. Bunun adı modern milliyetçiliktir ve bu noktanın altını biraz daha kazıdığınızda karşınıza çıkacak olan da Hitler''dir ya da benzerleridir.

Avrupalılar “Günah çıkara çıkara günahımız kalmadı, ne Hitler''i?” diyebilir, bunda haklı da olabilir. Ancak, “Kendi kültürüm iyidir, çünkü kendi davranış ve tutumlarımı gözümde anlamlı kılar” demek aynı zamanda başkalarını ötekileştirmek anlamına da gelebilir. Ötekileştirmek yani kendi kültürünü çatışma vesilesi ve gerekçesi saydığında “senin gibi olmayana” yaptığın şey.

Bir de şu ifadeler var tabii:

İsviçre Halk Partisi üyesi Walter Wobmann: “Minareler kabul edilirse, bunun arkasından sıra müezzinlerin ezan okumasına gelir”.

Parlamento üyesi Ulrich Schlüer: “Minare dinî bir sembol değil. Şeriat kanunları ile İsviçre yasalarını aynı noktada buluşturmak için kullanılan siyasi bir simge. Ancak şeriat kanunları İsviçre hukukuna çok büyük bir tezat oluşturuyor. Asıl sorun bu.”

Bu sözlerin mantığı bana tanıdık geliyor, şöyle ki: Başörtülü kızları okullara alırsak, devlet memurluğunu da isterler bunlar. Bunlarınki masum bir inancın göstergesi değil, siyasi simge…

Demek ki ”gözünün üstünde kaşın var” demenin yöntemi, hiçbir ülkede, kültürde, dilde değişmiyor.