Avrupa’da bir Filistin müzesi

Dünyanın önde gelen sanat dergilerinden/gazetelerinden The Art Newspaper’da okuduğum bir haberi aktarmak istiyorum. 'Avrupa'da çağdaş Filistin sanatına adanmış ilk müze' Edinburgh'da açılacak

Habere göre Amerika’da yer alan Filistin Müzesi, ilk uydu projesini 17 Mayıs’ta Edinburgh’da açacak. İskoçya'nın tarihi bölgesinde, UNESCO Dünya Mirası Alanı ve sivil sanatlar merkezinde yer alacak yeni müzenin kurulması, "Batı medyasının Filistin'e yönelik sürekli olumsuz haberleri ve Filistin etkinliklerinin endişe verici iptalleri karşısında çok önemli" diyor müzenin direktörü Faisal Saleh.

Müzenin ABD'nin Connecticut kentindeki ana merkezinden Edinburgh'a genişleyerek, "Filistin Müzesi ABD, Filistinlilerin sesleri için hayati bir platform sağlamayı, egemen anlatılara meydan okumayı ve Filistin'in zengin kültürel mirasını sergilemeyi amaçlıyor." Sözleriyle devam ediyor.

Ekim 2023'te İsrail’in Gazze’ye ve Filistinlilere karşı başlattığı soykırımdan beri, ev sahibi kurum tarafından Birleşik Krallık genelinde Filistin kültürüne odaklanan çok sayıda etkinlik iptal edildi. Buna, Aralık 2023'te Bristol'daki çağdaş bir sanat merkezi olan Arnolfini'de yapılması planlanan bir film gösterimi ve şiir gecesi de dahildi. O dönemde merkezden yapılan açıklamada, güvenlik endişelerine atıfta bulunularak, "film, performans ve tartışma panellerini birleştiren etkinliklere ev sahipliği yapmamız, etkinliğin siyasi faaliyete sapmayacağından emin olamayacağımız anlamına geliyordu" denildi.

Geçtiğimiz Aralık ayında, Filistin Müzesi ABD, İsrail'in büyükelçisini geri çağırmasının ardından boşaltılan Dublin'deki eski İsrail büyükelçiliğini kiralamayı düşündüğünü söyledi. Ancak Saleh, çabalarının "engellendiğini" söylüyor. Bu, İrlanda Filistin Dayanışma Kampanyası'nın büyük desteğine ve hatta İrlandalı ünlü savunucularının çabalarına rağmen gerçekleşti. Saleh, Edinburgh'daki 13a Dundas Caddesi'ndeki alanın İskoç Filistin Dayanışma Kampanyası'ndaki arkadaşları tarafından müsait olduğu konusunda uyarıldı ve bazı sert rekabetlere rağmen kiralayabildi. Arusha galerisinin eski evi olan alan, 1810 yılında inşa edilmiş binada yer alıyor. Saleh, alanın yerel gönüllüler tarafından yerinde işletileceğini söylerken, alanı uzaktan denetleyecek.

Müzenin açılış sergisi, son on yıldaki Filistin sanatının retrospektifi olacak. Çok çeşitli ortamlarda ve farklı nesillerden Filistin ve diasporasından sanatçıların eserlerini sergileyecek. Bunlar arasında Samia Halaby, Nabil Anani ve Sana Farah Bishara yer alıyor. Mohammed Alhaj ve Maisara Baroud gibi Gazzeli sanatçıların son dönemde yaptığı eserler, orijinal halleriyle veya dijital reprodüksiyonlarıyla sunulacak. Gelecekte daha fazla tematik sergi düzenlemeyi beklediğini açıklayan Saleh, yeni mekan hakkında şunları söylüyor: "Daha iyi bir yer bulamazdık. Edinburgh'un zengin kültürel yapısı ve sanatsal ifadeye olan bağlılığı, onu uydu müzemiz için mükemmel bir merkez haline getiriyor. Filistinli sanatçıların hikayelerini ve yeteneklerini toplumla ve ötesinde paylaşmayı dört gözle bekliyoruz.”

Bu haberi okuyunca keşke Türkiye’de de benzer bir oluşum gerçeklese istedim. Hep söylüyorum, tekrar söylemekten zarar gelmeyeceğini düşünüyorum. Ülkemizdeki sanat dünyasının yönü Batıdır, doğulu hele Ortadoğulu bir simayı görmek nadirattandır. Ortadoğu’yla ilgilenenler de çoğunlukla politika, uluslararası ilişkiler, ilahiyat konularında kalıyorlar. Hal böyle olunca Suriye, Irak, İran, Filistin, Mısır gibi ülkelerin sanatına dair bilgimiz ancak bireysel çabalarla gelişebiliyor. Umarım ilerleyen dönemlerde bu değişir.