Gerilerdeyiz

Hayal kırıklığına uğrayacağını bile bile insan o kadar yolu tepip Frankfurt''a gelir mi? Normal bir insan elbette gelmez; ancak dünyanın gittiği istikameti hiç değilse biraz öncesinden fark etmek isteyen için her yıl burada kurulan uluslararası kitap fuarına uğramak üstlenilmesi kaçınılmaz bir görev. Ben, iki yıl önce bir günlüğüne uğradığımda tadı damağımda kalmış, ağız tadıyla gezebilmek için bir kaç gün geçirme kararını o zaman vermiştim. Kararın infazı bu yılmış...

Frankfurt''taki fuar alanı, yılın değişik zamanlarında, farklı konulardaki fuarlara evsahipliği ediyor. Kitap fuarı onlardan biri, ama galiba en ünlüsü; dünyanın dört bir tarafından binlerce yayınevi sahibi, editör, kimi yayınlamakta oldukları kitaplara pazar bulabilmek, kimi de revaçtaki yazarlarla önceden görüşüp anlaşabilmek için yollara düşüyor. Herhangi bir dilde yayımlanmış bir kitabı kendi dilinde çıkarmak isteyen yayıncılar için de mutlaka uğranılması gereken adres burası... Frankfurt ve civarındaki oteller, kitap fuarı düzenlenen tarihlerde, önümüzdeki beş yıl için şimdiden rezerve edilmiş durumda...

Aslında ilk bir kaç gününde fuar sadece profesyonellere açık; yazarlar, yayıncılar, gazeteciler o günlerde birbiriyle temas kurabiliyorlar. Ama, o binadan ötekine koşarken fark ettiğim, yayıncıklıkla ilgisi olmayan sıradan kitapseverler de, o ilk günleri kaçırmak istemiyor. Yoksa, fuar iğne atsan yere düşmez durumuna sadece halka resmen açık olduğu son iki günde gelirdi. Halbuki, ilk günler de gerçekten çok kalabalık oluyor...

Buraya bu defa fuarı ayağıma kara sular inene kadar gezmek niyetiyle geldiğim için bütün binaları teker teker dolaştım; bazılarını bir kaç kez. Çokça dolaştıklarım dilinden anladığım ülkelerin salonları oldu; bir de elektronik yayıncılık alanında kaydedilen gelişmeleri yakından görmek için o ürünlerin sergilendiği binayı dönüp dönüp yeniden gezdim. Kocaman bir binanın ilk katı, bütünüyle CD-Rom teknolojisiyle hazırlanmış veya İnternet aracılığıyla ulaşılan kitaplara ayrılmıştı...

İnternetten artık sadece haberleşmek veya bilgi derlemek için yararlanılmıyor; sınavlar ve dersler için de büyük kolaylık sağlıyor İnternet. Bir firma, İnternet üzerinden İngilizce öğretim servisi başlatmış, onun tanıtımı yapılıyordu. İnsan, izlerken, bir sınıfta ders dinler veya sınav olurmuş gibi hissediyor kendini. Teknoloji hem sınır tanımıyor, hem de bir zamanlar çok pahalı olan hizmetleri müthiş ucuzlatıyor...

Topladığım bütün broşürleri yanıma alacak mıyım? Doğrusu bilmiyorum, ama yayınevlerinin broşür ve kataloglarıyla karşılaşınca kendimi tutamayıp birer tane aldım. Sevdiğim yazarların yakında çıkacak eserlerinin adlarını öğrenmek bile bana heyecan veriyor. Kitabın bu kadar büyük rağbet görmesi, dünyanın her tarafından insanların kitap etrafında toplanmak üzere bir araya gelmeleri ise bir başka heyecan kaynağı...

Türkiye de fuardan uzak kalmıyor yıllardan beri, ancak başta kaydettiğim hayal kırıklığı Türkiye pavyonu ile ilgili. Bu yıl Yayıncılar Birliği nisbeten düzgün bir toplu stand kurmuş fuarda; hemen yanında Arap ve İranlı yayıncılar yer alıyor. Doğan Medya Grubu Batılı yayıncıların yanını tercih etmiş kitap ve dergilerini sergilemek için... Türkiye fazla bir göz doldurmuyor. Yine de varlığını gösterdiği için şükretmemiz gerekiyor; insanlar hâlâ düşünüyor, düşündüklerini yazıyor, yazılanlar kitaplaşıyor ve okur önüne sunuluyor diye... İştahların bu kadar kaçık olduğu bir ülkede yayıncılık kolay göze alınır bir macera değil çünkü...

Türkiye standının gözden uzak bir köşede bulunmasına karşılık, Türkiye''den olayı yakından izlemek üzere yolunu buraya düşüren yayıncıların fazlalığını görmek insana umut veriyor... Timaş Yayınları''ndan Osman Okçu''yla fuarda karşılaştım. Bilgisayar kitapları da yayımlayan Alfa Yayıncılık da işe yarayacak eser arayışındaydı. Yaptığı işi ciddiye alan yayıncıların her yıl tekrarlanan bu buluşmaya koşarak gelmesi şart...

Bizde yayınlanan kitap sayısı da, her bir kitabın tirajı da acınacak durumda. Yayınlanan kitap sayısı en az ülkelerden biriyiz; her bir kitap ancak bir kaç bin adet basılıyor... Sadece yazarlıkla geçinenlerin sayısı, bu yüzden, bir elin parmaklarını aşmıyor bizde... Buna karşılık, İngilizce konuşulan ülkelerde, yazar, eğer eserleri heyecanla beklenen ünlü biriyse, her yıl bir kitap yazarak dünyanın en zengin insanı hayatını sürdürmeyi başarabiliyor. Bugün, yazacağı roman için çok önceden milyonlarca dolar avans alan yazarlar var dünyada. Tabii, bu sayede, eser kaleme alma câzip, kitaba ilgi de fazla o ülkelerde...

Fuarda her yıl bir ülke ''onur konuğu'' ilân ediliyor; bu yıl sıra Macaristan''daydı, gelecek yıl ise Polonya''da... Macarlara fuarın en büyük binalarından biri tahsis edilmişti özel etkinlikler düzenleyebilsinler diye... Gelecek yılın onur konuğu Polonya, kendi dilinde yayımlanmış eserleri dünyanın malı yapabilmek için ön tedbir alma ihtiyacı hissetmiş; sektör dergilerine, "Yazarlarımızın kitaplarını yayınlayacak dünya yayıncılarına her türlü kolaylığı yapmaya hazırız; eseri siz seçin, biz bedava tercüme ettirelim, telif hakkı da almayalım" türü reklâmlar vermiş Polonya edebiyatçılar birliği...

Türkiye''nin kitap alanında katetmesi gereken mesafe hiç de az değil, haberiniz olsun...