Asya Finans"tan "Hoşgörü Müziği"ne katkı

Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı, geçtiğimiz hafta içinde "Birlikte Yaşama Sanatı-Hoşgörü 700" başlıklı önemli bir organizasyona imza attı. Yurt içi ve yurt dışından çeşitli araştırmacılar ve yazarlar, sempozyuma katılarak konuşma yaptılar.

"Birlikte Yaşama Sanatı-Hoşgörü 700", tam da Osmanlı''nın çoksesliliğini ve çokrenkliliğini ifade eden; "Semavi Dinler Konseri" adlı bir konser ile sona erdi. Asya Finans''ın sponsorluğu ile gerçekleşen konsere Tümata, Musevi Havrası Korosu, Süryani Kadim Kilise Korosu, Ermeni Kilisesi Korosu, Katolik Kilisesi Korosu ve Türk Tasavvuf Müziği Korosu gibi topluluklar katıldı. Osmanlı coğrafyasında yaşayan bütün dînî toplulukların sesini yansıtan ve sunuculuğunu da Müşfik Kenter''in yaptığı konser, Ayten Alpman''ın "Memleketim" adlı şarkısını seslendirmesiyle sona erdi.

Bu tür etkinliklere, birbirimizi daha iyi tanımamız ve yakınlaşmamız için, müzik gibi ortak bir dili kullanmaya ihtiyacımız var. Asya Finans''ın desteği ile bu etkinliği gerçekleştiren Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı''nı tebrik etmek gerekiyor.

Muzaffer Sarısözen, bildiğim kadarıyla Türkiye''de etnomüzikolojik anlamda ilk çalışmaları yapanlardan. Ondan sonra da -konservatuarda halk müziği hocamız olan- rahmetli Nida Tüfekçi''nin halk müziği çalışmalarında önemli gayretleri olduğunu biliyorum. Şimdi, etnomüzikolojik çalışmalar -pek tatmin edici ve yeterli olmamakla birlikte, eskisine nazaran- Türkiye''de epey ilerledi diyebiliriz.

Rahmetli Nida Tüfekçi, bir halk türküsünün ortaya çıkış hikâyesini anlatırken, olayın yaşanmışlığına özellikle temas eder ve halk ozanının bizzat yaşadığı, gördüğü şeyleri sazıyla dertleşip dile getirdiğinden bahsederdi. "Bağrı yanık ozan, havada turnayı görür, ''Allı turnam bizim ele varırsan'' diye türkü yakar; kara treni görür ''Kara tren gelmez m''ola, düdüğünü çalmaz m''ola'' diye türkü yakar" derdi. Halk müziği geleneğinde bir olayı yaşamak önemli. Çünkü yaşadığınız hüznün, sevincin, heyecanın... birtakım insanî duyguların dışavurumudur halk müziği. Onun için türkülerde bu toplumun uzun hikâyesi gizlidir. Ozan, ama gerçek ozan, yaşadığını, hissettiğini anlatmış. Onun için de yüzyıllar boyunca dilden dile, hiçbir satırı dahi unutulmadan yaşayıp gelmiş... ve muhtemelen bundan sonra da yaşayıp gidecek. Ne zamana kadar ? Birtakım sahtelikler, gerçek olanları bastırıncaya kadar. Ne yazık ki bu da yavaş yavaş tezahür etmeye başladı. Gerçeklerin buharlaşıp gittiğini, öneminin kalmadığını, pazar değeri olanın, medyatik olanın prim yaptığını görüyoruz artık. Bereket versin, yine de dinleyicinin yüreğine ulaşabilen halk ezgileri yaşamaya devam ediyor. Çünkü insanda tutunacak bir yer bulabiliyor. Yürekten çıkıyor... yüreğe ulaşıyor.

Türküler, yaşanmış bir olayı anlatır... ya da olayı bizzat yaşayan ozanın hikâyesini. Ozanın yüreği yanıktır... bu sebepten dolayı, türküsü de yanıktır. Bir Hacı Taşan''ı, bir Muharrem Ertaş''ı, bir Neşet Ertaş''ı dinlerken bunu hissedebiliyorsunuz. Türkü ile yaşıyor, türkü ile konuşuyor, derdini türkü ile anlatıyor bu insanlar. Dinlediğiniz her türküde de samimiyetin izlerini açık bir şekilde görebiliyorsunuz.

Şimdi... bugünlerde şehirli ozanların türküye benzer şeyler yapmaya çalıştıklarını görüyoruz. Türkü değil... ama türkülerden esinlenilerek yazılmış şeyler. Yakılmış değil, yazılmış şeyler. Bir bağlama yetiyor. Bir de yazdığınız şeyin içine "Allı turna", "Kara tren" vesaire gibi, türkülerin geleneksel malzemelerini koydunuz mu, iş bitiyor. Sözgelimi, Türkiye''nin demiryollarında, (şu günlerde Türkiye''yi dolaşan Cumhuriyeti Treni dışında) dumanlar tüttüre tüttüre, ağır ağır giden kara trenler yok artık. Hayatı modern şehirlerde geçen, müzik piyasasına yetişmeye ve ticarî anlamda birşeyler yapmaya çalışan şehir müzikçilerinin yazdığı müziklerde, olmayan kara tren var. Olmayan kara trenler üzerine türkü benzeri şeyler yazmak da, doğrusu pek inandırıcı olmuyor. Ama, piyasa bu.

Türkünün en önemli malzemesi, yaşanmışlıktır... gerçekliktir... yaşanmış olan ânın ozanın yüreğinde bıraktığı izdir. Bağlama, sadece yoldaşıdır ozanın.

Verdiğim örnek, pek de yerli yerine oturan bir örnek olmayabilir. Ama anlatmaya çalıştığım şey, ezgilerde samimiyetsizliğin var olması. Yaşanmamış hikâyeler var ezgilerde. Bir nesneye veya olaya uzaktan bakılarak, (hatta hiç görmeden ve yaşamadan) o olay veya nesne üzerine ezgiler yazılıyor.