Tesettürlü kız ve enstrumanı

Enstruman çalmak önemli. Varlığı, "ego"yu, nefsi enstrumanda yok etmek bakımından önemli.

Yaşı en fazla onyedi, onsekiz. Üzerindeki açık renk pardesüye uyumlu bir eşarp bağlamış. Uyuma önem verdiğine göre, besbelli ince bir zevk sahibi. Son derece vakur, genç bir hanımefendi. Yürürken dikkatli. Zamane gençleri gibi gözleri fıldır fıldır değil. Bildiğimiz zıpır gençlerden çok farklı. Aile terbiyesi gördüğü her halinden anlaşılıyor. Kendisine önem veren, yaptığı işe de saygı duyan bir hanım olduğu belli oluyor.

Genç kız, omuzuna astığı uduyla, besbelli müzik dersi almaya gidiyor... veya dersten dönüyor. Bir eliyle ud kılıfının kayışını tutuyor, diğer elinde de muhtemelen notalar ve müzik defteri var.

Doğrusu omuzuna enstrumanını asıp müzik dersine koşuşturan tesettürlü hanımların çoğaldığını görmek beni mutlu ediyor. Genç tesettürlü hanımlar sadece bir enstruman çalmayı öğrenebilmek için değil; diğer geleneksel sanatlarımızı da öğrenebilmek için çaba sarfediyorlar. Hat, tezhib, ebru öğrenmeye çalışan çok sayıda genç hanım var.

Enstruman çalabilmenin ne kadar önemli olduğunu daha önceki yazılarımda dile getirmeye çalışmıştım. Enstruman çalmak önemli. Varlığı, "ego"yu, nefsi enstrumanda yok etmek bakımından önemli. Tevâzû sahibi olabilmek bakımından önemli. Ancak, bir enstrumanın üstesinden gelip virtüoz olmayı başarabilenlerde ego yok olacağı yerde, iyice azgınlaşıyor. Çünkü virtüoz olmak demek, enstrumanı terbiye etmek, onun üzerinde hakimiyet kurmak demektir. Benzetmemi bağışlayın ama ben enstruman ile virtüoz arasındaki ilişkiyi bu bakımdan hep bir arslan terbiyecisi ile terbiye ettiği arslan arasındaki ilişkiye benzetiyorum.

Virtüozite, teknik anlamda gelişmişlik demektir. Enstruman üzerinde basılması zor pozisyonları basarak çalabilmek, hız gibi becerileri kazanmaktır. Enstrumanla kurulan tek taraflı bir ilişkidir virtüozite. Biraz da bencilliktir. Ama bir enstrumanla kaynaşmak, ona samimiyetle yaklaşmak, onunla bir şeyleri paylaşmak daha başka. Bu durumu virtüoz olmakla kolay kolay izah edemiyorsunuz. Virtüozite, enstrumanla giriştiğiniz bir rekabetin sonucu olarak kazandığınız beceridir. Doğru ve hiçkimsenin çalamadığı hızda ve biçimde çalabilmek, genellikle güzel çalmaktan daha önemlidir virtüoz için. Bunları başardığı için virtüoz, kibirlidir, kendini beğenmiş biridir ve egosu da elleri kadar gelişmiştir diye düşünüyorum. Virtüozite, bir tür "varlık ispatı"dır. Virtüozun enstrumanla ilişkisinde "yürek" yoktur. Ama enstrumanla kurulan dostlukta "yürek" vardır. Bu dostluk, varlığı; o üstesinden zor gelinir "ego"yu, nefsi, enstrumanda gizlemek, hatta yok etmek anlamına gelir.

Tesettürlü kızın yüzünde bu kendini beğenmişlikten en ufak bir iz bile yoktu. Anladığım kadarıyla enstrumanıyla samimi bir dostluk kurabilmek onun için daha önemliydi. Genç kız, bu işi yüreğiyle yapmaya çalışıyordu. Dikkat ediyorum da, bu medeniyete ait değerlere yöneldiğiniz zaman ortaya yüreğinizi koyamıyorsanız, yani işin içinde yüreğiniz yoksa, başarmanız pek mümkün olmuyor. Yürek demek, samimiyet demek çünkü.

Omuzuna enstrumanını asmış, müzik öğrenmek için koşuşturan tesettürlü genç kızlarımızı görmek, beni çok mutlu ediyor doğrusu.