91 yıl önce

Yıllar önce ünlü sunucu Ali Kırca''nın özel bir kanalda ana haber sunduğu bir akşamdı.

100 yaşına dayanmış ama hala dinç görünen Çanakkale gazisinin yanındaki muhabirine canlı bağlandı.

Ünlü enkırmen muhabirine şöyle seslendi; ''Sor bakalım uzun yaşamanın sırrını gaziye, ne yemiş ne içmiş''.

O sıralarda da herkes şimdiki gibi sağlıklı beslenme modunda ve mucize reçete peşinde.

İlla yiyerek zayıflayacak!

Neyse konuya gelelim.

Muhabir de çok orijinal bir soruymuş gibi sordu Ali Kırca''nın sorusunu.

Gazinin cevabı müthişti:

''Zaten cephedesin evlat, ne bulduysak onu yedik''

Soru sormak önemlidir.

***

Cumhuriyet 29 Ekim 1923''te ilan edildiğinde, ardarda gelen savaşlardan ve yenilgilerden yorgun düşmüş, genç nüfusunu kaybetmiş yanmış yıkılmış çöle dönmüş bir Anadolu vardı.

Bir yandan kıtlık bir yandan hastalıklar savaştan geri kalan insanları yıkıyordu.

***

Türkiye 91 yıl önce nasıldı onu hatırlayalım:

-1923 yılında nüfus 13 milyon.

-Genel nüfusun yüzde 47,71''i çiftçi (4.368.061), yüzde 3,7''si sanatkar (299.000) ve yüzde 2,8''si de tüccar (257.000).

-1924-1929 arası gayrısafi milli hasıla yılda ortalama yüzde 10,9, sanayi üretimi ise yüzde 8,5 oranında artış kaydetmiş.

-Petrol üretimi, 1950 yılında 18 bin ton.

-Otomotiv sanayi üretimi 1950''li yıllarda traktör ile başlamış, kamyon ile devam etmiş. Bunların hepsinin montaj olduğunu hatırlatalım.

-Araç sayısı 7 bin 100, traktör sayısı 1940 yılında binyüz adet.

***

-Nüfusun yüzde 80''i kırsal bölgede yaşıyor.

-40 bin köyün 37 bininde ne okul var, ne postahane, ne de dükkan.

-40 bin köyde yaklaşık 11 milyon insan yaşıyor.

-Bu insanların ancak yüzde 2''si okur-yazar.

-1922 istatistiklerine göre 1950 köyde sığır vebası var.

-Karayolu yok denecek kadar az. Zaten araba da yok.

-4.000 km demiryolu var Anadolu''da.

***

-Sabanı olanın öküzü, öküzü olanın sabanı yok.

-Tarım yapacak insan azlığından ekmeklik unu ithal ediyoruz.

-Sığır vebası hayvancılığı öldürüyor.

-Doktor sayısı 337. Doktor başına 30.000 kişi düşüyor.

-Sağlık memuru sayısı 434.

-Türkiye''deki toplam eczacı sayısı 60.

-Sıtma, tifüs, verem, frengi, tifo salgın halinde. Bit ciddi sorun. Nüfusun neredeyse yarısı hasta.

-Bebek ölüm oranı yüzde 60. 40 bin köye karşılık diplomalı ebe sayısı 136.

***

-Telefon 13 bin 900 adet manuel telefon santrali.

-Radyo ve sinema sadece büyük kentlerde...

-Halkın gelirleri yabancılara verilen ticari imtiyazlar ve gereksiz yere alınan borçlara gidiyor.

-Bütün sanayi ürünleri dışarıdan.

-Şeker, un ve hatta kiremiti bile ithal ediyoruz.

-Avrupa''nın her çeşit malı için açık pazarız.

-Toplam sanayi kuruluşu 282.

-Ağırlığı gıda, dokuma ve deri sanayii oluşturuyor.

-Bu kuruluşlardaki sermaye ve emeğin sadece yüzde 15''i Türklerin.

-Geri kalanlar yabancı ve azınlıkların.

-Madenler, limanlar ve demiryolları yabancıların elinde.

-Osmanlı''dan kalan sadece dört önemli fabrika var: Hereke İpek Dokuma, Feshane Yün İplik, Bakırköy Bez ve Beykoz Deri fabrikaları.

-Sanayi gelişmemiş, iktisatçı çok az.

-Mühendis olmadığı gibi ara eleman da yok.

¦Elektrik yalnız İstanbul ve İzmir''in bazı semtlerinde var.

***

-Zorunlu okuma yaşındaki çocukların ancak dörtte birini okutabiliyoruz.

-Erkeklerin yüzde 7''si, kadınların binde 4''ü okuma yazma biliyor.

-Kürtler arasında okuma yazma oranı binde 1 bile değil.

-Tüm ülkede 337.618 ilkokul öğrencisi var. Bu zorunlu öğrenim görmesi gereken çocuğun sadece dörtte biri.

-Ülkede toplam 4.770 ilkokul bulunuyor. Tüm ülkede sadece 153 ortaokul ve lise var. Ortaokullarda sadece 543, liselerde 230 kız öğrenci okuyor.

***

-Cumhuriyet''in kurulduğu 91 yıl önceki halimiz bu.