Düyun-u Umumiye"den IMF"ye

''Cebinde parası olan adamın yürüyüşü ile cebinde parası olmayan adamın yürüyüşü farklıdır arkadaş, bakın görün. Birisi daha yamuk yamuk yürür para olmayınca.''

Borçlu insanın vaziyeti ile borçsuz insanın duruşunun bu sözlerle anlatırdı eski Maliye Bakanlarından Kemal Unakıtan.

Ve borcumuz bittiğinde yurtdışında yürüyüşümüzün bile değişeceğini söylerdi.

Unakıtan''ın söylediği güne geldik.

*

Devletin her 100 liralık gelirinin 86 lirasının faiz ödemelerine gittiği dönemlerin baş mimarı olan IMF ile yeni bir dönem başlıyor.

Türkiye''nin Uluslararası Para Fonu''na (IMF) olan kredi borcunun son taksitinin transferi, Başbakan Yardımcısı Ali Babacan''ın tuşa basmasıyla ikisi dolar, ikisi avro olmak üzere 4 ayrı transferle IMF''ye son taksit ödenmiş oldu.

19 yıl aradan sonra Türkiye''nin IMF''ye olan borcu ilk kez sıfırlandı.

Bugüne kadar IMF ile 19 program yapıldı, bunların sadece 2''si onlar da son 10 yıl içinde tamamlandı.

Ak partinin iktidara geldiği 2002 yılından önce yapılan bütün IMF anlaşmaları bir şekilde yarım kaldı.

*

Türkiye bundan sonra 2014-2016 döneminde İcra Direktörleri Kurulu''nda yer alacak.

Bu ne demek?

Türkiye borcunu ödemesinin yanında, bundan sonraki dönemde IMF''ye kredi sağlayan ülkeler gurubuna girdi.

IMF''ye toplamda 5 milyar dolarlık bir taahhütte bulunduk.

Peki, IMF''ye kredi açan Türkiye''nin parasal durumu ne alemde?

Devletin dış borcuna bakıldığında Hazine''nin yaklaşık 103, Merkez Bankası''nın da yaklaşık 7,7 milyar dolar olmak üzere toplam 110 milyar dolar civarında bir borcu gözüküyor.

Buna karşılık rezerv miktarı ne kadar?

30 Mart 2001 tarihinde Merkez Bankasının kasasında 18,4 milyar dolar toplam rezerv vardı, bugün ise söz konusu rakam 135 milyar doları aştı.

2002 yılında Türkiye''nin milli geliri 230 milyar dolardı.

İç ve dış borçların milli gelire oranı da yüzde 75''di.

2012''de milli gelir 786,3 milyar dolara ulaştı, borçların milli gelire oranı da yüzde 36 seviyelerine geriledi.

Aynı oran Avro Bölgesi''nde yüzde 85,3.

Türkiye bu anlamda AB''nin 27 üyesinin 24''ünden daha iyi durumda bulunuyor.

Türkiye''nin oranı Maastricht Kriterleri ile belirlenen seviyelerin altında.

*

MÜSİAD Başkanı Nail Olpak bizim borç serüvenimizi anlatırken ilginç bir bağlantıya dikkat çekiyor;

Osmanlı devletinin cihan hâkimiyeti kurduğu dönemde kapitülasyonlarla gelen imtiyazlar Avrupa devletlerine lütuf olarak verildi.

Bu kapitülasyonlarla ticaret ve ekonomide değişen şartlar Osmanlıyı borç almaya mahkûm etti ve borçla yürümeye çalışmanın bedelini Düyun-u Umumiye ile bütün millet ödedi.

Düyun-u Umumiye''de ilk borç 1854''te alındı.

100 yıl sonra 1954''te son taksitini ödeyebildik.

Osmanlıdan kalan son taksiti ödediğimiz yıl ise IMF''den ilk taksiti aldığımız yıl oldu.

Birini kapatırken bir başkasını başlatmış olduk.

Bir 50 yıllık süreç de öyle gitti.

*

Düyun-u Umumiye nedir?

1872-1939 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu''nun dış borçlarını denetleyen kurum.

Osmanlı Bankası ile Galata Bankerleri''nden almış olduğu iç borçlarını da ödeyemeyeceğini açıkladı.

Hiçbir borç ödemesini yapamayan Osmanlı İmparatorluğu, sonunda alacaklılarla anlaşma yoluna gitti.

Alacaklılarla masaya oturan yaşlı imparatorluk, 1879''da damga, alkollü içki, balık avı, tuz ve tütünden alınan vergi gelirlerini 10 yıl boyunca iç borçlar karşılığı olarak alacaklılara bıraktı.

Ancak alacaklı Avrupa devletleri buna tepki gösterdi ve 1881''de damga, alkollü içki, balık avı, tuz, tütün ve ipekten alınan vergilerin tüm geliri iç ve dış borçlara ayrıldı.

Bu vergileri toplama ve alacaklılara ödeme görevi de yeni kurulan Düyun-u Umumiye İdaresi''ne verildi.

*

Avrupa, Osmanlı''yı nasıl borca alıştırarak batırdıysa, borcun bittiği gün de Türkiye Cumhuriyeti''ni IMF''ye mahkûm ederek Türkiye''yi yoksulluğa mahkûm etti.

Bugün IMF''ye olan borcun bitmesinin böyle de bir tarihsel yanı var.

*

Devletin borcu biterken vatandaşın borcu ne durumda diye sormayın.

Küresel ekonomik sistem bütün ülkelerde tüketiciye dönüştürdüğü insanları borçlandırarak ayakta kalmayı başarıyor.

Vatandaş ayağını yorgana göre uzatmayı bir öğrense sistem çökecek ama vatandaş o vatandaş değil.

O yüzden de sistem değil, vatandaş çöküyor