TÜSİAD"ın büyüme raporunda neler var

TÜSİAD Başkanı Ümit Boyner''in daveti üzerine Salı günü öğlen TÜSİAD''ın Merkez binasında bir grup ekonomi yazarıyla bir sunum dinledik.

TÜSİAD-Sabancı Üniversitesi Rekabet Forumu Direktörü Doç. Dr. İzak ATİYAS''ın sunduğu raporun adı: "Türkiye''de Büyümenin Kısıtları: Bir Önceliklendirme Çalışması"

Çalışma Türkiye''nin 2000-2001 krizi sonrası Türkiye''nin göreli büyüme performansını ele almış.

Rapor Türkiye''nin büyüme hızını kısıtlayan konuları araştırmış.

Ekonominin bütün alanlarını incelemiş.

Türkiye ekonomisini benzer ülkelerle kıyaslayarak hangi alanlarda eksik olduğumuzu tespit etmiş.

Çok fazla ayrıntılara girmeden genel hatlarıyla hazırlanan rapor, Türkiye''nin artı ve eksilerini, potansiyelini göstermesi açısından verimli bir çalışma haline gelmiş.

*

Önce raporda dikkatimi çeken bazı noktaları vereyim.

Daha sonra sonuç bölümü hakkında önerilerimi sıralayacağım;

Büyüme performansında kişi başına gelir olarak bakıldığında ortalama

İşçi başına gelir olarak bakıldığında ortalamanın üzerindeyiz.

Rapora göre, son 10 yılda neler oldu?

Makroekonomik istikrar sağlandı

Kırsal istihdamın payı yüzde 48''den yüzde 40''a düştü

Tarımın payı yüzde 36''dan yüzde 27''ye geriledi.

Büyüme az istihdam oluştururken, işgücü verimliliği yükseldi

İhracat yapısı ciddi biçimde değişti (tekstil ve hazır giyimin payı azaldı, otomotiv, çelik ve kimyanın payı yükseldi)

*

Temel soru nedir

Türkiye bir eşiğe yaklaşmış gibidir.

Önümüzdeki orta dönemde Türkiye''yi bekleyen sorunlar nelerdir?

Yüksek büyüme oranlarının önünde ne tür engeller olabilir?

Literatürde tartışılan potansiyel kısıtların hangisi daha önemlidir?

*

2000''li yıllarda 1990''lara göre Toplam Faktör Verimliliği (TFV) büyüme hızında çok ciddi bir iyileşme var

2000-2008 yılları arasında Türkiye TFV büyüme hızında dünyada üst sıralarda.

Yalnız, işgücünün sektörler arası dağılımında tarımın payının azalması ve diğer sektörlerin özellikle imalat sanayinin payının artması TFV büyüme hızında önemli bir rol oynamış.

Ancak bugün bu etki çok azalmış hatta kalkmış.

*

Kronik ve bilinen sorunlardan dolayı vergi gelirleri ve devlet nihai tüketim harcamalarının GSYH içindeki payı yüksek değil.

Verginin tabana yayılarak daha fazla vergi toplanabilmesi ve bu çerçevede daha kaliteli ve daha fazla kamu hizmeti sunulması büyümeyi olumlu yönde etkileyecek.

*

TÜSİAD''ın raporundaki bence en önemli sonuç Beşeri sermayenin büyüme hızını etkileyen en önemli alan olarak belirlenmesi olmuş.

Beşeri sermaye ile kayıt dışılık arasında önemli bir ilişki tespit edilmiş.

Bu yüzden girişimcinin eğitim seviyesi kayıt dışında kalma seçiminde önemli bir rol oynuyor.

Kayıt içindeki firmalar ile kayıt dışında kalan firmalar arasında önemli bir verimlilik (TFV) farkı var.

İmalat sanayindeki firmalar arasında kayıt içindeki firmaların verimliliği, kayıt dışındaki firmalarınkinden 1.5 kat fazla.

Girişimcinin eğitim düzeyi kontrol edildiğinde bu fark yüzde 44''e düşüyor.

Dahası, kayıt dışılık finansmana erişim konusunda kayıt içindeki şirketler ile kayıt dışındaki şirketler arasında bir fark ortaya çıkmaması ise konunun çarpıcı bir diğer noktası.

Sonuç: Kayıt dışılık bir "vergi" sorunu olduğu kadar bir "eğitim sorunu" olarak ortaya çıkıyor.

Öneri ve eleştirilere yer kalmadı.

Onu da cumaya bırakalım.