Enerji ticaret merkezi Türkiye

Albayrak Medya tarafından düzenlenen Enerjide Türkiye Yüzyılı Zirvesinde Bakan Dönmez açıklamalarıyla Türkiye’nin kendi ve bütün dünya için ulaştığı kabiliyetin büyük fotoğrafını çizdi. Bunu yaparken şimdiye kadar yapılan çalışmaların zorluğundan, hızından ve çapından bir vizyonun, bir inancın ve inanmışlığın sonucunun elde edildiğinden de bahsetmiş oldu biraz.

15 ülkeyle kaynak çeşitlendirmesi yapıldığını not etti. Uzun vadeli maliyet planlamaları yapıldığını izah etti. Enerjide dışa bağımlılıktan kurtulma projeksiyonlarına yer verdi ülke özelinde.

Karadeniz’de edindiği kabiliyetin, işbirliklerinin kapısını açtığını söyledi.

Bu işbirlikleri herhalde Karadeniz’de münhasır ekonomik bölgesi olan ülkelerle sınırlı kalmayacaktır. Böyle bir enerji filosu, teknik ve mali kabiliyetler, güvenlik alanındaki beceriler Akdeniz’de de işbirliklerinin kapısını açacaktır. Kuzey denizlerinde ve kim bilir başka nerelerde birçok yeni işbirliklerine de aday ülkelerden birisi artık Türkiye’dir sanırım.

“Faize son”a doğru

En çok da faizcilerin vesayetinin sona ermesi demek olan Mali Vatan'da artık yaratılan ekonomik hacmin, oluşturulan bütçenin, ödenen verginin daha küçük bir kısmı faize harcanıyor. Böylece yatırıma daha fazla kaynak ayırabiliyor.

Hatta sadece yatırımlar artmıyor. Bir taraftan da devlet, daha fazla soruna müdahale edebilir hale gelmiş. Sosyal toplumun yetişemediği her yerde sosyal devlet fonksiyon görüyor. Hem yatırımda hem sosyal harcamalarda Türkiye bütçeden ayırdığı payı artırıp rekorlar kırıyor.

Herkes biliyor ki Türkiye’de faizcilerin vesayeti artık sona eriyor. Bazı çevrelerce hem devlet hem de işletmeler için faiz harcamalarının daha da düşmesini sağlayacak politikalara verilen şiddetli tepki de yalnız ve sadece faizcilerin devrinin kapanmasına… Ama faydasız.

Faizcilerin değil, yatırım yapanın, istikrarsızlık kovalayanların değil, ekonomiye güvenenin; çalışanıyla, işvereniyle, devletiyle kol kola girenin kazanacağı günler geliyor.

İşsizleştirme ve FED’in faiz kararları

Son dönemin ilgi çeken konularından biri teknoloji şirketlerinin işten çıkarma kararları. Hatta karardan öte pandemiden bu yana devam edegelen bir işsizleştirme süreci işliyor gelişmiş ekonomilerdeki teknoloji firmalarında.

Aslında teknoloji reel sektörü optimize etti ve şimdi dönüp kendisini optimize ediyor, diye yorumluyorum durumu.

Araştırmalar da buna işaret ediyor. S&P 500 şirketleri üzerine yapılan çalışma 90’larda bu işletmelerin 8 kişi ile 1 milyon dolarlık ciro yaparken bugün aynı ciro rakamına 2 çalışan ile ulaşabildiklerini gösteriyor.

O günkü 1 milyon dolar bugünkü 1 milyon dolar değil belki ama çarpıcı bir veri... Zaten Detroit gibi otomobil üretimi yapılan bölgelerin 2008 krizinde nasıl bir işsizlik krizi içine düştüğünü görmüş ve bugünlerin ayak seslerini işitmiştik. Şimdi görülüyor ki hizmetler ve teknoloji tarafında da istihdam artırmanın sonuna gelindi.

Zaten bir taraftan da FED “işsizlik, illa işsizlik” diyorken ne istihdam artışı? Hatta FED, kendi yarattığı kapitalist enflasyona kapitalist yöntemlerle mukabele ediyorken ne istihdamı? Teknoloji şirketlerinin işten çıkarma kararları dahi FED’in faiz politikası üzerinde yeterince baskı kuramıyor. ABD’nin istihdam krizini nasıl aşacağını izlemek ve dersleri çıkarmak önemli olacak.

Çünkü, ABD’ye ne olacağı çok önemli değil, bu trendin Türkiye’yi nasıl etkileyeceği mesele. Bir anlamda global işsizlik Türkiye için daha fazla pazar demek ama bir taraftan da işleri robotların ikame edecek olmasına yavaştan hazırlanmak demek. Bu hazırlığın liberal taraftaki deneyimi önemli olacak. O yüzden ABD izlenmeli.