TR
EN
AR
FR
RU
UR
İlk 10 ekonomi vizyonu
Hep öyle ola gelmiştir, dünyayı ve dünyasını şekillendirmek isteyenler bunu mutlaka bir vizyon etrafında başarmıştır. Christopher Nolan kült filmi Yıldızlararası’nda (uluslararasının sonraki yorumu belki) bu olguyu şöyle ifade eder;
geç veya erken doğmak önemli değildir, gökyüzüne bakıp yıldızlararasında yerimizi düşüneceğiz ya da başımızı eğip topraktaki yerimizi düşüneceğiz.
Vizyon sahibi olmak gerçekten yüceltici bir rol oynar. (Velev ki vizyon toprağın arkasına veya önüne kurulsun, fark etmez.) Aynı dinamik bir ekonomik aktör için de toptan bir ekonomi için de belirleyicidir. Vizyonsuzluk bugünkü dünyada kendi mezarını kazmaktan farksızdır.
Ve insanların sahiden iyi vizyonlar ortaya koyma veya iyi vizyonlar etrafında toplanmaya ihtiyacı vardır.
Son yıllarda duyduğum en iyi vizyonsa
Türkiye’nin
ilk 10 ekonomiden birisi yapılmasına
dönük olandır. Bu vizyon ulaşılması durumunda Türkiye’nin, hem kendi dünyasını hem bütün dünyayı pozitif şekillendireceği anlamına gelir. Böyle bir netice elde edilmesinin dünyaya olacak etkisini de önemserim. Çünkü Türkiye bugün dahi birçok mazlumun adeta tek hamisi veya en azından tek dertleneniyken o gün geldiğinde dünyada belki daha az mazlum olacağını düşünmek bile güzeldir. Türkiye vizyon kurarken diğerlerine üstünlük kurmak temelinde değil, üstünlükleri bulunmayanlara dostluğunu artırmak temelinde bir yaklaşım sergiler diye inanırım hep.
Nolan, filmdeki değerlendirmesini şöyle tamamlar; yeter ki hedefler yanlış gerekçelerle belirlenmesin. Temel sağlam olsun.
Türkiye’nin düşünce dünyasının ve medeniyet değerlerinin sağlam temeli, bu vizyona ulaşılmasını dünyanın tamamı için bir avantaja çevirebilir.
Gelelim böyle biz vizyonun somut tutarlılıklarına. Türkiye
tarımda
ilk 10 ekonomiden birisi. Kendi corona virüs aşısı
olan 10 ekonomiden birisi. Turizmde
ilk 10’da veya ilk 10’a dayanmış durumda. İnsansız hava araçları kabiliyetleri bakımından ilk 10 ekonomi arasında.Evet, ilk 10 ekonomi olmak vizyonu her taşın altına bakmayı gerektirir. Saydığım az sayıdaki ilk on performansları rasgele seçilmiş de değildir. Böyle bir vizyon,
uzay programında da
, Antartika araştırmalarında
da, bilim, sanat ve tekniğin her alanında
da ilk 10 ekonomi arasında olmayı gerektirir. Yoksa tesadüfen ilk 10 ekonomi arasına girip sonra çıkılmak durumunda kalınır.Türkiye bu vizyon için ilk 10’daki pozisyonlarını koruyup imalatta, ticarette, lojistikte, finansta, enerjide ve diğer başlıklarda mevcut konumunu güçlendirmelidir. Önce mesela ilk 10’da olduğu tarımın performansını koruması gerekir.
Yıldızlararası’nda eski bir astronotun değişen şartlar nedeniyle yüzleştiği yapısal işsizlik problemi karşısında çiftçilikle ilgilenmeyi seçmesi belli mesajlar veriyor olmalıdır.
Hem her bakımdan dengeli biçimde ilk 10 ekonomi arasına girmek yeni
yeni keşfedilen liberal sancıları
da önemsiz kılar. Mesela Ruslar, ekonomilerinin gaz gelirine olan mevcut bağımlılığını bir lanet gibi görmekteler. Rusların bağımlılığının çok ötesinde enerji gelirlerine bağımlı olan Körfez ülkeleri için sorun adeta unutulmuştur. Örneğin turizm gelirine yüksek oranda bağımlı olmak ekonomiler için kırılganlık olarak değerlendirilir. Bu tartışmalar kendi kendine yeten bir ekonomi retoriğiyle de paralel gözükür. Gene de dünya çeşitlilik arz eden bir yer olmasıyla güzeldir ve bu çeşitliliğin barışın bir kaldıracı olarak görüleceği günler gelecektir.
Şunları da söylemem gerekir; liberal sancılar bugün için sanayi malları gelirine, teknoloji ürünleri gelirine bağımlılık gibi tartışmaları açacak kadar henüz büyümemiştir. Bunun istisnası olarak Japonya, Güney Kore, Çin, Tayvan gibi ekonomiler gösterilebilir. Türkiye’nin otomobil, savunma sanayi ve bunların etrafındaki yatırımları da benzer bir tartışmanın sonuçları olarak görülebilir. Fakat mesele büyük oranda bu ülkelerle sınırlı gibi gözükmektedir. (Yıldızlararası’nda ortaya çıkan yapısal dönüşüm bu tartışmaya da pencere açar.)
Makroda bilinecekler ise şöyledir; Türkiye
gayrisafi yurtiçi hasıla
sıralaması bakımından ilk 20 ekonomi arasındadır. İlk 10 için bugünkü değerlerle 1 trilyon dolarlık ilave performansı ekonominin tüm segmentlerine orantılı dağılmış biçimde gerçekleştirmesi gerekir. İlave 1 trilyon ulaşılmaz değildir. Sanayi, finans gibi sektörler çarpanlı işler. Sistematik bir yaklaşımla düşünüldüğünden daha hızlıca hedef ulaşmak mümkün olabilir.Satın alma gücü paritesi bakımından OECD verilerine göre 11. ekonomidir.
Konumunu muhafaza etmek ve ilk 10 ekonomi arasında yer edinmek için fiyat istikrarı belirleyicilerini, enflasyonu bir daha elden kaçırmamak üzere güçlü biçimde kontrol edebilmesi gerekir. Kişi başı gelir bakımındansa 50. ekonomi civarındadır
. Bunu “tam anlamıyla iyileştirmek” içinse gayrisafi yurtiçi hasıla bakımından ilk 10’a girerken gelirin adil dağılımını da sağlaması gerekir.Son Not: Sanırım Yıldızlararası’nı kült yapan Cooper-Mann diyaloglarından çok Donald-Cooper diyaloglarıdır. Nolan’ın Donald sahnelerini konumlandırması da bunda belirleyicidir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.