Antalya'ya gökyüzü sineması kuruluyor

Bilimsel çalışmalarıyla astronomi alanında Türkiye'de önemli projelere imza atan TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'ne (TUG), binası ve alıcılarıyla 2 milyon dolar değerinde iki yeni teleskop kurulacak.

TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Müdürü Prof. Dr. Zeki Eker, Antalya'ya gökyüzü sineması olarak da adlandırılabilecek bir projenin hazırlıklarını yaptıklarını açıkladı. Eker, şöyle konuştu:"Bir kubbe ekran, merkezinde özel projeksiyon sistemi ve ses düzeneği olan planeteryumlarda binlerce yılda gerçekleşen gök olaylarıcanlandırılabildiği gibi, ay ve güneş tutulmaları, uzay gemisi içindegezegenlere, galaksilere yolculuk görsel olarak canlandırılabilmektedir.Benzer şekilde planetar yumlar sadece gökyüzünde değil, atom, ve molekülsistemlerinin içlerine seyahat gibi bilimsel olayları da görsel halegetirebilme özelliğine sahiptir."Antalya'ya da planetaryum kurulması için hazırlanan projenin hayatageçirilmesi için Antalya Valisi Alaadin Yüksel'in destek verdiğini de kaydeden Eker, projenin hayata geçirilebilmesi için belirli bir bütçeyesahip olunması gerektiğini sözlerine ekledi.

Zeki Eker, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin kuruluşundan bu yana Türk bilimadamlarının yanı sıra dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen araştırmacılara da proje desteği verdiğini belirtti. Merkezin, Türkiye'de astronomi çalışmaları yapan az sayıdaki kuruluştanbiri olduğuna dikkati çeken Eker, bilimsel gözlemler yaparken karşılaştıkları önemli sorunlardan birinin ışık kirliliği olduğunu söyledi. Antalya'ya kuş uçuşu 35 kilometre uzaklıkta bulunan TÜBİTAK Gözlemevindeki bazı çalışmaların kent merkezinden gökyüzüne yayılanışıklar nedeniyle bilimsel duyarlılık ve değerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ifade eden Eker, oteller başta olmak üzere kent merkezlerindeki gereksiz ışık donanımlarının yanı sıra eğlence merkezlerinden gökyüzüne salınan lazerlerin çalışmalara zarar verdiğinikaydetti. Eker, "Bu ışıklar, teleskoplarla inceleme yapılan gökyüzüne suni ışık katıyor. Bu güçlü şehir ışıkları, gökyüzünde göze daha sönük görünen yıldızların görünmesini engelliyor. Bu da zaman zaman bilimsel çalışmalarımızı sekteye uğratıyor" dedi.

Şehir merkezindeki tesislerin ışık kullanmasına karşı olmadıklarını,ancak yönü aşağıya çevrilmiş ve gücü azaltılmış ışıkların tercihedilmesi gerektiğini vurgulayan Eker, "Bu konuyu ekonomik yönden elealırsak gökyüzüne kaçan ışık, gökyüzüne savrulan para demektir.Antalya'da ışık kirliliğini önlersek yüzde 30 oranında enerji tasarrufusağlamış oluruz" diye konuştu.Eker, ışık kirliliğinin önüne geçilmesi durumunda hem enerji israfınınazalacağını hem ekolojik çevrenin zarar görmesinin engelleneceğini vehem de bilimsel çalışmaların daha duyarlı, anlamlı ve verimliyapılmasının sağlanacağını vurguladı.Yaşanılan sorunlar nedeniyle ilgili kurumlar tarafından hazırlananElektrik Dış Aydınlatma Yönetmelik Yasa Taslağının meclis gündeminegelmesi gerektiğini de ifade eden Eker, böylelikle, başta Antalya olmaküzere birçok kentte gereksiz enerji kullanımının sona ereceğini, önemlimiktarda enerji tasarrufu sağlanacağını ve bilimsel çalışmalara uygungökyüzünün ortaya çıkmasının yanında insanların şiirlere konu olanmehtap, samanyolu ve yıldızlar gibi kavramlara tekrarkavuşabileceklerini söyledi.

Ulusal Gözlemevi'ne DPT projeleri ile alınan 0.6 ve 1 metre aynaçaplı tam otomatik ve robotik özelliklere sahip T-60 ve T-100teleskoplarının ABD'de imalatlarının bitmek üzere olduğunu bildirenProf. Zeki Eker, kendi kendine veya internet bağlantısıyla koordinatlargirilerek kullanılabilecek özellikteki teleskoplardan T-60'ın Ağustosayı içinde TUG'a kurulacağını ve test gözlemlerinin başlayabileceğinibelirtti.T-100'ün yapımının yıl sonunda tamamlanacağını ve önümüzdeki yıl hizmetegireceğini ifade eden Eker, bu teleskopların gözlemevi bünyesinekatılmasıyla TUG'un dört önemli teleskoba sahip olacağını belirtti.Yeni teleskoplarla Türk bilim adamlarının gözlem olanaklarınınartacağını vurgulayan Eker, teleskopların 2 milyon dolara mal olduğubildirdi.